Dokumentu honek egileen iritzia besterik ez du islatzen. Agentzia Nazionala eta Batzordea ez dira horren erabileraren arduradunak, ezta daukan informazioarenak ere.

© Erasmus+ Program - KA2 - Strategic Partnerships - LeGoP Learning Good Practices in European Countries

Code: 2014-1-IT02-KA200-004061

Egileak

I

GALE: Peter Dankmeijer

AXULAR LIZEOA: Xabier Insausti eta Juan Ezeiza

ELPENDÚ: Alessandra Brescia, Michela Cipriano eta Vito Serripierro

GUREAK: Ana Uitzi eta Miren Busnadiego

LICEO SALVEMINI: Sabrina Santamato eta Tina Gesmundo

AXULAR LIZEOA: Juan Ezeiza

GALE: Peter Dankmeijer

ELPENDÚ: Alessandra Brescia

LICEO SALVEMINI: Mariagrazia Bruni, Patrizia Ripa, Rita Semeraro eta Silvia Epicoco

Itzultzaileak

Tresna-multzo honek proiektuko partaideek eremu hauetan garatutako jardubide egokiak bildu eta deskribatzen ditu:

● Homofobiaren prebentzioa eta horren aurkako borroka

● Genero-berdintasuna

● Behar bereziak dituen ikasleriaren inklusioa

● Gizarte-egoera ahuleko pertsonen lan-integrazioa

Gainera, proiektuko bazkideen herrialdeetan garatutako beste jardunbide egoki batzuk aipatzen dira.

Lehen helburua beste erakunde, politikari edo norbanakoek LeGoP proiektuak aztertzen dituen arazoak gainditzeko laguntza-materialeak eskaintzea da, beti ere aipatutako jardunbide egokietan inspiratuz. Horrek puntu hauetan lagunduko du:

● Jarrera homofoboen trataera, prebentzioa eta saihestea eskolan eta gizartean.

● Behar bereziko ikasleriaren erabateko inklusioa laguntzen duten baldintzak sortzea.

● Gizarte-egoera ahuleko pertsonentzako lan-inklusioaren aukerak hobetzea.

● Bi sexuen aukera-berdintasuna modu zabalenean eta hainbat mailatan ziurtatzea (hezkuntza, familia, lan eta gizartean orokorki).

Tresna hau helburu berak dauzkaten guztientzako informazio-iturri erabilgarria izatea espero dugu.

METHODOLOGY

During C3 and C4 the participants will focus on the good practices realized in the 3 Countries in terms of fight against homophobia. During C5 and C6 the participants will analyse and discuss about the good practices realized by their schools and training bodies concerning the introduction of (adapted) ICT tools to support inclusive didactics. They will also work with the representatives of the partners on the design of the final version of the toolkit.

TRESNA-MULTZO HONEN AURKEZPENA

Tresna hau diseinatu da proiektuko bazkideek garatutako jardunbide egokiak deskribatu, estrapolatu eta planifikaturiko ikasketa-jardueren barruan partekatzearren.

Helburu konkretua EMAITZA HAUEK lortzea da:

1. Deskribatutako jardunbide egokiak gure erakundeetara eta beste lurraldeetara eramatea ahalbidetzen diguten gidalerro praktikoak garatzea.

2. Homofobia-fenomenoak murrizten laguntzea deskribatutako jardunbide egokien hedapenaren bidez eta fenomeno horien zergatien inguruko ezagutza handitzea, proiektuan zehar egindako inkestetan oinarrituz.

3. Behar bereziko pertsonentzako heziketara lanbide-formaziora sarbidea berdintasunean ahalbidetzen duten jardunbide inklusiboak bultzatzea, deskribaturiko jardunbide egokien arabera.

4. Tresna-multzo honen edukien garapenerako erabili diren ikasketa-jardunbideetan inplikatutako ikasle eta irakasleen taldeko lanean aritzeko trebetasuna, partaidetza aktiboa, sormena eta elkarlan-espiritua bultzatzea.

5. Jardunbide egoki garrantzitsuei dagokienez, bazkideen herrialdeetako legedi eta iniziatiben ezagutza handitu eta sakontzea.

Tresna multzo honek jardunbide egoki bakoitza azaltzeko atalak dauzka, baita euren garapena eta herri eta erakundeetan hedapena ahalbidetzen duten gidalerroak ere.

Tresna-multzo hau formato digitalean egin da. Bazkideen webguneetatik doan jaits daitezke, baita http://www.legop.tk webgunetik ere.

Facebook-en bidez ere aurki daiteke: http://www.facebook.com/legopproject

Tresna-multzoa publiko orokorrari eta interes taldeei aurkeztu zaie E1 eta E2 multiplier event bileretan, eta bere azken bertsioan, E3 bileran.

Horrez gain, proiektuan antolatutako eskualdeko publizitate-kanpaina, erakusketa eta kaleko ikuskizunen bidez promozionatu da, eduki eta helburuak ezagutaraztearren.

Sarrera

II

III

IV

LeGoP proiektuan zehar kontuan hartu den Salvemini Lizeoak garatutako jardunbide egokia heziketa-behar bereziko ikasleria identifikatu eta behar horien zergatiak aurkitzea helburu duten tresnen eta metodologien garapen eta aplikazioan datza.

Hori berariazko tresna bati esker lortzen da: Inklusiorako Urteko Plana (IUP), urtero aplikatzen dena eta kasu hauei dagokiena:

• Desgaitasun ziurtatuak (104/92 legea, 3 artikulua, 1-3 paragrafoak. 4274 zbk. (2009ko abuztuaren 4koa).

• Garapen-nahasteak edo/eta DSA (170/2010 lege zaharra).

• Babesgabetasun sozio-ekonomiko, linguistiko eta kulturala.

• IUPa Italiako Hezkuntza Ministeritzaren gidalerroen (2012/12/27) eta ohar hauen (2013/03/06 8 zbk.) arabera garatu da. Italiako Hezkuntza Ministeritzaren gidalerroek zera diote:

• Inklusioaren oinarrizko printzipioa: << Ahalmenak, genero, hizkuntza edo jatorri etniko edo kulturala kontuan izan gabe, ikasleria balioetsi, errespetatu eta eskola barruan aukera-berdintasunean tratatzeko moduko markoa eskaintzea. >> (F. Dovigo 2008)

• Heziketa Behar Berezien (HBB) kontzeptua oinarrizko printzipio inklusiboen erabilera eskatzen duten norbanakoen baldintza guztiak barneratzen dituen kategoria orokortzat hartzen da. Hona hemen printzipiook:

● Individualizazioa, hau da, berariazko programak helburu komunak lortzeko.

● Pertsonalizazioa, hau da, ibilbide eta helburu desberdinak.

● Tresna orekatzaileak

● Neurri dispentsatzaileak

● Eskola-inklusibitatera bideratutako giza- eta finantza-baliabide, ekipamendu eta materialen erabilera funtzionala.

IUParen garapena irakasleen klaustroaren eta laguntza irakasleen eskuetan uzten da.

Irakasle-laguntzaileari lehen “helburua” esleitzen zaio, hots, desgaitasunak ziurtatzea.

Garapen-nahaste, edo DSA, eta babesgabetasun sozio-ekonomiko, linguistiko eta kulturaleko egoerak irakasleen klaustroak kudeatzen ditu, Pertsonalizatutako Ikasketa Plana (PIP) garatu eta aplikatu behar duena.

Ikasketa-planean definitutakoaren arabera, klaustroa formatzen da Heziketa Behar Bereziak (HBB) detektatu eta ibilbide pertsonalizatu eta heziketa-jarduera inklusiboak ikasgela bakoitzean aplikatzen ote diren erabakitzeko.

Ikasle guztien egoera bio-psiko-sozialik onena bermatzeko, ministeritzaren gidalerroek behin-behineko zein behin betiko heziketa-arazoak dituzten guztiei zaintza eta babesa eskaintzea. Horiek ikasgelan bertan eman eta heziketa-ibilbide kualitatiboetarako baldintzen bidez trata daitezke.

Hori dela-eta, ministeritzaren gidalerroei jarraituz, klaustrokide guztiek ikasleriaren Heziketa Behar Bereziak armonizatu, norbanakoen diferentziak eta gelako kudeaketa edozein izanda ere, eta ekintza konkretuak diseinatu behar dituzte. Horrela, ikaskuntza-komunitate inklusiboa sortuko da, trukaketaz eta integrazioaz jarrera simetrikoan ikasleen beharrei erantzuna emango diena.

GURE GAINBEGIRALEA:​
Inklusiorako Lan Taldea (I.L.T.)

1. Zuzendaria, Tina Gesmundo;

2. Inklusiorako erreferentziazko irakaslea, Sabrina Santamato;

3. H talderako erreferentziazko irakaslea, Raffaella Intonti;

4. Laguntza-irakasle espezializatua, Rosa Carlone;

5. Laguntza-irakasle espezializatua, Annalisa Ferrante;

6. Irakasle curricularra, Rosanna Ciocia;

7. Irakasle curricularra, Paola Patimo;

8. Desgaitasuna duten ikasleen ama ordezkaria, Sra. Sciacqua;

9. Desgaitasuna duten ikasleen aita ordezkaria, Sr. Laforgia;

10. HBBak dituzten ikasleen ordezkaria, Francesco Laforgia;

11. Psikologo aholkularia, Dra. Maria Luisa Lopane;

12. Bertoko Osasun Komitearen ordezkaria, Dra. Anna Mustazza.

Inklusiorako Lan Taldearen zereginak (I.L.T.)

Honakoak dira:

● Egokitzapenik eza eta alienazioa aurreikusteko esku-hartze goiztiarra, heziketa-eskubidearen betearazte orokorraren ikuspegitik;

● Zailtasunak dituen irakasleriaren heziketa-eskubidea betearazteko estrategia inklusiboa zehaztu eta argitzea, hezkuntza-komunitatearen ardura eta jarduea-helburua Heziketa Behar Berezietara hedatuz.

Inklusiorako Lan Taldearen (I.L.T.)

AHALMEN ETA FUNTZIOAK​
I.L.T.ren jarduera antolatu, planifikatu, ebaluatu eta aholkatzeko ahalmenetan laburbil daiteke, konkretuki:

● Lurraldeko Laguntza Zentroen, Lurraldeko Inklusiorako Zentroen eta Lurraldeko Osasun Zerbitzu Sozialen erdigunea da formazio, laguntza, prebentzio-proiektu, monitorizazio eta abarretarako.

● Hezkuntza Behar Bereziak (HBB) eskolan antzematen ditu.

● Kasuen alderaketa antolatzen du.

● Ikasgela kudeatzeko estrategia eta metodologiez aholku eta laguntza eskaintzen ditu.

● Eskolako inklusibotasun-maila antzeman, monitorizatu eta ebaluatzen du.

● I.L.T. guztien proposamenduak bildu eta koordinatzen ditu, benetako beharren arabera jokatuz, 296/2006 legearen 1. artikuluko 605 paragrafo, b hizkiko PAP definizioan, 2010eko uztailaren 30eko 122 legearen 10. artikuluko, 5. paragrafoak ezartzen duenari jarraituz.

● Ekainean zehar HBBak dituen ikasleriari dagokion Inklusibotasunaren Urteko Planaren zirriborroa sortzen du, ikasturte amaieran berriro definituko dena. Une horretan, Inklusiorako Lan Taldeak azken ikasturtean burututako eskola-jarduera inklusiboen indarguneak eta ahuleziak aztertuko ditu eta eskolako inklusio maila orokorra hobetzeko baliabideen erabilera orokorraz hipotesi bat sortuko du.

● Irailean, eskolari esleitutako baliabideen arabera, Inklusiorako Urteko Plana egokitzen du, horixe izango baita Zuzendariak baliabide funtzional iraunkorrak esleitzeko oinarria.

● HBBak dituzten ikasleekin burututako ekintza didaktikoei dagokienez, formatu digitaleko dokumentuak bildu eta betetzen ditu.

Inklusiorako Lan Taldearen (I.L.T.)

BILERAK ETA LEHENDAKARITZA​
Zuzendariak edo delegatu batek bileren deialdia egin eta zuzenduko ditu.

Erabakaiak bertaratutakoen gehiengoak hartuko ditu. I.L.T.ko kideek funtzio proaktibo eta aholkularitzakoak dituzte. Bilera guztien akta idatzi beharra dago. I.L.T. saio hauetan bil daiteke:

● Osoa (kide guztien partaidetzarekin)

● Murriztua (irakasleen presentziarekin eta teknikariak egoteko posibilitatearekin).

● Dedikatua (ikasle konkretu baten kasuan lanean ari diren pertsonen partaidetzarekin).

● Uneko gai funtzionalak direla-eta ere bil daiteke.

Inklusiorako Lan Taldearen (I.L.T.) DENBORA ETA ASMOAK - BILERAK

I.L.T. bilera osoan gutxi gora behera urtean behin bilduko da irailean/urrian (baliabideen esleipena onesteko) eta apirilean/maiatzean (IUPren baieztapen eta monitorizazioa, ikasturtearen planifikazioa, dagozkion inklusio-jarduerak eta baliabideen eskaera).

I.L.T. bilera murriztuan urtean zehar batzuetan bilduko da (“bilera monografikoak”) desgaitasunak eta inklusio-beharrak dituen ikasleria inplikatzen duten eskola-jardueren antolaketarako puntu hauei begira:

● Heziketa eta aprendizaiaren lerro komunak definitzea.

● Ikasle berrien harrera-proiektuak planifikatzea.

● Baliabideen banaketarako eta laguntza-jardueretarako irizpideak garatzea.

● Tailerrak planifikatzea.

● Lanaren garapena eta betetzea analizatzea.

● Lekuko autoritateentzako dokumentu-zirriborroa idaztea.

I.L.T. bilera dedikatuan gutxienez urtean bitan bilduko da betetzen ari diren eta bukatutako planak prestatu eta aztertzeko. Agendak I.L.T.ren saioetako konposizioa determinatuko du.

HBBak DITUEN GURE IKASLERIA 2015/16

Matrikulatutako 941 ikasleetatik HBBak 20k dituzte, hots:

● 104/92 legearen arabera desgaitasun ziurtatuak dituzten 3 ikasle (2 adimen-atzerapen larri eta autismo kasu bat adimen-atzerapenarekin). 3 irakasle-languntzailek eta 3 hezitzaile profesionalek laguntzen diete.

● 12 ikasle IDErekin (Ikasketa Desgaitasun Espezifikoak) 170/2010 legearen arabera ziurtatuak.

● 5 ikasle 104/92 legeak aipatzen ez dituen beste nahasteekin, baina klinikoki diagnostikatuak, ikusmen arazo larriko kasu 1, nahaste hiperaktiboarengatik arreta-defizitako kasu 1 eta nahaste neurologiko edo psikiatrikoko 3 nahaste-kasu (nahaste bipolar 1, eskizofrenia-kasu 1 eta nahaste obsesibo-konpultsibo kasu 1 Asperger sindromearekin.

ZER BEHAR?

"G. Salvemini" lizeoak HBB maila gehigarri bat identifikatu du, ikasgelako jokaerarekin edo sozialki, ekonomikoki edo kulturalki babestu gabeko ikasleriarekin zerikusia duena, baita arazo pertsonalekin loturiko gertaerekin ere. Hori dela-eta, behar hauek lehenetsi ditu:

● Jokaera desegokiarengatiko zailtasunak.

● Arazo pertsonal, sozial, giro edo familiakoarengatiko motibazio eskasaren ondorioa den arreta-defizita.

● Ikaskide eta irakasleekin erlazionatzeko gaitasun faltari dagozkion ikasgelako zailtasunak.

● Osasun-egoeraren behin-behineko zailtasunak (gaixotasuna, istripua, nahaste psiko-afektiboa).

HEZIKETA INKLUSIBOA

Heziketa inklusiboaren garapenerako hainbat estrategia dagoenez, irakasleek metodologia-ikastaroak diseinatu eta ikastaro pertsonalizatuak egiten dituzte.

● Pertsonalizazioak ikasle bakoitzak bere bikaintasun kognitiboaren maila propioa garatzen duela ziurtatzeko ikasketa-estrategien erabilera inplikatzen du, bere adimen-potentziala lantzeko aukera emanez. Helburu orokorra ikasle bakoitzak bere ahalmen pertsonalak garatzea da eta, horregatik, helburuak irakasleek antzemandako kasuen arabera zehazten dira.

● Indibidualizazioa, berriz, eskolako curriculumaren zirriborroan antzemandako oinarrizko ahalmenak heziketa-ibilbideen dibertsifikazioaren bidez lortzen direla ziurtatzera zuzendutako heziketa-estrategiekin loturik dago. Beste era batera esanda, indibidualizazioak eskualdeko ikasle guztiek heziketa-helburuen lorpena ziurtatzea bilatzen du, iturburua duteneko herri osoko ibilbide orokorretatik urrun. Helburuak guztientzako komunak dira. (M. Baldacci 2003)

HBBak dituzten ikasleen helburu-dibertsifikazioak eta heziketa-egokitzapenak ikasgela osoari edo zati bati aplikatzeko moduko metodologia eta estrategien aplikazioa eskatzen dute.

HEZIKETA INKLUSIBORAKO ESTRATEGIAK

Hauek dira “G. Salvemini” lizeoko irakasleriak heziketa inklusiborako ezinbestekotzat jotzen dituen heziketa-estrategiak:

● Laguntza afektibo eta enpatikoa heziketan eta harremanetan.

● Laguntza motibatzailea.

● Material eta testuen egokitzapenak, ikaskideen baliabideak indartzea (ikasketa kooperatiboa, berdinen arteko tutoretza), laborategi hezitzailea, teknologiaren erabilpena.

● Garapena, lan zuzentzailea.

● Lan-antolaketa kudeatzeko laguntza.

HEZIKETA INKLUSIBORAKO IKASKETA-TRESNA PRAKTIKOAK

Arazoen konponbidean, lan kooperatiboan, the flipped classroom-en, bereziki tableten bidez garatutakoan, ikasketa-errorean, ikasketa-erritmo eta estiloekiko begirunean, irakasle eta ikasleen arteko harremanaren kalitatean, entzupen aktiboan, enpatian, autoestimua indartzeko ekintzetan, gelako erresilientziaz kontzientzia hartzean edo edozein egoera desatseginari erantzuteko ahalmenean oinarrituriko jarduerak estrategia horiek garatzeko jarduera hezitzaile egokienak dira.

Kasu hauetan laguntzen duten tresnak hauek dira: tabletak, arbel interaktiboak, laptop-ak, USB gailuak, iPad-ak, eBook-ak, mapa kontzeptualak, testuak egokitzeko diagramak, irakasleek banatutako kopiak.

EBALUAZIOA HEZIKETA INKLUSIBOAN

Ibilbide pertsonalizatuetan edo IPPean oinarritutako ebaluzioak jarduera komunen berrikusketa egokiena ere jasotzen du.

Berez, egokiena feedback-dinamika izango litzateke. Ebaluazio mota hau irakasle eta ikasleen elkarrekintza-prozesu baten bidez zertzen da, ikuspegi kognitibo eta emozionalaz. Irakasle ebaluatzaile “dinamikoa” ikasketa-gidari aktiboa da eta prozesuaren aldagai guztietan lan egin behar du: kognitiboetan, harremanezkoetan eta emozionaletan.

Helburua autoebaluazioa bultzatu eta bere potentziala aprobetxatzea da.

Balorazio pertsonalizatuak, hortaz, ez dakaremaitza urrien aurreko etsipena, ikaslearen potentzial errealean inbertsioa baizik. Horretarako, abiapuntua eta ikasketa-prozesua ez dira begien bistatik galdu behar, ikasturtean eskuratutako konpetentziak ebaluatuz eta ezagutza eta konpetentziekiko emaitzen “esanahia” ulertuz, ikaslea bere egoerara nola iritsi den, zer aurrerapen-aukerak dituen eta atzera jotzeko zer arrisku dagoen jakinez.

ONDORIOAK

● "G. Salvemini" lizeoan heziketa inklusiboa legeak eskatutakoaz haraindi doa.

● Eskola-inklusioa klima pedagogikoan eta erakundearen barruko harremanetan (irakasleen artean, ikasle eta irakasleen artean, ikasle eta familien artean) dagoen ezaugarria delako sinespen sakonetik jaiotako nahi espezifikoari erantzuna ematen dio, eta ezin da murriztu Eskolako Formazio Planaren ezarpenari dagozkion ezaugarrietara.

● Hori dela-eta, "G. Salvemini" lizeoa konprometitzen da sentsibilitate berezi eta desgaitasunak eta zailtasunak dituzten ikasleei arreta berezia ematera, ikasle bakoitzak bere bikaintasun kognitiboaren bikaintasun-ahalmen propioa eta formazio-ibilbide bereziak eskatzen dituzten ezaugarriak dituelakoan.

Inklusiorako erreferentziazko irakaslea, Sabrina Santamato

Itzulpenerako erreferentziazko irakaslea, Mariagrazia Bruni

I atala – Indar eta ahulezien analisia

II atala – Datorren urteari begira proposatutako inklusibotasuna handitzeko helburuak

Aldaketa inklusiboan inplikaturiko antolaketa- eta kudeaketa-aldeak (nork zer egiten duen, parte hartzeko jardueretako ardura mailak, etab.)

Institutuko inklusiorako harreman-pertsona I.L.T.aren eta gelako kontseiluaren irudi bakarra da desgaitasun ziurtatuak eta HBBak detektau, monitorizatu eta koordinatzeko. Bideratzaileak UPPren lerro orokorrak marraztu eta HBBko ikasle berriak ikasturte hasieran detektatzen ditu.

I.L.T.ak eskolako inklusio maila detektatu, monitorizatu eta ebaluatzen du, UPP sortzeko proposamenak jasotzen ditu, inklusiorako harreman-pertsonaren lana analizatu eta onartzen du, eta desgaitasuna eta HBB ziurtatuak dituzten umeen inklusiorako jardunbide egokiak zabaltzen laguntzen du.

Gelako Kontseiluak eta Gelako Kontseiluetako Koordinatzaileak inklusiorako jardunbideetako arduradunak dira.

Formazio-ikastaro espezifikoak egituratzeko trebetasuna eta irakasleentzako formazio osagarria

HBBko ikastaroaren eguneraketa 2015-2016 ikasturterako espero da, heziketa-jarduerak 3.0 kontuan izanez eta irakaslearen formazioa eta lan-garapena eremu honetan proposatzen da:

- HBBei buruzko lege-garapena

- Ikasketa-metodologia eta heziketa inklusiboa

- Konpentsazio-tresnak inklusiorako dispentsatorioak

- Inklusiorako teknologia berriak

- HBBko ikasleriari atzerriko hizkuntzak irakasteko glotodidaktika

Praktika inklusiboekin balorazio-estrategia bateragarriak

Garapen-nahasteei eta babesgabetasunari dagokienez, Gelako Kontseilu guztiek heziketa-estrategia berberak hartu zituzten. IUP garatu zen, indargune eta ahuleziak monitorizatuz eta jarduera inklusibo eraginkor berriak sortuz. Gelako Kontseiluko irakasleek lorturiko emaitzak neurtzen dituzte hasierako baldintzetan oinarrituz, ikasketa maila esentzialen identifikatzeko helburuarekin.

IUP eta IPP kontuan hartuz, Gelako Kontseiluko irakasleek zera idazten dute:

- Neurri dispentsatorio eta konpentsatorioak.

- Metodologiaz partaidetza posibleak.

- Konpetentzia maila oinarrizkoak.

- Hauek bezalako estrategia eta metodologiak: berdinen arteko heziketa eta tutoretza, ikasketa kooperatiboa, egiten ikastea, jarduera pertsonalizatuak, indukzioz eta aurkikuntzaz ikasketa, flipped classroom, komunikazio informatikorako tresna eta gailu teknologikoen erabilera.

Eskolan dauden laguntza mota ezberdinen antolaketa

Eskola-inklusioaren garapenean irudi askok parte hartzen dute:

● Jarduera indibidualizatuak, talde txikiko esku-hartzeak, 2015-2016 ikasturtean desgaitasun larrietarako laborateri-jarduerak bultzatzen dituzten eta ekintza motoreekin erlazionatutako eskolen bidez integrazio eta sozializazioa ziurtatzen dituzten laguntza-irakasleak.

● Hezitzaile-laguntzaileak pertsonaren autonomiara eta ikasketa-curriculuma eskuratzera zuzendutako esku-hartzea bultzatzen du. Jarduerak batez ere ikasgelan eta informatika-gelan izaten dira.

● Gelako Kontseiluarentzako HBB eta DSA laguntzarako erreferenteak UPP sortzen, HBB ikasleen familiak eta ikasleak jasotzen eta aholkatzen lguntzen du, baita HBBez informazioa zabaltzen eta jarduerak koordinatzen ere.

● “Eskubideak eskolan” eskualdeko proiektuan lan egiten duten irakasleak zailtasunak dituzten ikasleek oraindik eskuratu ez dituzten trebetasun eta konpetentziak berreskuratu eta kontsolidatzeaz arduratzen dira.

Dauden zerbitzuetarako hainbat laguntzaren antolaketa

Eskola inklusiborako jardunbide egokien promozio- eta indartze-ekintzak Osasun Zerbitzu Nazionalarekin era sinergiko eta koordinatuan burutzen dira. Zerbitzuak esku-hartze pedagogikoa orientatzen du gaixotasunen eta nahasteen garapenera egoki daitezen. Konbentzio eta proiektuek eskualdeko autoriteak eta osasun-zentroak ere inplikatuko dituzte.

Familien eta komunitatearen zeregina jarduera hezitzaileen antolaketan eragina duten erabakietan eta laguntzan

Garapen-nahasteak eta desgaitasun larriak dituzten seme-alaben familia guztiak jarduera hezitzaileen eraginkortasuna ziurtatzen duen prozesuan inplikatuta daude, baita jarduera inklusiboetan ere ardura hezitzailea partekatu eta kolaboratzearren. Gelako Koordinatzaileak bermatutako familiekiko komunikazioa puntuala da eta agenden berregituraketa iraunkorrarekin zerikusia du, familia eta irakasleen arteko ituna ziurtatzeko. Azaroaren bukaera aldera, familiei deitzen zaie IPP eta UPP sinatu eta neurri dispentsatorio zein konpentsatorio parteka ditzaten.

Formazio inklusiboaren promozioarekin eta aniztasunarekin bat datorren curriculumaren garapena

Heziketa-behar bereziak dituzten ikasleen zailtasun- eta/edo sufrimendu-egoerak kontuan hartuz, IPP eta UPP idazten dira.

Hori dela-eta, eskolak gai guztien kargu hartuko du, baita heziketa-behar indibidualei erantzuna eman eta hazkundea, hobekuntza eta arrakasta bultzatuko dituen ikastaroa sortu ere.

Dauden baliabideen hustiraketa

Neurri bakoitza aplikatzen da baliabide eta konpetentziei erreparatuz, kanpoko aholkularitzaz ere beharrezkoa balitz.

Inklusio-proiektuak aurrera eramateko baliabideen lorpen eta banaketa

Eskolak proiektu europarretan (Erasmus Plus) parte hartzen du heziketa-jarduera inklusiboak errazten dituzten funtsak lortzearren. Hala ere, HBB kontzeptuaren heterogeneotasuna eta heziketa-erantzunen aniztasuna gaiaren konplexutasunaren ondorioak dira.

Horregatik guztiarengatik, gure lizeoak honakoak behar dituelakoan gaude:

● Heziketa inklusiboan formazio-ikastaroetarako funts bereziak.

● Osasun- eta gizarte-zerbitzuekin aliantza berriak definitzea.

● Indarrean dauden giza-baliabideak indartzea.

● Inklusioaren inguruan zentro-sare bat sortzea.

● Berariazko goi mailako formazio ikastaroak.

Transizio-faseei arreta, eskola-sisteman sartzetik beste eskoletara eta lan-mundura iritsi arte

● Matrikula-prozesuan familiekiko elkarrizketa pertsonalak bermatzen dira.

● Zuzendariak eta HBB harremanetarako pertsonak, baita heziketa-komunitate osoak ere, harrera-faseari garrantzia berezia ematen diote.

Hartutako metodologiak ikasleen zailtasunak/arazoeegokiak garatzeko IUParen diseinuan oinarritzen dira.

Are gehiago, metodologia horrek HBB ikasleriaren eta bere familien jarraipen eta laguntzara dedikatutako profesionalen taldea barne hartzen du.

IRAKASKUNTZA INKLUSIBOA SALVEMINI LIZEOAN: HEZIKETA-GIROA EGOKIA

2013-14 ikasturteaz geroztik Salvemini Lizeoa epe motz nahiz ertaineko heziketa-inklusioko proiektu bat bultzatzen ari da, horretarako planifikazio berritzailea erabiliz.​
Helburu garrantzitsuena edukitan oinarritutako ikuspegi batetik konpententziak garatzerakoan ikasleriaren baldintza funtzionalak kontuan hartzen dituen beste ikuspegi batera pasatzea da, marko europarrak eta nazioartekoak eskatzen duten moduan.​
Hona hemen funtsezko urratsak:​
a. Arazoak / kasuak erakustea​
b. Proiektuaren formulazioa​
c. Heziketa-ingurune egokiaren sorrera​
​
a. Arazoak / kasuak erakustea: eskola-uztetik HBBetara (Heziketa Behar Bereziak)

​
Lehenengo ikuspegiak hiriaren periferian kokaturiko eskola eta auzokideen arteko harremarekin du zerikusia. Ikasle gehienak ingurukoak dira, batzuk gertuko eremu metropolitarrekoa izanik. Horientzat eskolak unibertsitatera sartzeko aukera erreala suposatzen du. Ikuspegi horretatik, eta bereziki lehen bi urteetan, ikasleen zailtasunek jarraitzeko gogoa oztopatu eta eskolatik kanpoko beste aukeretara jotzera eraman ditzakete.​
Bigarren ikuspegia irakasleriaren beharrekin erlazionaturik dago. Irakasleak beti saiatzen dira hobetzen ikasleek eskola-jardueretan duten inplikazioa, aldi berean HBB ikasleriari aukerak eskaini. Gure eskolak beti arreta berezia jarri izan du aniztasunean beharren diagnosi-tresnak bermatzeko eta, horrela, ikasleen ikasketa-motibazio pertsonalak aurkitzeko.​
Italiako Hezkuntza Ministeritzaren gidalerroei (27/12/2012) eta.HBB ikasleriari buruzko 8 26/03/2013 zenbakidun dokumentuari jarraituz, gure lizeoak heziketa inklusiborako ikasturteko programa diseinatu du. Hauek dira bere eremuak:​
1) Desgaitasun ziurtatuak.​
2) Heziketa-desgaitasunak eta adin goiztiarreko nahasteak.​
3) Baztertze sozial, ekonomiko, kultural eta linguistikoa.​
Lehen kasuan sostengu-irakasle batek ikasleari laguntzen dion bitartean, beste bi egoeretan ohiko irakaslek HBB ikaslearen proiektua definitu eta bete behar du, beti ere zentroko hezkuntzat plan orokorrarekin bat. Irakasleek eta inklusiorako lan-taldeak berariazko formazioa jaso dute. Inklusioan lan egiten duten bertako taldeekin lan egin dezatela espero da. Gure Laguntza Zentroak ikasle, irakasle eta familiei eskaini dien babesa oso garrantzitsua izan da, eskolan psikologo baten presentzia ziurtatuz.

2013-14 ikasturteaz geroztik, Laguntza Zentroak lehen eta bigarren mailako talde guztiekin lan egin du, banaka nahiz taldeka. Horrez gain, talde horietako ikasleriak inkestak bete ditu, ikasketei buruzko beren lehentasunez eta, orokorki, ikasketa-giro inklusiboaz. Erantzunek ikasketa-estilo ezberdinez aparte, elkarlanari buruzko jarrera eta jokaerak ere argi utzi dituzte.

Inkestak agerian utzi ditu HBB ikasleak, familiek arazoak jakinarazi ez dituenean ere eta taldeko harremanak ebaluatzeko balio izan du. Norbanakoen harremanek arazo-aukera zabala erakutsi dute, nork bere nortasuna ezagutzeko zailtasunetik abiatuz, sexu-nortasuna barne delarik, familia-gatazka eta nahaste psikologikoetaraino. Eskolaren esku-hartzean irakasleek eta familiek parte hartu dute, bertako erakundeek osatu dutelarik. Konkretuki, gure eskolako inklusio-taldeak funtzio hauek betetzen ditu:​
1. Garatutako esku-hartzeei buruzko dokumentuak bildu eta editatzea. ​
2. Kasuak erkatu eta eztabaidatzea, irakasleriari ikastaldeak kudeatzeko estrategia eta metodologiak aholkatuz.​
3. Eskolako inklusibotasun maila aztertu, jarraipena egin eta ebaluatzea.​
4. HBB ikasleriarentzako urteko planaren zirriborroa ekainaren bukaerarako zirriborratzea. Ikasketa-plan pertsonal bat ikasle hauentzako zirriborroa izango da: a) Ex L.104/92 duten ikasleak; b) osasun-ziurtagiria duten ikasleak (L.170/2010). Plan horiek familia, psikologo eta behar diren profesionalekin partekatuko dira.

​
Lehentasun hauek azpimarratu dira: Portaera-arazoak. Eskolara bertaratzea eta motibazioa oztopatzen dituzten portaera- eta giro-zailtasunak. Taldeko integrazioan edo irakasleekiko harremanetan eragin desegokia duten erlazio-zailtasunak. Osasun-arazoak, gaixotasun-epe, istripu edo nahaste psikoemozionalekin zerikusia dutenak.​
Ikasleak bakarka zein taldeka ikasgaietan inplikatzeko irakasleriak estrategia ugari aztertu zuen, hurbilketa eta baliabide asko probatuz. Azkenean, estrategia hauek aukeratu ziren:

1. Harremanetan, estimuan eta enpatian oinarritutako heziketa-hurbilketa

2. Motibazio-hurbilketa

3. Testu eta materialak helburu hezitzaileekin egokitzea

4. Gelakideen laguntza (ikasketa kooperatiboa, berdinen arteko tutoretza)

5. Indartze eta terapia

6. Lanaren antolaketan laguntza

7. Arazoak konpontzeko tailerrak, ikasketa kooperatiboa, flipped classroom bereziki tabletak erabiliz, akatsen analisia, ikasketa-estiloekiko begirunea, irakasle eta ikaslearen arteko harremanen kalitatea, entzute aktiboa, enpatia, autoestimuaren berreskuratzea, egoera larriak gainditzeko trebetasuna.

Gure ikastetxean ebaluazioa berraztertu dugu ikasleriaren behar pertsonalak kontuan hartuz. Ondorioz, dinamikoago bihurtu da. Ebaluazio mota hau irakasle eta ikaslearen arteko harremanean oinarritzen da ikuspegi kognitibo eta emozionalean. Irakasle-aholkulari “dinamikoa” ikasketa-prozesuko gidari aktiboa denez, horren osagarri guztiak kontuan hartu beharko lituzke: kognitiboak, harremanekin lotutakoak eta emozionalak.

Ebaluazio mota honen helburua autoebaluazioa bultzatu eta bere ahalmen guztiak aprobetxatzea da. Ebaluazio pertsonalizatuaren onarpenak ez du zertan ekarri behar emaitza txarrekin etsitzea, baizik eta ikaslearen ahalmenak bultzatzea, hasierako egoeran nahiz ikasketa-prozesuan lortutako konpetentzietan funtsatuz. Nota ikaslearen aurrerapenaren, garatzen jarraitzeko posibilitateeen eta emaitza okerragoak izateko arrikuaren araberakoa izango da.

B. “Gizarte-ikasketa" proiektua eta tabletak ikasketa inklusiborako tresna berritzaile gisa

Gure zentroak elkarrizketa eta ideia berrien trukaketa-gunea izatea erabaki du, erantzunkizunaren balorean eta ikastea ezagutza akademikotik haratago doala sinesten baitugu, hazkundea eta aberastasun-iturri gisa ulertutako aniztasuna barne direlarik.

Hori dela-eta, gure eskola proiektu malgua sortzen saiatua da. Hona hemen proiektuaren inplikazioak:

1. Eskola-uztearen aurkako borroka-aukera

2. Eskola-arrakasta errazteko bitartekoa

3. HBB ikasleen inklusiorako bidea

4. Ikasleriaren bikaintasuna balioesteko bidea

Gure zuzendariak, Tina Gemundo andereak, proiektuari bultzada handia eman zion gure zentroan tableten bidezko eskolak ahalbidetuz. Eskola horiek Scuol@3.0 heziketa-ereduan oinarritzen dira, bere aldetik School & Home Cloud Learning ereduan funtsatzen dena. Scuola 2.0 ereduarekin ezberdintasun azpirmarragarriena bitarteko sozialen erabilera da, hala nola, Chrome, Search, Gmail eta Google Apps for Education.

Scuol@3.0 hiru elementutan oinarritzen da: Eskola, Etxea eta Lainoa. Scuol@3.0n eskolako hormen hesiak ez daude. Etorkizuneko gure perspektiba ikasgelen araberako taldeak alde batera uztea da, irakasleek eskolak gaien eta ikasketa-mailen arabera antolatzen baitituzte, eta ez ikasgaien arabera arabera. Ondorioz, eskolako edozein lekutan egin ahal izango dira. Are gehiago, eskolak etxean bertan jarraitu ahal izango dira, ikasleen ohiturak, denbora eta eskakizunen arabera.

Hori dena nola gertatzen da?

Irakasle eta ikasleek Scuol@ 3.0n egindako material didaktikoa lainora bidaltzen da eta, eskola birtualetarako egokiturik, Edmodo, Pbworks, Social classroom eta Google classroom aplikazioen bidez eskura jartzen dira. Lehen urratsa plataformen analisi kritikoa izan da, eskola nahiz familien beharretara hoberen egokitzen zena aukeratzearren. Azkenik, Google Classroom hautatu genuen erabiltzeko erraza, eleanitz eta doakoa izategatik, Android, Apple , Windows eta Google Apps for Education ingurunetan dagoelarik.

Google classroom-era edonondike sar daiteke eta edonork erabil dezake, interneteko konexioa daukan tableta, ordenagailu, eramangarria edo telefono adimentsua duen irakasle, ikasle eta familek. Era berean, babestuta dago, Salvemini Lizeoaren komunitatea egituratzeko asmoz, ikasle eta irakasle guztientzako kontuak sortu baititugu. Horrela, “ikasketa-sozialeko ingurunea” prestatu dugu, ingurune babestuko gizarte-sarea baita, ikasle eta irakasleen arteko komunikazioa eta elkarreragina ahalbidetzen duen zerbitzu digitalen ekosistema osatzen duena.

Gure asmoa etorkizun gertuan komunitatearen potentziala zabaltzea da Google-k gure esku jartzen duen Hangouts On Air zerbitzuaren bidez. Hori dela medio, honakoak lortuko ditugu:

1. Txat batean ari diren pertsonen arteko aurrez aurreko elkarrekintza (ikasleak, irakasleak, familiak)

2. Baliabide digitalak online partekatzea, hala nola, dokumentuak, aurkezpenak edo bideoak

3. Pertsona-kopuru ia mugagabearentzako ikasgai interaktiboak

Gure proiektuan irakaslea beti fisikoki ez egonik ere, ikasketa-prozesuko erreferente, gida eta laguntzailea izaten jarraitzen duela azpimarratu nahi dugu, ikerketan nahiz ezagutza- eta konpetentzien eskurapenean lagunduz. Teknologia berrien erabilera bultzatu behar du, gailuei (PC, wifi, LIM, bideo-proiektoreak) eta baliabideei (kode irekia, multimedia materialak, lan-eremu birtualak, clouding computing, etab.) dagokienez. Horietaz aparte, txosten eta iruzkinak partekatzen lagundu behar du.

3. atala

C. Nola sortu ikasketa-ingurune egokia

Ikasketa-ingurune birtual egokia sortzeko, gure tresna teknologikoak, hala nola webgunea edo eskolako gailuak, berritu behar genituela ohartu ginen, baita adin guztietako ikasleen alde sozial, kognitibo eta emozionalean kalitate pedagogiko elementu gisa eragina izango lukeen espazio didaktikoa sortu behar genuela ere.

Ikerketa akademiko berriek erakusten dute espazio malgu gisa antolatutako ikasketa-eremuak irakasle eta ikasleen beharrak asetu eta zutabe garrantzitsu bihur daitekeela ez bakarrik alde sozialak eta ikasketa kooperatiboaren prozesuetan (esaterako, mundu errealean inplikazioa, arazoak konpontzeko aukera eta berdinen arteko ikasketa) baizik eta ikasleriaren burujabetasun eta motibazioan ere.

Hori guztia dela-eta, gure 3.0 ikasgelak elementu hauekin hornitu ditugu:

● LIM (arbel interaktiboa)

● Bideo-proiektorea duen pantaila handia

● Hormako telebista

Gailu hauek guztiak erabil daitezke ikasleei irudi berak aldi berean edo banatuta erakusteko eta informazioa taldeka partekatzeko.

Ikasle bakoitzak bere WIFI edo lainoko tableta erabil dezake. Irakasleek, tabletaz gain, bideo-proiektorearekin konektatutaok ordenagilua ere erabil dezakete. Epe motzean, kablerik gabeko funtzio anitzeko inprimagailu eta entzungailudun mikrofonoak gela guztietan eskuragarri izango ditugu.

Hormek berek ere funtzio didaktikoa beteko dute ikuspegi emozional eta kulturala emango baitzaie: proiektatzeko, idazteko, paperak zintzilikatzeko lekua, alegia. Behar balitz, leihoetan kolorezko oihalak jarriko dira.

Abiapuntua trapezio-formako idazmahai malgu koloredunak izan dira, taldeko zein bakarkako lanerako edo, behin itxiz gero, espazioa hustu eta beste zereginetarako erabil daitezke-eta.

Ikasgela eta korridoreetan ideiak eta iritziak informalki partekatzeko aulkiak daude.

Ondorioak

Prozesu berritzaile hau martxan jarriz, gure lizeoak irakaskuntza inklusiboaren eskaerari positiboki erantzun zion, izan ere ikasleriak ikasketa-prozesuaren kontzientzia har baitezake esanahi eta balorea emanez eta, gainera, ideiak beste ikasle-taldeekin partekatzeko ingurune eleanitz batean.

Sarearen erabilera arduratsuaz gain, irakasleak beste informazio-iturri eta harreman batzuk aurkitzen lagunduko du, atzerriko ikasle eta irakasleekiko elkarlan eta kooperazioa erraztuz. Are gehiago, tableta eta beste gailu teknologikoen erabilerak irakaskuntzaren kalitatea hobetzen du, giro lasai, emozional, komunikatzaile, estimuluz betea eta inklusiboa sortuz.

Horrela, Salvemini lizeoak ez ditu Hezkuntza Ministeritzaren gidalerroak soilik jarraitzen, baizik eta ingurune inklusiboaren behar errealari erantzuna ematen dio ere, irakasle, ikasle eta familiak bilduz eta ikasketa-harreman positiboak sortuz.

Inklusioak hiritar guztien errekonozimendu aktibo eta benetakoa inplikatzen du beren funtsezko eskubideekin. Eskola inklusiboak norbanakoen aniztasuna ezagutu eta baloiesten du, desgaitasunak, bikaintasuna, kultur-, hizkuntza-, familia-, ekonomia- eta hizkuntza-ezberdintasunak kontuan hartuz.

Horrek eskola-ingurunetik haraindi doan ikuspegi berria suposatzen du, non inklusioa, hiritartasuna eta partaidetza kultura demokratikoaren oinarria osatzen duten.

Salvemini lizeoa desgaitasuna duten ikasleekiko kontzientzia-hartzeko prozesu batean dago, gizaki guztiok gure ikasketa-prozesuan laguntza pertsonalizatua behar duten indar eta berezitasunak dauzkagula jakinda.

D.M. del 27/12/2012 e la Circolare n.8 del 6/03/2013 (ipotesi di Piano Annuale per l’Inclusività relativamente alle disabilità certificate, ai DSA, allo svantaggio socio-economico e linguistico-culturale).

Il Liceo Scientifico "G. Salvemini" nell'a.s. 2013/14 ha predisposto il proprio P.A.I.-Avviso pubblico n.3/2013 – PO FSE Puglia 2007 – 2013 Progetto “DIRITTI A SCUOLA”,Interventi per qualificare il sistema scolastico e prevenire la dispersione, favorendo il successo scolastico, con priorità per i soggetti svantaggiati a cui il Liceo Scientifico "G. Salvemini" ha preso negli aa.ss. 2011/12 e 2013/14.

-la DGR n.1705 del 17/09/2013 “Percorso di lavoro per la realizzazione di azioni di prevenzione e contrasto alla violenza sulle donne”, (L.R.19/2006 e 7/2007), per la realizzazione di attività di sensibilizzazione delle giovani generazioni rispetto a prevenzione precoce e un contrasto efficace al dilagare del fenomeno.

campagna di comunicazione “TROPPO AMORE SBAGLIATO”,che accompagna il processo di redazione partecipata della Legge Regionale contro la violenza sulle donne, e per il cui completamento sono stati coinvolti gli studenti delle Scuole Secondarie di II grado attraverso un concorso di idee a cui il Liceo Scientifico "G. Salvemini" ha preso parte nell'a.s. 2013/14.

-la DGR 3/12/2013,n. 2328: Piano "Tutti i giovani sono una risorsa", che fa seguito alla DGR n. 1993/2005 con cui la Regione Puglia ha istituito il programma “Bollenti Spiriti” ed alle successive deliberazioni,n.175/2008, n.778/2011, n.2788/2012 con l’obiettivo di consentire ai giovani pugliesi di svolgere esperienze di educazione informale e non formale, rafforzare le proprie competenze sul campo, elaborare un proprio progetto personale e professionale, e, al tempo stesso, partecipare allo sviluppo del proprio territorio; mediante una integrazione intelligente tra politiche regionali, nazionali ed europee.

Kapitulua 1

1

SALVEMINI LIZEOAK GARATUTAKO JARDUNBIDE EGOKIEN DESKRIBAPENA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Oraingo HBBen inkesta:

Zbka.

Ziurtaturiko desgaitasuna (104/92 legea 3. artikulua, 1 eta 3 paragrafoak)

Ikusmen-desgaitasuna dutenak

Entzumen-desgaitasuna dutenak

1

Psikofisikoak

1

Garapenaren nahaste espezifikoak

DSA

12

ADHD/DOP

Muga kognitiboa

1

Bestelakoak (-DOC nahaste neuropsikiatrikoak, Asperger, eskizofrenia...)

4

Desfavorecimiento (indicar la dificultad principal)

Sozio-ekonomikoa

Hizkuntzazkoak eta kulturalak

Jokaera- eta harreman-arazoak

Bestelakoak

Guztira

19/966

Eskola-populazioaren %

1,96

GLHOk prestatutako IUP kopurua

2

Gelako Kontseiluak osasun-ziurtagiriekin prestatutako PAP kopurua

17

Gelako Kontseiluak osasun-ziurtagiririk gabe prestatutako PAP kopurua

11

Lan-baliabide espezifikoak

Zertan erabiliak...

Bai / Ez

Laguntza-irakasleak

Jarduera indibidualak eta tade txikikoak

Bai

Laborate-jarduera integratuak (klase irekiak, tailer babestuak, etab.).

Bai

AEC

Jarduera indibidualak eta tade txikikoak

Laborate-jarduera integratuak (klase irekiak, tailer babestuak, etab.).

Komunikazio-laguntzaileak

Jarduera indibidualak eta tade txikikoak

Laborate-jarduera integratuak (klase irekiak, tailer babestuak, etab.).

Funtzio instrumentalak / koordinazioa

Koordinazioa, planifikazioa, formazioa

Koordinazioa soilik

Erreferentziak, institutu (desgaitasuna, DSA, HBB)

Aholkua, laguntza, PDP biltzeko gelako kontseiluari laguntza, HBB ikasle eta gurasoekin elkarrizketa eta harrera, kanpoko adituekin bitartekaritza eta CDC.

Bai, 2 (bat desgaitasuna dutenentzat eta beste bat DSA eta beste HBBetarako

Psikopedagogoak eta antzekoak kanpoan zein barruan

PON proiektuak, POF, irakasle, ikasle eta familiei laguntza eta aholkua

Bai

Irakasleen inplikazio curricularra

Nola…

Bai / Ez

Gelako koordinatzaileak

GLIn partaidetza

Bai

Familiekiko harremana

Bai

Ikasleekin tutoretza

Bai

Inklusiorako heziketa-proiektuak

Bai

Bestelakoak:

Formazio espezifikoa duten irakasleak

GLIn partaidetza

Bai

Familiekiko harremana

Bai

Ikasleekin tutoretza

Bai

Inklusiorako heziketa-proiektuak

Bai

Bestelakoak:

Beste irakasleak

GLIn partaidetza

Bai

Familiekiko harremana

Bai

Ikasleekin tutoretza

Bai

Inklusiorako heziketa-proiektuak

Bai

Bestelakoak:

12

ATA inplikazio pertsonala

SEN laguntza

Ez

Inklusio-proiektuak / laborategi integratuak

Ez

Bestelakoak:

Familiaren inplikazioa

Garapenaren psikologiaz gurasoentzako informazioa / formazioa

Bai

Inklusio-proiektuetan inplikazioa

Bai

Heziketa-jarduera komunitarioen promozioan inplikazioa

Bai

Bestelakoak:

Bertako osasun-zerbitzuekin eta segurtasun-erakundeekin harremana. CTS / CTIekin harremanak

Programen onarpena / Desgaitasunei buruzko MOUak

Programen onarpena / MOUak arazoak

Bai

Desgaitasunaz jarduteko prozedura partekatuak

Interbentzio eta arazoez prozedura partekatuak

Bai

Integraziorako Lurraldeko Proiektuak

Eskola mailako integrazio-proiektuak

CTS / CTIekin harremanak

Bestelakoak:

Zerbitzu sozial eta pribatuekin harremanak, baita boluntariotza-erakundeekin ere

Integraziorako Lurraldeko Proiektuak

Eskola mailako integrazio-proiektuak

Bai

Eskola-sareko proiektuak

Irakasleriaren formazioa

Heziketa-estrategia eta metodosk / ikasgela-kudeaketa

Bai

Heziketa bereziko eta irakasle-formazioko proiektuak, batez ere inklusioari buruzkoak

Bai

Kulturarteko heziketa / Italiera L2

Garapenaren psikologia eta psikopatologia (ASD, ADHD, etab. barne)

Desgaitasun espezifikoei buruzko formazio-proiektuak (autismo, ADHD, desgaitasun intelektualak eta sentsorialak...)

Bestelakoak:

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

Aukera-berdintasunaren eta inklusio aktiboaren eremuetako zeregina

Aukera-berdintasuna erraztea, bereziki pertsona ahulena kooperatiba kidetuekin planifikazio, kudeaketa eta zerbitzuen bidez, sexu-orientazioa eta ahultasunarekin loturiko hesiak gainditzeko aukera-berdintasuna “GUZTIENTZAT” izan dadin.

ELPENDÚk LeGoP proiektuko bere bazkideekin partekatu ditu aktibitate honetan garatu dituen eta bere kalitate-ziurtapenarekin lotuta dauden jardunbide egoki hauek:

1. Generoan oinarritutako diskriminazioa aurreikusteko tresna eta esku-hartzeen garapen, ezarpen eta hedapena, baita emakumearen lan-inklusioaren eta generoen aukera-berdintasunaren promozioa ere.

2. Gizarte- eta lan-inklusioa helburu duten planifikazio eta egitea, baita behar bereziko pertsonek hiritarrak diren heinean dituzten eskubideen garapen osoa ere, horretarako gailu teknologikoen laguntza izanik.

Aukera-berdintasun eta inklusio aktiboaren eremuan tresnak eta prozedurak ​
​
- ISO 9001:2008 Pertsona babesgabeentzako generoarengatiko aukera-berdinatasuna garatzeko ziurtapena.​
​
- Partzuergoko zuzendaritza-taldeko bilera guztietara gonbidatuta dagoen generoarengatiko aukera-berdintasunaren bermatzailearen irudiaren ezarpena.​
​
- Partzuergoko zuzendaritza-taldeko bilera guztietara gonbidatuta dagoen pertsona babesgabeen aukera-berdintasunaren bermatzailearen irudiaren ezarpena.

Proiektuak, ikerketak eta esperimentazioa aukera-berdintasun eta inklusio aktiboaren eremuetan.

Kontziliaziorako tresnak: genero-jasangarritasunaren adierazlea

HELBURUAK ETA EKINTZAK:

- Lan- eta familia-bizitza bateragarri egiteko ekitaldi lokalen ondorio neurgarriak.

- Politikak ebaluatzeko eta kontziliazioa gertuko eskualdean analizatzeko tresna berri baten esperimentazio eta estandarizazioa: Genero Jasangarritasunaren Indizea (GJI). Kontziliazioarekin erlazionatutako gaietan jarritako arreta ebaluatzeko tresna analitikoa, eskualdeko sistema baten bidez bere osagarri produktibo eta ekonomikoak aintzakotzat hartuz.

C.L.A.C. CONCILIAZIONE, LAVORO & CURA ​
(Arreta- eta lan-kontziliazioa)

Puglia eskualdeko sostenguarekin mantendutako proiektua, Brindisi, Cittadella della Ricerca, Confcooperative Brindisi, LegaCooperative Puglia, Trade Unions eta Confindustria Brindisi probintzia-bazkideen generoko gizarte akordioen barruan 2011ko maiatzetik 2013ko apirilera garatutakoa.

JARDUERAK

• Beharren analisi eta ikerketa soziodemografikoa eta zerbitzu-eskaintza

• Gobernantza: genero- eta gizarte-aurrekontuak egiteko tresnen hedapena, formazioa, bulego eta denden ordutegien kontsulta, etab.

• Hauen esperimentazioa:

• Lan- eta familia-bizitza bateratzeko ereduak

• Zerbitzuetara sarbide malgua

• Atalase-maila baxuko zerbitzuak

• Asistentzia-lanetan laguntza-jardunbideak

“R.E.P. & G”

Aukera Berdintasuneko Sailaren eta Ministroen Kontseiluko Presidentziaren funtsekin mantendutako proiektua, 2011ko abuztutik 2012ko uztailera Elpendùk garatutakoa, Pugliako Generoko Aukera Berdintasun Komisioaren laguntzaz.

JARDUERAK

• Elpendùrekin bazkidetutako kooperatibek garatutako jardunbide egokien eta aukera-berdintasunari buruzko politiken azterketa.

• Ekintza positiboen garapena bultzatzea, hala nola, ISO 9001:2008 arau menpeko “generoko aukera-berdintasunaren garapena eta bazkidetutako kooperatiben jardunbide egokien hedapena” ziurtagiria lortzeko ekintza.

Behar bereziko pertsonen bizitza-kalitatea hobetzeko konponbide berritzaileak esperimentatu eta ikertzearen eremuko proiektuak

AL.TR.U.I.S.M. – Alzheimer duten pazientearen etxean bertan berrerabiltzea informazioaren monitorizazio-sistema batean oinarritutako entrenatzaile birtual baten laguntzaz

Puglia eskualdeko funtsek mantendutako proiektua ERDFren menpean – berrikuntzarako eskualdeen arteko kolaboraziorako laguntza-deialdia – eta 2012ko uztailetik 2014ko apirilera garatutakoa elkarte pribatu berritzaile, ikerketa-zentro eta aberasteko asmorik gabe enpresen bazkidetzearen bidez eta Alzheimer pazienteei zuzendua.

HELBURUAK

Pazienteei beren etxeetan bertan terapia pertsonalizatua egoki eta autonomoki eta asistentzia-langileei urruneko monitorizazioaren bidez paziente gehiago eta era eraginkorragoan ahalbidetzen dituen zerbitzu mistoa aurrera eramatea.

JARDUERAK

Etxeko berrerabiltze-sistema garatzea Entrenatzaile Pertsonal Birtualaren bidez, berrerabiltze-ariketak egin eta aurrerapenaren urruneko ebaluazioa ahalbidetuko dituena.

Tresna-kutxa bat antolatzea, parametro biomedikoak antzemateko gailu elektroniko batek, telebistan eta Internetek konektaturiko dekodetzaile batek eta pazientearen keinuak ezagut ditzakeen kamara batek osatua.

SIS.T.A.ST. SIStema Tecnológico para la Assistencia Territorial

Puglia eskualdeak diruz lagundutako proiektua OP 2007-2013 AXIS I 1.1 lerroa – “SME (ERDF) ikerketen promoziorako laguntzak” 2009ko irailetik 2011ko irailera garatua.

Industria-ikerketa eta garapen esperimentaleko proiektua izanik, bere helburua “sistema teknologikoa” garatzea zen lurralde jakin bateko pertsonei larrialdi-zerbitzuez informazio logistiko erabilgarri eta datu beharrezkoak helarazteko. “Sistema teknologikoa” errealitate hedatuko sistema eramangarriak sortzeko sentsore, hardware eta softwarez osatuta dago, baita hiritar, langile, bidaiari, turista, enpresa, sotware-sortzaile eta asistentzia- eta aholkularitza-zerbitzu lokalen diseinu eta emateaz arduratzen diren konpainientzako eredu erabilgarriak ere.

Proiektuak erakusgai-aplikazioa ematen du, ingurune errealean eta zerbitzu errealekin probatu dena.

Horixe da gaur egun ELPENDÙk eta bere gizarte-kooperatiba bazkidetuek aukeratutako zerbitzua.

Bertoko zein nazioarteko bidaiariak, bereziki desgaitasuna dutenak eta beren familiak, gidatzea ahalbidetzen du.

BIDAIARIEN BEHARRAK

Puglia eskualdearen diruz lagundutako proiektua – Gizarte Elkartasun Saila Apuliako (ERDF) gizarte- eta osasun-zerbitzuak hobetzeko proiektu berritzaile eta esperimentalen Deialdi Publikoaren menpean. 2009ko irailetik 2011ko otsailera garatu zen eta behar bereziko bidaiariak gaitzera bideratu zen, sakelako telefonoen bidezko informazio sakona eskuragarri eginez, eskualdean ustekabe desatseginik gabe mugitzeko eta litezkeen zailtasunak gainditzen laguntzeko.

Helburua behar bereziak dituen pertsona dagoen leku zehatzean bidaiari buruzko kalitatezko informazioa ematea zen.

2

ELPENDÚK GARATUTAKO JARDUNBIDE EGOKIAK

27

Kapitulua 2

28

29

30

31

32

LeGoP proiektuan kontuan hartu den GALEk garatutako jardunbide egokia sexu-orientazioan oinarrituriko bereizkeria-fenomenoak identifikatu, aztertu, aurreikusi eta saihesteko estrategia eta tresnen diseinu, hedapen eta garapenean datza.

Heziketa Eskubidea proiektua

Holandako gobernuak lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroek nazioartean eremu horretan laguntzera zuzendutako borroka lehenetsi du. Testu inguru horretan, Holandako gobernuak heziketa-eskubideari buruzko GALE Fundazioaren proiektu bat diruz lagundu zuen. Izen bereko aurreko beste bi proiektutan, GALEk ikerketa orokor eta aholkularitza-proiektu batean UNESCOrekin kolaboratu zuen. Hirugarren proiektua 2015 eta 2016 urteetan izan zen. Puntu hauetan datza:

1. Heziketa-eskubidearen garapena eskematizatzea

2. LGBTI ekintzaile lokalak estimulatzea eragin handiko estrategia gara dezaten

3. Ekintzaile, hezkuntza-sektore eta autoritaeen arteko elkarlana bultzatzea

4. Heziketa eta sexu-aniztasunaz batzorde estrategikoen sorrera bultzatzea (GALE Batzordeak)

Hauek dira jarduerak:

● GALEren munduko mapa sortu eta IDAHOn argitaratzea (maiatzaren 17an)

● GALEren Zuzendaritza Batzordearen sorrera

● GALEko partaideentzako deialdia eta laguntza heziketarako batzorde estrategikoak sor ditzaten

● 6 tailer estrategiko sortzea horien behar berezi eta handiena duten herrietan

● Bilaketa xumerako tresnen bidezko laguntza estrategikoa

● Nazioartean LGBTI pertsonen heziketa-eskubidearen alde aritzea

GALEk parte hartu du “AR.E.S: Lesbiana, gay eta bisexual gazte eta transexual helduen inklusiorako Sistema Artistikoa”

proiekutan. Grundtvig programaren dirulaguntzari esker garatutako proiektu honek ahalbidetu zuen artearen, komunikabideen eta LGBTI pertsonen askapenaren arteko harremanaren ikerketaz interesaturiko gazteen eta artista, irakasle eta langileen sarea eratzea, baita artea eta komunikabideen erabilera egokia hezkuntza formal eta informalean bultzatzea ere. AR.E.S. 2013ko abuztutik 2015eko uztailera garatu zen. Bere helburua LGBT gazte-helduen gizarte-inklusiorako heziketa-estrategiak garatzea zen. Proiektu honetan material didaktiko eta kulturalak (ACM) erabili ziren, hala nola, zinea eta antzerkia, ACMek sexu-aniztasunaren distortsioan, ezjakintasunean eta gizarte-esklusioan paper garrantzitsua joka dezaketelako ebidentziak baitaude. Proiektuko bazkideek eta ikasleek sexu-aniztasunak hainbat filmatan duen paperaz eta euren erabilera pedagogikoaz hitz egiteko bilerak antolatu ziren. Esperientziek eraman zuten ikasketa-prozesu ez formalen sorrera modutara, LGBTI material artistiko eta kulturalen edukien analisiaren bidez (gidoiak, lanak, bideoak). Proiektuak LGBT taldeekin gobernu lokal, helduen hezitzaile kultur elkarte eta adituen elkarrizketa bultzatu zuen, ACMak tresna gisa erabiliz homofobia eta transfobia saihesteko politika publikoei buruzko elkarrizketa, alegia.

GALEz gain, proiektuan beste lau bazkide aritu ziren:

1. ENFAP Toscana – Italia (www.enfap-toscana.org): sindikatu baten formazio-zentroa

2. RINOVA Ltd – Erresuma Batua, (www.rinova.co.uk): gazte helduentzako formazio-zentroa

3. SEKU - Estonia (www.seky.ee): LGBT erakundeei laguntza

4. Szczecinskie Centrum Edukacyjne Sp z o.o. – Polonia (www.sce.com.pl): gazte helduentzako formazio-zentroa

Hona hemen nazioarteko proiektu honen ekoizpenen estekak:

● Irakurri gehiago hemen: https://www.facebook.com/aresnetwork eta hemen https://www.youtube.com/user/aresnetworkvideo.

● ARES 2nd Press release (formazioan zentratzeko aholkua)

● ARES Educational Guideline (homofobia saihesteko filmak erabiltzeko iradokizunak)

● ARES Portfolio (eskuratutako konpetentziak deskribatzeko formatoa)

● ARES 1st Press Release (proiektuaren iragarkia)

● ARES Project Brochure (proiektuaren deskribapen laburra)

Albiste-buletinak:

● ARES Update no. 4

● ARES Update no. 3

● ARES Update no. 2

● ARES Update no. 1

Holandan egindako hainbat esperientziatan oinarritutako GALEren produktuetarako esteken zerrenda:

● ARES leaflet Nederlands

● CASE STUDY Amsterdam Film Days 2014

● CASE STUDY "Geen Gezicht" workshops 2014

● (Dutch) Research report "Het probleem is groter dan soms lijkt" (2014) on opinions of MBO students and their teachers

● CASE STUDY ARES Workshop Hyperion College 2015

● CASE STUDY International Workshop on Criteria for a Good Educational Film (22 May 2015)

● Report ARES Dissemination workshop Amsterdam (3 July 2015)

● Tentative criteria for a good educational film (short version)

2011 eta 2013 urteen artean GALEk NISO proiektuan parte hartu zuen. Proiektu honek begiruneaz, giza-eskubideez, sexu-aniztasunaz eta komunikabideez 6 eta 12 asteen arteko iraupeneko curriculum baterako tresna-multzo bat garatu zuen.

Voice OUT. Curriculumaren parte bat ikasleek egindako giza-eskubideei buruzko bideo labur batean datza, LGBT gaiak ere ikutzen dituena. Ikasleak horretarako prestatu ziren. Herri bakoitzean 3 eta 5 ikastetxe eta gazte-guneren artean parte hartu zuten. Ikastetxeen arteko lehiaketa antolatu zen bideo onena aukeratzeko. Proiketuaren bukaeran, ikastetxe guztien bideo onenak hautatzeko nazioko bilkura antolatu zen. Bideo irabazlea sortu zuten ikasleek Bruselan bildu eta Europar Parlamentuak ikastetxeetan LGBT pertsonen bereizkeria saihesteko liburu zuria idatzi zuten. Liburu zuria europar parlamentari batzuei aurkeztu zitzaien.

NISO proiektuko dokumentu guztiak hemen irakur daitezke: http://www.nisoproject.eu/.

2002 eta 2004 GALE partaide den Empowerment Lifestyle Services erakundeak “TRIANGLE” izeneko talde europar batekin lan egin zuen gay eta lesbianen inguruko arazoez kultur-aniztasunean hezteari buruzko eskuliburua garatzearren. Eskuliburua bost herrialdetako ehundaka irakaslek aztertu zuten.

Eskuliburua esteka honetan aurki daiteke: http://www.gale.info/en/database/different-in-more-ways-than-one

GALE Fundazioak lau eremu hauetan formazioa eskaintzen du:

1. Tailer estrategikoak

2. Irakasleen formazioa / berdinen arteko formazioa

3. Eskola-aholkularitza

4. Eskoletako sexu-aniztasunari buruzko ikerketa

Tailer estrategikoak

Tailer estrategikoen helburua estatuak LGBTI ikasleen heziketa-eskubidearen garapen maila ebaluatzea da, egoera hobetzeko aukerak analizatu eta sektoreen arteko elkarlana bultzatzearren.​
Jomuga partaideen %30a administrazio-langileak, beste %30 bat heziketa-sektorekoak eta beste %30a LGBTI taldetako heziketan adituak izatea da. Kasu gehienetan jomuga hori ezinezkoa izango denez, gutxienez sektore guztietako ordezkariek parte hartzen saiatu beharko litzateke.

Tailer estrategikoen iraupena egun batekoa izaten da, baina 4 ordutara murriztu edo bi egunetara hedatu daitezke. Hemen egun osoko tailer estrategiko baten egitarau-eredua deskarga dezakezu. Edonola ere, programa partaideek berek prestatzea onena izaten da.

GALE Fundazioak 2016 urte amaiera arte tailer estrategiko-kopuru baterako doako aholkularitza eskain dezake. Gobernu holandarrari hori bideratzea eskertzen diogu. GALEk lehenesten ditu aldaketarako ahalmen handiko herrialdeak eta Holandako gobernua sortzen laguntzen ari den LGBTI politiketarako nazioarteko elkargunean sartzeko borondatea dutenak.

Irakasleen prestakuntza & berdinen arteko heziketarako prestakuntza

GALE Fundazioaren prestakuntzaren mamia erantzun negatiboei aurre egitea da. Hori harreman pertsonaletan eta ikasgelan nola lortzen den formazioaren ardatza da.

Eskola-aholkularitza

GALEk eskolei eta aholkulari-ekintzaileei formazioa eskaintzen die beren ikastetxeak seguruago egiteari eta aniztasun-politikak hobetzeari buruzkoa. Sexu-aniztasuna ardatza da, jakina, baina printzipio eta metodoak aniztasun orokorrera erraz estrapola daitezke. Hala ere, gure prestakuntza ez da “aniztasunerako formazio” tipikoa; izan ere, gizarte-esklusioan eta eskola zein gazte-taldeetan nola saihestu bere oinarriak baitira. Formazio-ikuspegiak eskola-kudeaketan eta plangintza estrategikoan aldaketa esanguratsua dakar.

Eskoletako sexu-aniztasunaz ikerketa

Ikerketarako formazioak plangintza eta ikerketa-tresna propioak sortzen laguntzen du. Zure planen garapen pertsonalizatu honetan, hartu beharreko aukerak eta saihestu beharreko oztopoak analizatzen ditugu.

Italian 2015eko apirilean ateratako argazkiak. Bertan antolatzaileez gain, proiektuan GALEren bazkidea den Hyperion lizeoko ikasle eta irakasle holandarrek ere parte hartu zuten:

Ikasle italiar eta holandarrek homofobiari buruzko bideo baten eszenak editatzen dituzte.​
2015eko azaroak 17

Azaroaren 19an nazioarteko topaketaren (multiplier event) eduki eta logistikaren antolaketaz arduratu ziren. Bilera-aretoa prestatu, gonbidatuei harrera egin, sinadurak jaso eta mahai-inguruak antolatu zituzten irakasleek, familiek, atzerriko aktibistek, LGBT aktibistek eta aditu holandarrek beren aholkuak eztabaida zitzatzen, mahai bakoitzaren ekarpenak gainbegiratuz azken aholkuak hobetzearren.

Ikasle italiar eta holandar banak bileraren hasieran homofobiarik gabeko eskola baterako aholkuak aurkeztu zituzten.​
(2015eko azaroak 19)

3

GALEK GARATUTAKO JARDUNBIDE EGOKIAK

33

Kapitulua 3

34

35

36

37

38

39

GALEk lideratutako tailerra. Bere ardatza ikasle italiarrek galdetegian emandako erantzunak ziren, sexu-orientazio desberdineko ikasleen aurreko jarrera identifikatzeko helburua zuena.

40

LGBT ikasleriarentzako giro segurua sortzeari buruzko aholkuak ikasle italiar eta holandarrei aurkeztean egindako argazkiak.

M. Schouten-ek GALE aurkezten du irakasle eta ikasle italiarrei zuzendutako inkesten emaitzak analizatzeko mintegi publikoan.

41

Erakundeetako partaideen arteko solasa Salvemini lizeoan garatutako tailerrean. Bertan, inkestaren emaitzak irakasleekin batera analizatu ziren.

Ikasle italiar eta holandarrak Van Gogh museoaren atarian (2015eko azaroak 17).

Zine eta homofobian aditua den Franka Stas bideo-edizioko tresneria ikasle batekin prestatzen.

42

Hyperion-eko Lean Baas irakasleak ikasle batzuei 2015eko azaroaren 19ko topaketa-bileraz (multiplier event) aholkua eskaintzen die.

43

Amsterdameko Bert Jan Vroege zinegotziak topaketa-bilera ireki zuen (2015eko azaroak 19).

Topaketa-bilera 116 pertsonek jarraitu zuten, horietako 29 LeGoP proiektutik kanpoko nazioarteko bisitariak.

44

Ikasle italiar eta holandar banak bileraren amaiera aldera hobeturiko aholkuak aurkeztu zituzten (2015eko azaroak 19)

Ikasle euskaldun batek LeGoP proiektuko bisitariei euskal dantza eskaini zien ​
(2016ko martxoak 14).

45

LeGoP proiektuak kontuan hartu dituen Axular Lizeoak garatutako jardunbide egokiak heziketa-jardueretan teknologia berritzaileen erabilpenarekin zerikusia dute, bereziki behar bereziko ikasleei edukietarako sarbidea errazteko gailu egokituen erabilpenarekin.

Axular Lizeoan ederki dakigu teknologia berriak ikaskuntza-irakaskuntza prozesuan erabakiorrak direla eta aniztasunaren arreta errazten dituzten tresnak gure esku jartzen dituztela.

Gure apustu nagusia, bakarra ez izan arren, web plataformak eta 2.0 tresnak dira; izan ere, web plataformen erabilerak ahalbidetzen baitu, besteak beste, ikasleentzako eduki eta jarduerak pertsonalizatzea, lan kolaboratiboa bultzatzea eta, osasun-arazo edo bestelakoak direla-eta, hezkuntza-zentrora epe luzean etorri ezin diren ikasleak artzea. Azken finean, familiek eta gizarteak eskatzen digutena lortu nahi dugu, kalitatezko heziketa pertsonalizatzea, alegia.

Horretarako, hainbat tresnarekin lanean ari gara. Ikasleen aniztasunari begira probetxugarrienak iruditzen zaizkigunak erakutsiko ditugu.

ON LINE LAN EGITEKO PLATAFORMAK

IKASGELA BIRTUALA (www.axular.eu)

Moodle kode irekiko plataforman oinarritua. Hainbat modulu ez estandar gehitu diogu, baita gailu eramangarrietara egokitu eta Google Education Edition zerbitzuarekin lotu ere.

Helburua

Edukiak eta automatikoki edo eskuz ebaluagarriak diren ariketak eskaintzea. Horrela, irakasleak ikaslearen garapena aztertu eta hainbat ibilbide didaktiko presta diezaioke uneko beharren arabera.

Ezaugarriak

Moodle tresna malgua da, eduki estatikoak (ebaluagarriak ez direnak) argitaratzeko aukera handia ematen duena, hala nola, testu-dokumentuak, irudi-galeriak, audio- eta bideo-fitxategiak edo Youtube, Picasa edo Vimeo bezalako kanpoto iturburutatik enbotatzeko moduko animazioak ere. Hala ere, gure uste apalean plataforma honen potentzial pedagogiko handiena bere modulu ebaluagarrietan datza (galdetegiak, inkestak, glosategiak, foroak, ikasgaiak, flashcard, jolasak, tailerrak, zereginak...)

Behar bereziak dituzten ikasleei dagokienez, modulu hauek eskaintzen dituzten aukerak azpimarratu nahi ditugu:

• Flashcard

Edukiak (definitu beharreko hitzak beren definizioekin, soinua testuarekin edo irudia testuarekin) zailtasun-mailaren arabera elkartzea ahalbidetzen duen jolasa da. Horrela, ikasleak kartak multzo zailenetik (ezkerrekoa) errazenera (eskubira) pasa ditzake bere ikasketa aurrera doan heinean.

• Game

Modulu honek glosategi batetik abiatuz hainbat jolas sor ditzake (urkatua, gurutzegramak, hitz-zopak, sudokuak, sugeak eta eskailerak eta aberatsa). Glosategia irakasleak presta dezake, edo ikasleek zeregin gisa definitutako terminoetatik abiatuz sortu.

• Workshop

Tailer modulua bereziki erabilgarria da berdinen arteko ebaluazio gurutzatua lantzeko eta, era horretan, ikaslek ariketa bat zuzentzeko uneko irizpideak uler ditzan.

Hona hemen tailerraren ibilbidea: Irakasleak epe zehatz batean bete beharreko ariketa aurkezten du. Hainbat aukera dago, ikasleek testua, audioa, bideoa edo irudia igotzea edo testua online idaztea. Epea amaitutakoan, aplikazioak ikasleei beren ikaskideen ariketa batzuk bidaltzen dizkie, kopurua irakasleak erabakitzen du, baita esleipena berak egingo duen edo aplikazioak ausaz erabakiko duen ere. Esleitutako lanekin batera ikasleak irizpideak eta ebaluazio-argibideak zehazten dituen txantiloia ere jasoko du.

Ebaluazio-epea bukatutakoan, irakasleak ariketak zuzenduko ditu eta, azkenik, aplikazioak irakasleen eta ikasleen ebaluaziok analizatu eta desbideraketa ponderatuko du irakasleak aukeratutako irizpideen arabera.

• Quizz

Test edo azterketak egiteko tresna klasikoa da. Bere garapen-maila eta zehaztasunagatik azpimarratu nahi dugu. 56 galdera moten artean aukera daiteke. Posibilitate ugari dauzka: denbora-muga, errepikapenak, ariketan zehar eta ondoren ikasleak zer informazio jasoko duen, feedback, etab. Gure kasuan, bereziki, autoebaluazio- eta berrikusketa-tresna gisa erabiltzen dugu.

• Hot Potatoes

Jarduera didaktikoak sortzeko aplikazio ezagun hau Moodle-n bikain integratzen da, klik, akats ohikoenak eta abarren jarripena egiteko.

Bikoteak lotu, hutsuneak bete, gurutzegramak eta test moduko ariketak sor ditzake.

• Lesson

Modulu honek ibilbide pertsonalizatuak sortzeko posibilitatea ematen du. Hori dela-eta, kasuen ikerketan bereziki erabilgarria da. Ideia zera da, ikaslea hainbat egoeren artean hautatzera behartzea. Aukera bakoitzak pantalla berri bat eta aukera-multzo berri bat erakutsiko dio. Adibidez, egoera etikoak aukez dakizkioke, erabakien ondorioak zein izan daitezkeen ikus dezan.

PORTFOLIO ELEKTRONIKOA (www.axular.eu/mahara)

Gure portfolio elektronikoa kode irekiko Mahara plataforman oinarritutako tresna da. Honen bidez, ikasleek beren ikasketa-ebidentziak (dokumentuak, irudiak eta multimedia-fitxategiak) eta egunkariak gorde ditzake, baita curriculum vitae-a garatu ere.

Lan hori guztia pribatua da eta ezkutuan mantentzen da ikasleak aurrebistak eta horien bildumak sortu eta ikaskide, irakasle eta publiko orokorrarekin partekatu arte.

Partekatutako lan horren adibidea robotika-kontutan ari den ikasle talde honen bloga da: http://overclock.axular.org

ELKARTU (elkartu.axular.org)

Elkartu Moodle-n oinarritutako belaunaldien arteko kolaborazio-plataforma da. Kasu honetan ikasle talde batek kudeatzen du, adineko pertsonen eguneroko arazoei soluziobide teknologikoak bilatzen dituena.

Plataformak gazteak, beren familiak eta proposamenak aztertzen dituzten Matia Fundazioko geriatra profesionalak harremanetan jartzen ditu.

SARGOI (www.sargoi.eus)

Sargoi plataforma Eusko Jaurlaritzak saritu zuen Lehen Hezkuntzako 6. mailako ikasle talde baten iniziatibaz sortu zen.

Helburua gazteen baloreak eta lana hezkuntza-zentroak kudeatutako gizarte-sare baten bidez bultzatzea da. Elkartasun-iniziatibek sareko beste ikasleen, familien eta profesionalen laguntza eta iruzkinak jasotzen dituzte. Horrela, umeek “dominak” eskura ditzakete (Sargoi dragoiaren arraultzetik dragoi helduarengana).

Balore moralak eta lan desinteresatua balioesteko modua da, eta ez bakarrik emaitza akademikoak. Iniziatiba pilotoa da gure ikastolan. Laster autonomia erkidego osora hedatuko da.

SMART AMP (www.smartamp.com)

Aplikazio hau Google Education Edition-ekin bateragarria da. Alegiazko espazio erabilterraz eta erosoa eskaintzen du, batez ere txikienentzat.

Ikasgela osoarentzako ariketa komunez gain, irakasleak tresna hau erabil dezake lanen esleipena pertsonalizatzeko.

GARAPEN GELA

Garapen Gela azken teknologia berriak hezkuntza-eremuan ikertu eta aplikatzen duen proektua da. BBK, Dravet Fundazioa eta Microsoft-ek finantziatutako Inclusive Smart School proiektuaren barruan kokatzen da. Ezaugarri hauetako estatuko lehenengo gela da.

Eremuak mahai interaktiboak eta Kinect gailuak ditu heziketa-jarduerak eta motrizitate-, logopedia- eta adierazpenerako laguntza-jarduerak burutzeko, besteak beste. Lan-eremu pertsonalak egokitzeko aukera ematen du ordenagailu, tableta eta smartphonekin. Lehen fase honetan, Garapen Gelako lana irakasleentzako material eta ikastaroen plataforma batean funtsatuko da. Bertan, irakasleek edukiak sortu ahala igoko dituzte, sarbidea erraztu eta partekatu ahal izateko.

Inclusive Smart School programa etapa berrietan hedatzea aurreikusi dugu, IKTek hezkuntza-integrazioan duten potentziala aprobetxatzeko. Bigarren fase batean, disfuntzio ohikoen irizpide mediko eta psikologikoak kontuan izango dituen aplikazio bat garatuko da, irakasleentzako laguntza-tresna izan dadin. Aurrerago EIC BBKk bideo eta ahotsa integratuko dituen plataforma sortuko du ikasleek etxetik edo ospitaletik parte har dezaten. Azken etapan, hainbat patologia duten umeekiko lan espezifikorako eduki, jolas eta aplikazioak sortzea da gure asmoa.

APLIKAZIOAK

Lehen Hezkuntzan tabletak eta iPad-ak erabiltzen ditugu aniztasunari erantzuteko. Behar bereziak dituzten ikasleek psikopedagogoarekin lan egiten dute honako aplikazioak erabiliz:

ZENBAKIEKIN LANA

• Hasta 100 (IOS/Android)

ERAGIKETA ARITMETIKOAK

• Bitsboard Math (IOS)

• 10 monkeys multiplication (IOS/Android)

• Math Montessori (IOS/Android)

• Math board (IOS)

ORTOGRAFIA ETA HIZTEGIA

• Bitsboard (IOS)

• Diseggxia (IOS/Android)

• Lixta (IOS/Android)

IRAKURMENA

• Enséñame a leer (IOS)

BELDURREKIN LANA

• Bye bye fears (IOS)

• Yo mataré monstruos por ti (IOS/Android)

• Clara ya no tiene miedo a la oscuridad (Android)

LOGIKA ETA ARRAZOIKETA

• Lightbot (Web/IOS/Android)

• Popplet lite

• Lucidchart

ADIERAZMENA

• Book Creator (IOS/Android)

• Adobe Voice (IOS/Android)

• Storybird (Web)

• Story Jumper (Web)

• Zimmer twins (Web)

• Go animate (Web)

• Move note (Web/IOS/Android)

4

AXULAR LIZEOAK GARATUTAKO JARDUNBIDE EGOKIAK

46

Kapitulua 4

47

48

49

50

51

Ikasle eta irakasle italiarrek garapen-gela bisitatzen dute.

52

E-learning tailerra

Belaunaldien arteko boluntariotza-programa eta Elkartu plataformaren aurkezpena

53

Ikasle euskaldunek beren robotika-proiektua aurkezten dute.

“Sargoi” baloreak bultzatzeko gizarte-sare hezitzailearen aurkezpena

54

LeGoP proiektuak kontuan hartu dituen GUREAKen jardunbide egokiek desgaitasun intelektuala duten pertsonen gizarte-inklusioan eta formazioan tresna berritzaileak garatu, egokitu eta ezartzearekin zerikusia dute.

Desgaitasuna duten pertsonei lan aukerak sortu eta mantentzea erronka da Gureakentzat. Hori dela-eta, berrikuntza eta teknologia berrien aldeko apustua egiten ari gara gure helburuetan aurrera egiteko, desgaitasuna duten pertsonen lan-gizarteratzean alegia.

Hainbat ekintza burutu ditugu eta prest gaude aukera berrien aurrean, merkatu zein gizartearen ikuspuntutik gero eta garrantzitsu eta beharrezkoagoa dena.

Horregatik guztiarengatik hainbat aplikazio eta tresna sortu ditugu, desgaitasuna duten pertsonen gaitasuna, lan mundura sartzea eta bizi-kalitatea hobetzeko asmoz. Jarraian lan munduan sartzea, gaitasuna eta konpetentzien garapena laguntzen duten tresna batzuk aurkezten ditugu. Horien garapenean teknologia berrien laguntza izan dugu.

ATAZAK BURUTZEKO LAGUNTZA-SISTEMAK

TUTOR

Garatutako produktua

Modu sekuentziatu eta ordenatuan gailu eramangarrietan argibideak aurkezteko aplikazioa.

Landutako konpetentziak:

- Egokitzea.

- Autonomia.

- Produktibitatea.

Bizi-kalitatea:

- Ongizate emozionala.

- Garapen pertsonala.

- Autodeterminazioa.

Helburua

Desgaitasuna duten pertsonen autonomiari laguntzea atazak buru ditzaten.

Ezaugarriak

• Aldez aurretik definitutako argibideak modu sekuentziatuan erakusten dituen aplikazio erabilterraza.

• Argibideak testu, irudi, audio eta bideoaren bidez aurkez daitezke.

• Lekuen aurkikuntzan laguntza (plano eta argazkien bidez) eta orduro dedikatu behar den denboraren azalpena.

• Beste funtzionaltasun batzuk: alarmak, erregistroak…

• Tutorialak sortzeko egile-tresna erraza, informatikazko ezagupenik behar izanik gabe.

I-TOK

Garatutako produktua

I-phone-rako aplikazioa seinale akustikoa grafiko bihurtzen duena

Landutako konpetentziak:

- Komunikazioa.

- Autonomia.

- Produktibitatea.

Bizi-kalitatea:

- Pertsonen arteko harremana.

- Garapen pertsonala.

- Gizarteratzea.

Helburua

Entzumen-desgaitasuna duten pertsonek posta-banaketako lanak egiteko gaitzea.

Ezaugarriak

• Sakelako telefonoko aplikazio erabilterraza.

• Telefonoa atezain automatikoan jarritan, auzokideak deiari erantzun dion jakiten laguntzen du.

• Botoi bat sakatuz aldez aurretik grabatutako mezu baten bidez erantzutea ahalbidetzen du.

• “Ezarpenak” leihoaren bidez, funtzionamendu-tarteak parametriza ditzake, baita nahi den mezua sartu eta aukeratzea ere.

IKASKETA ETA FORMAZIORAKO EDUKIAK / APLIKAZIOAK

VIRCAP

Garatutako produktua

Alegiazko errealitatean oinarritutako lorazaintza-ekintzetan formatzeko sistema

Landutako konpetentziak:

- Autokontrola.

- Autozaintza.

- Produktibitatea.

Bizi-kalitatea:

- Ongizate emozionala.

- Garapen pertsonala.

- Ongizate fisikoa.

​
Helburua

Desgaitasuna duten pertsonak lorazaintzan modu indibidualizatu eta seguruan formatzea.

Garatutako produktua

Alegiazko errealitatean oinarritutako lorazaintzan formazio-sistema.

Ezaugarriak

• Lorazaintza-programa pedagogiko osoa: 6 bloke, 24 unitate didaktiko eta 121 eduki.

• Prozedurazko ezagutzak transmititzeko 40 bideo.

• Taldeko ekintza, CBT – 2D eta 3D, alegiazko errealitatea eta benetako praktikako 200 jarduera baino gehiago (hasiera, informazioa, aplikazioa, kontsolidazioa, sintesia, aniztasunari arreta).

• Formazio indibidualizatuaren formazioaren kudeaketa integraleko aplikazioa (planifikazioa, jarraipena, diagnostikoa, ebaluazioa…).

• Makinaria erreal sentsorizatuaren erabilpena: ingurune birtualean jarduerak burutzeko modelatutako 15 makinak.

• Formaziorako ingurune berri eta inzidentzien sorrerarako kudeatzailea.

• Kasko arinaren bidez alegiazko errealitate ez intrusiboko sistema.

ZEINU-HIZKUNTZAKO HIZTEGIA

Garatutako produktua

Zeinu-hizkuntzako web hiztegi interaktiboa, lan munduan, digitalizazioan eta marketing zuzenean erabiltzen den terminologia teknikoa barneratzen duena.

Landutako konpetentziak:

- Komunikazioa.

- Autonomia.

- Produktibitatea.

Bizi-kalitatea:

- Pertsonen arteko harremanak.

- Garapen pertsonala.

- Gizarteratzea.

​
Helburua

Entzumen-desgaitasuna duten eta ez duten pertsonen arteko komunikazioa hobetzea.

Ezaugarriak

• Sarbide unibertsala (PC, eramangarriak, tabletak,…)

• Interfaze erraz eta irisgarria.

• Terminoen Bilatzailea / Sailkatzailea.

• Beharren arabera pertsonalizagarria.

• Erabiltzailearen araberako sistemaren kudeaketako administrazio-eremua.

• Edukiaren erabilpena errazteko eta terminoen ikasketa bultzatzeko Elearning Formazioko Ikastaroa barne dago.

PLATAFORMA DIGITAL IRISGARRIA

Garatutako produktua

Formazioko plataforma digital irisgarria

Landutako konpetentziak:

- Komunikazioa.

- Egokitzapena.

- Autonomia.

Bizi-kalitatea:

- Pertsonen arteko harremana.

- Garapen pertsonala.

Helburua

Guztientzako plataforma digital baten bidez, desgaitasuna duten pertsonen formazioa eta gaitasuna erraztea.

Ezaugarriak

• Plataformak elementu hauek dauzka:

o Web interfaze irisgarria (Gureak-Akademi.net).

o Moodle formazioaren kudeaketa-sistema (LMS).

o Plataformaren kudeaketa ahalbidetzen duen Backoffice-a.

o Formazio-baliabideen biltegi gisako dokumentu-kudeatzailea.

• Ikasketarako hainbat eremu: Ikastaroak, liburutegia, kafetegia (2.0 tresnekin), jolasak (oroimena eta jarduerak), albisteak, tutoreen eremua.

• Bi sarbide-sistema: ohikoa (erabiltzaile-izen eta pasahitza) eta pendrive eta piktogramen bidezko beste bat.

• Irisgarritasun- eta erabilgarritasun-arauen betetzea: WAI-AA, XHTML 1.0, CSS level2 eta NI4 protokoloa (nabigazio erraza).

• Enpresaren pertsonen kudeaketako aplikazioarekin lotura formazioaren planifikazio eta jarraiperako.

• Elebiduna

FORMAZIO MUNTAIAK

Garatutako produktua

Desgaitasuna duten pertsonak muntaketa-katean sartu baino lehenagoko atazetan formaziora bideratutako edukien sorrerarako aplikazioa.

Landutako konpetentziak:

- Komunikazioa.

- Autonomia.

- Produktibitatea.

Bizi-kalitatea:

- Pertsonen arteko harremana.

- Garapen pertsonala.

- Gizarteratzea.

Helburua

Atazen ikasketarako multimedia erako formazio-edukien elaborazio arina.

Ezaugarriak

• Informatika-ezagupenik gabeko pertsonek erraz erabiltzeko moduko web-aplikazioa.

• Ukipen-pantallen bidez erabiltzeko diseinatua.

• Irudia, bideoa eta soinua barneratzea ahalbidetzen du.

• Sortutako edukiak hiru atal ditu:

o Formazioa: Bideo baten bidez, bete beharreko atazaren sekuentzia-argibideak.

o Simulazioa: kalitatea, kokapena, orientazioa, erabiliko den EPIa…

o Ebaluazioa: Pertsonak kualifikazioa lortu ote duen jakitea ahalbidetzen du.

• Desgaitasuna duten pertsonak banan-banan zeregin zehatzetan formatzea ahalbidetzen du, gaitu ondoren produkzio-prozesuan sartzen duena.

• Iragazki eta kontrol egokien bidez, erabiltzaileen kontsulta eta jarraipena ahalbidetzen du.

• INFORMAZIO/KOMUNIKAZIOAREN IRISGARRITASUNA HOBETZEKO EDUKIAK/APLIKAZIOAK

GURESARE

Garatutako produktua

Ukipen-pantallaren bidezko informazio-gune irisgarria, informazio egokitua biltzen duten hainbat moduluk osatua (testu irakurterraza, irudiak, bideoa...)

Landutako konpetentziak:

- Komunikazioa.

- Eskubideak.

- Autonomia.

Bizi-kalitatea:

- Autodeterminazioa.

- Gizarteratzea.

- Eskubideak.

Helburua

Desgaitasun intelektuala duten pertsonei bereziki informazio eta komunikaziorako sarbidea erraztea.

Ezaugarriak

• Bezeroaren beharren arabera egokitu eta hedatzea ahalbidetzen duen sistema modularra.

• UNE 139802:2003 araua, diseinu unibertsalaren printzipioak eta NI4 protokoloaren aholkuak jarraituz desgaitasun intelektuala duten pertsonentzako irisgarritasun gidalerroak.

• Ukipen-interfaze xumea.

• Informazioa eta edukiak hainbat formatotan aurkeztea ahalbidetzen du: testua, kalkulu-orria, pdf, bideoa, irudia, testuari lotutako zeinu-hizkuntza…

• Skype bideokonferentziaren bidezko komunikazio sinkronikoa eta posta elektronikoaren bidezko komunikazio asinkronoa.

• Urruneko kontrolaz informazioa argitaratzeko kudeaketa-sistema.

• Alerta-sistema.

• Elebiduna.

5

GUREAK-EK GARATUTAKO JARDUNBIDE EGOKIAK

55

Kapitulua 5

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

Ildo hauen helburua LeGoP proiektuko kideek garatutako jardunbideak, dokumentu honetan deskribatutakoak, beste testuinguruetara (parte hartu duten herrietako beste erakundeetara, baita beste herrietara ere) estrapolatzea da.

Proposatutako estrapolazioari dagokionez, aholku hobeagoak proposatzeko asmoz, deskribaturiko jardunbide egokien garapena ahalbidetu edo oztopatu duen partaideen herrietako lege-marko aipagarriaru buruzko sarrera laburra eskaintzen dugu.

Lege-marko bakoitzaren deskribapenean jardunbide egokien garapena ahalbidetu eta oztopatu duten xedapenak azpimarratzen dituzten iruzkin eta aholkuak gehitu ditugu.

Partaideen herrietan eta proiektuak ikutzen dituen eremuetan garatutako beste jardunbide egoki batzuk ere aipatu ditugu.

Azkenik, jardunbide egokiak estrapolatu nahi direneko herrialdeetako legegileentzako ahoku praktikoak eskaintzen ditugu, ezarpena bultzatu, litezkeen oztopo eta hesiak ekidin eta hedapena erraztearren.

DESGAITASUNA DUTEN PERTSONEN INKLUSIOA

Lehenik eta behin, desgaitasuna duten pertsonen inklusioa heziketan, lanean eta gizartean arautzen duten lege-markoak deskribatzen ditugu, baita tartean dauden herrietan garatutako jardunbideak eres.

ITALIA

Desgaitasuna duten pertsonen gizarte- eta lan-inklusioari buruzko lege italiarrak konstituzioa (hiritarren berdintasun formal eta sustantzialaz 3. artikulua) eta 1968ko 482 legea barne hartzen ditu, azken hori 90 hamarkada arte betearazi ez bazen ere. Egia esan, proposatutako helburuak gorabehera, emaitzei dagokienez, legea ez zen eraginkorra izan.

Desgaitasuna duten pertsonen gizarte-inklusio errealaren “hastapena” 1999ko 68 legeak hartu zuen, aurreko legearen jarraipena eman zuena. 68/482 legeak honez gero esaten zuen desgaitasuna duten pertsonen lan-eskubidea errespetatu behar dela, enpresarioak langile horien kontratazio-kuota batera behartuz. Kuota hori enpresako langile-kopuruarekiko proportzionala da, Italiako testuinguruan neurri berritzailea dena.

Lege berriak, hain zuzen, 68/482 legearekin konparaturik ezberdintasun handia dakar desgaitasuna duten pertsonek beren lehen lana lortzeko metodologiari dagokionez. Asmoa lege zaharraren ezaugarria zen desgaitasuna duten hainbat pertsona kontratazea da, baina lan-merkatu aktiboaren politika tipikoaren tresnetan zentratuz.

99/68 legeak helburu bikoitza dauka, hots, desgaitasuna duen populazioaren lan-beharrei erantzutea, horrek behartuta dauden enpresetarako eta erakunde publikoetarako kostea baino pertsona emankorrentzako integrazio-aukera izanik. Ideia nagusia zera da, lanerako sarbidea desgaitasuna duen pertsonaren ahalmenak eta beteko duen zereginak egokituz lortzen dela. Horrela, bien beharrak asebetetzen dira (desgaitasuna duten langabetu eta enpresarioenak) eta arrakasta-aukerak handitu eta lanaren iraupena luzatzen da, lan “errealetan” integratzeak soilik bete baitezake inklusio-beharra, hau da, burjabetasun ekonomiko eta duintasuna.

Legeak “kontratazio-helburuak” integrazio mota hori lortzeko tresnatzat jotzen ditu: “desgaitasuna duten pertsonen kontratazio-helburutzat zera ulertzen dugu, pertsona horien lan-konpetentziak ebaluatzeko hainbat tresna tekniko lanpostu egokian integra daitezen, postuaren analisiaz, laguntza moduez, ekintza positiboez eta giro, tresna eta eguneroko bizitzako harremanekin loturiko arazoen soluzioaz." (99/68 legea, 2. artikulua)

Kontratazio-helburuetako asmoa ez da, beraz, pertsona eta lanpostuaren arteko egokitzapen soila, baizik eta, hori berehala lortu ezean, hainbat mekanismo martxan jartzea langileak bere ahalmenak egokitu eta enpresak zereginak irisgarriago egin ditzan.

Hori ez da 99/68 legearen berrikuntza, ez bakarrik periodo horretan garatutako erreforma orokorragoaren bidea jarraitzen duelako, 1992ko otsailaren 5eko 104 legearen "Legge-quadro per l’assistenza, l’integrazione sociale e i diritti delle persone handicappate” (desgaitasuna duten pertsonen asistentzia, gizarte-integrazio eta eskubideetarako lege markoa) edukia ere islatzen duelako. Legeak ezartzen du “desgaitasuna duten pertsonen ebaluazioak norbanakoen lan- eta harreman-konpetentziak kontuan hartzea, eta ez muga fisiko eta psikoak bakarrik.”

Hauek dira 99/68 legeak babesten dituen pertsonak:

-Lan-adinean dauden pertsonak muga psikiko, adimenezko, sentsorial edo intelektualak dituztenak, beti ere horien desgaitasuna %45ekoa dela legalki onartzekotan.

-Lan-istripuengatik %33ko edo desgaitasun handiagoa duten pertsonak.

-Itsuak, gorrak eta mutuak.

-Gerla-zauriengatik edo zerbitzu zibilean zeharko istripuengatik desgaitasuna pertsonak (I eta VIII kategorien artekoak).

Lege zaharrarekin ez bezala, adimen-desgaitasuna ere babes-kasuen artean kokatzen da, diskriminazio mota horren konstituzio-kontrakotasunaren aldarrikapenari jarraituz eta enplegu-beharra adimen-desgaitasuna duten pertsonei hedatzeaz 1992/104 legeak eman zuen argudiaketa kontuan izanez.

Desgaitasuna duten langileak kontratatzera behartutako enpresak 15 langile baino gehiago dituzten enpresa publiko zein pribatuak dira. Hauek dira horien kontratazio-betebeharrak:

- Desgaitasuna duen langile bat, 15 eta 35 langileen arteko enpresa izanez gero.

- Desgaitasuna duten bi langile, 36 eta 50 langileen arteko enpresen kasuan.

- 50 langile baino gehiago izatekotan, desgaitasuna dutenak gutxienez %7a izango dira.

Legeari jarraituz, desgaitasuna duen pertsona bat kontratatzeko enpresarioek dagozkien bulegoetara jo behar dute. Aurrerago adierazten den bezala, berariazko ituna izan ezean, desgaitasuna duten pertsonen kontratazio-eskaerek pertsonaren izena adierazi behar dute, dei zuzen batean oinarrituz:

-15 eta 35 arteko langileak kontratatu dituzten enpresarioei, baita alderdi politikoei, sindikatuei, gizarte-erakundeei eta aurrekoek sustatutako erakundeei.

- Pertsona bati edo biri 36 eta 50 langileen arteko enpresen kasuan.

- Kontratatutako pertsonen %60ari 50 langile baino gehiagoko enpresetan.

Enpresarioek desgaitasuna duten pertsonen kontratazio-eskaera beharra indarrean jarri zenetik 60 egunen barruan, nahi den kualifikazioa zehaztuz. Dagokion bulegoak kualifikazio egokia duten langileei jakinaraziko die, erreferentziazko zerrendetan apuntatu badira. Kualifikazio egokia duen langilerik ez badago, enpresarioak gehien hurbiltzen den aukera onartu beharko du. Kasu horretan, enpresarioak enplegu-akordioa sinatuko du praktika-epe baten bitartez formazio-ikastaroak barne hartuko dituena, kualifikazio maila antzekoa duten langileek aurre egin beharreko zereginei begira konpetentzia beharrezkoak eskura ditzaten (99/68 legea, 7. artikulua eta garapen-araudietako 6-8 artikuluak).

Desgaitasun psikiatrikoa duten pertsonak beraiek hala eskaturik eta berariazko akordioen bidez lanean has daitezke, langile horien integrazioak dauzkan zailtasunak eta laguntza- eta jarraipen-zerbitzuak aktibatu behar direla kontuan izanik.

Aurreko legedian, baita eskualde mailan ere, aipaturiko akordioak honez gero egon arren, 99/68 legearekin rol esanguratsua hartu zuten eta kontratazio-beharrari arau berri batzuk gehitu zizkioten.

Akordioa enpresari eta bulego eskudunen arteko enplegurako ituna da, “enplegu-emailea konprometitzen deneko denbora eta modalitateak” ezartzen dituena. Inklusioa ahalbidetu eta lan-harremanak malgutzen dituzten zenbait tresna erabiltzeko aukera ematen du akordioak. Aipatutako akordioez gain, badaude beste bi modu ere derrigorrezko kontratuak adosteko.

Lehenbizikoa “Convenzione di integrazione lavorativa” delakoa da (lan-integraziorako hitzarmena), desgaitasun bereziki larriak dituzten pertsonak lan-munduan integratzera zuzendua. Hitzarmen aktibo mota horrek eskualdeko zerbitzuen, asistentzia profesionaleko zentroen eta hirugarren sektoreak kudeatutako zerbitzuen laguntza-neurriak gaitzen ditu.

Bigarrena enplegu-emaile pribatu eta “B” motako gizarte-kooperatiben arteko hitzarmena da (geroxeago deskribatuko dugun 1991eko 381 legeak identifikatutakoak), edo desgaitasuna duten profesional autonomoekin. Akordioak langile hauentzako baliabideak urtebetez esleitzea ahalbidetzen du, gehienez bi urtez berri daitezkeenak.

Hori gertatzeko ezinbesteko baldintza derrigorturiko lan-kontratua mugarik gabekoa izatea da, lekualdetan zehar soldata eta gizarte-segurantza desgaitasuna duen langilea babesten duen erakundeak ordaindu arren. Are gehiago, enpresarioak langile kooperatibista edo autonomoari kosteak konpentsatzeko nahikoa lan-karga esleitu behar dio. Azkenik, formazio-plan pertsonalizatua dago.

Akordioak enplegu-emale pribatuei zerga-salbuespenak emateko moduko tresnak ere badira, lan-mundurako sarbidea larriki oztopatzen duten desgaitasunak dituzten pertsonak kontrata ditzaten.

Lege berriaren alde esanguratsua zigor-sistema berri baten definizioa da: enpresarioek beraien menpean dauden arrazoiengatik beren konpromisoak bete ezean, isun handiak ordaindu beharko dituzte.

Zehatzago izateko, “Desgaitasuna duten Pertsonen Enplegurako Lurraldeko Funtsari” diru-kantitate finkoa ordaindu beharko diote desgaitasuna duen pertsonak lan egin ez duen eguneko eta kontratatu ez den langileko. Kantitate horiek ministeritzaren dekretu bidez bost urtean behin errebisatuko dira.

Desgaitasuna duten Pertsonen Enplegurako Eskualdeko Funtsa desgaitasuna duten langileen enplegua bultzatzeko tresna da, 68 legearen 11. artikuluak aurreikusten dituen modalitateen barruko akordioen markoan. Funts horrek 2008. urteaz geroztik enpresariek ordain beharreko gizarte-segurantzari ekarpenak eta formazioan dauden eta desgaitasuna duten pertsonen istripuen derrigorrezko aseguruaren kostea finantzatu ditu, baita lanpostuaren egokitzapenak ekarritako gastuen berreskuratzea ere.

Gizarte-segurantzaren salbuespena eta aseguruen ekarpenak bat etor daitezke partzialki edo osoki kontrataturiko pertsonaren lan-ahalmenarekin edo desgaitasunarekin. Horixe izan da 00/68 legearen berrikuntza handienetariko bat. Desgaitasun larriak dituzten pertsonen lan-integraziorako tresna baliagarria da. 2007ko abenduaren 29ko 247 legeak 99/68 legearen 13. artikulua aldatu zuen enpresarioei laguntza emanez mugarik gabeko kontratua eta desgaitasuna duen langileko 1999ko 68 legearen 11. artikuluan adierazitako akordioetan oinarrituz.

Araudi berriak aurreikusitako dirulaguntzak etekinen aldaketa kuantitatibo eta kualitatiboa ekarri du, onuradunen baldintza subjektiboak aldatu. Are gehiago, lanpostuaren egokitzapenak sortzen dituen gastuen berreskurapena baieztatu zuen.

Lan-ahalmenaren murrizketarekin edo kontrataturiko pertsonaren desgaitasunarekin loturiko ekarpena bi neurriren arabaerakoa da: bata soldataren %25ko baino handiagoa ez dena desgaitasun arina dutenentzat, eta bestea %60koa desgaitasun larria dutenentzat. Enplegu-emaileari desgaitasuna duen langileko dirulaguntza emateko baldintza kontratua mugarik gabekoa eta lan-harremana indarrean izatea da.

Horren zergatia araudi europarretan datza, estatu kideei aholkatzen baitie estatuaren dirulaguntzak ez bakarrik desgaitasuna duten pertsonak kontratatzeko tresnatzat hartzeko, baizik eta lanpostuan mantentzeko tresnatzat ere.

Esan bezala, 1999/68 legea aplikatzeko oinarrizko zutabea gizarte-kooperatibetan konfiantza da, 1991/381 legearekin bat.

Legeak bi kooperatiba mota definitzen ditu: A motakoak, desgaitasuna duten pertsonei ere zuzendutako gizarte-, osasun- eta hezkuntza-zerbitzuak kudeatzen dituztenak, eta B motakoak, nekazaritza-, industria-, merkatal-jarduerak burutu edo langile “babesgabeen” bidez zerbitzuak eskaintzen dituztenak. Legeak “pertsona babesgabeen” kategoriak definitzen zituen, baita 1999/68 legea indarrean jarri aurretik ere, eta lan-babesa behar dutenei kategoria berriak gehituz, 68 legeak ezarritako desgaitasun-kategoriez gain, hala nola, erakunde psikiatrikotako paziente ohiak, drogazaleak, alkoholikoak, familia-egoera larriko adin gutxikoak eta erregimen bereziko konbiktuak. Kategoria horietako pertsonen kopurua gutxienez %30a izango da B motako kooperatibetan, eta kooperatiba-kideak izango dira.

B motako gizarte-kooperatibaren irudi legalak ondasun eta zerbitzuak uztartzen ditu, beste edozein negoziotan bezala, beren egoeragatik lanean integratzeko zailtasun larriak dituzten pertsonen lan-promozioaren behar sozialarekin (helburu mutualista delakoa).

Helburu hori bilatzen da kontuan izanik gizarte-kooperatibak irabazteko asmorik ez duela, enpresa-jarduera burutu arren, kideen artean etekinik banatzen ez duelako. Etekinak, berriz, pertsona babesgabeak lan-munduan integratzeko eta, beharrezkoa balitz, pertsona horientzako lan-jardun malguago edo murritzagoak planifikatzeko.

Aipatutako helburuak erakunde horiei emandako etekinez ere bila daitezke. Berez, gizarte-kooperatibak legez GKE gisa definitzen dira (1997/460 lege-dekretuaren 10. artikuluarekin bat), hau da, irabazteko asmorik gabeko gizarte-intereseko erakundeak eta, horregatik, zerga-baldintza hobeagoak dituztenak.

Gainera, derrigorrezko gizarte-segurantzaren kontribuzio mailak eta kooperatibek langile babesgabeei eskainitako gizarte-onurak zerora murrizten dira. Esan bezala, berariazko akordioak sina daitezke, 99/68 legearen 12 eta 12a artikuluekin bat etorriz, enplegu-zentro eta desgaitasuna duten langileak kontratatu behar dituzten enpresarioen artean.

Beste aldetik, hain arau zorrotzek ez dute erabateko aplikazioa ekarri; izan ere, betetze maila analizatuz gero, Italian oso baxuak direla ikusiko dugu, enpresek isunak ordaindu nahiago dute desgaitasuna duen langilea kontratatu baino eta, egia esan, oso kasu gutxi penalizatu da. Kulturaren ikuspegitik, krisialdi garaian desgaitasuna duen langilea baliabide baino arazoa delako ideia hedatu ohi da.

ISTATen datuetan oinarrituriko eta 1999/68 legearen garapenerako lan eta ongizate politikei buruz ministeritzak parlamentuari zuzendutako VI txostenaren barruan dauden azken estatistika eskuragaiek erakusten dute Italian lanean ari diren desgatiasuna duten pertsonak %18 baino gutxiago dira. Portzentajea dramatikoki jaisten da nahaste kognitibo eta psikikoen kasuan, %1,5era ez baita iristen.

Datu kaxkar horiek hobetzeko hainbat arau atera da, baina ondorio zehatzak ez dira oraindik ikusi.

"Biagi legea" delakoak (2003/276 lege-dekretua) bere 14. artikuluan ezarri zuen enpresei 1999/68 legearen eginbeharrak betetzeko aukera ematen dien sistema emanez B motako kooperatibek desgaitasuna duten pertsonak kontratatzeko “delegazio” erreal baten bidez. Kasu horretan, eginbeharraren menpeko enpresaren eskaerak jasotzen dituen kooperatibak desgaitasuna duen pertsona kontratatzen du.

Enplegu-guneek, enpresarioen elkarte garrantzitsuenek, bertako sindikatuek eta B motako kooperatiben ordezkaketarako, babeserako eta laguntzarako elkarteek edo gizarte-partzuergoek akordio-markoak sina ditzakete. Akordiook eskualdeko gobernuek balioetsi beharko dituzte, langile babesgabeak enpresa pribatuen enkarguak jasotzen dituzten gizarte-kooperatibetan integra daitezen.

Langile babesgabeek desgaitasunik izanez gero, enpresa pribatuen erreserba-kuotaren zatitzat har daitezke

Akordio-markoak alde hauek erregulatzen ditu:

a) Inplikatutako enpresen harpidetza-modalitateak.

b) Kooperatiban integratu beharreko langile babesgabeen identifikaziorako irizpideak. 1999Ko martxoaren 12ko 68 legeko, 6. artikuluko, 1. paragrafoan aipatzen diren zerbitzuek desgaitasuna duten pertsonak identifikatuko dituzte (derrigorrezko enplegurako zerbitzuak).

c) Enpresek urtero esleitutako lan-eskarien baliogarritasuna eta kooperatiban integratutako langile kopuruarekiko egokitzapena ziurtatzeko prozedurak.

d) Eskaeren balore-unitatearen kalkulu-koefizientearen determinazioa (dekretuko 14. artikuluko 3. paragrafoari dagokion kalkulukoa, akordio horien bidez desgaitasuna duten pertsonak kontratatu behar dituzten enpresei erreserba-kuota betetzea ahalbidetzen duena), beti ere gizarte-kooperatibek aplikatutako akordio kolektiboetan definitutako lan-kosteekin bat etorriz.

e) Gizarte-kooperatibei esleituriko lan-eskaeren promozio eta garapena.

f) Akordiotik eratorritako jarduerak bultzatzen dituen irabazteko asmorik gabeko erakunde tekniko-operatibo baten balizko ezarpena, baita 13. artikuluak aipatzen duen gizarte-agentziaren barruan ere.

g) Derrigorrezko kuotaren portzentajearen muga altuenak.

Azkenik, duela gutxi ANACek – Korrupzioaren Aurkako Autoritate Nazionalak bere asmoa aldarrikatu du, kontratu publiko eta lan-esleipenei buruzko legedi berriak baieztaturiko. ANACek lan publikoa gizarte-kooperatibentzat erreserbatuko du, desgaitasuna duten pertsonen lan-integrazioan laguntzeko (ikusi dokumentu hau: " Linee Guida per gli Affidamenti alle Cooperative Sociali ai sensi dell’art. 5, comma 1, della Legge 381/1991” - 1991/381 legeko 5. artikuluko, 1. paragrafoarekin bat etorriz, gizarte-kooperatibei lana esleitzeko gidalerroak).

JARDUNBIDE EGOKI ESKUALDEKOAK ETA NAZIONALAK

ITALIAn nazio mailan

Gizarte-inklusioaren promozio- eta laguntza-sistema garatzera zuzendutako jardunbide egokien ikuspuntutik, Italian funts europarrekin sostengatutako esperientzia berritzaileak burutzen ari dira.

Hain zuzen, 2007-2013 programa europarren periodotik EBarekin sinaturiko lankidetza-akordioek eta ondorengo politikek desgaitasuna duten pertsonen lan-inklusioa eta politika aktiboak bultzatzeko inbertsioen hazkunde progresiboa ekarri dute, batez ere, bizi-kalitatea hobetzera zuzendutako garapen-ekintza teknologiko eta ikerketen bidez.

Asmo horiek ekintza positiboak ekarri dituzte, Puglian bereziki..

Ekintza positibo horien artean honakoak deskribatuko ditugu:

- Eskuratze Aurrekomertzial Publikoa (Pre-Commercial Public Procurement - PCP)

Asmo komertzialarekin oraindik eskuragai ez diren produktu eta zerbitzuetako prototipoen planifikazio, ekoizpen eta esperimentaziora zuzendutako garapen-ekintza eta ikerketarako eskuratze publikoa. Hala ere, produktu eta zerbitzu horiek merkatura laster irits litezke behin hobetu eta fabrikazio-prozesuan sartu eta gero.

Puglia eskualdeak bizi independientearen eremua aukeratu eta bi area azpimarratu ditu:

1. Asistentzia eta inklusioa.

2. Segurtasun eta osasuna.

Berrikuntzarako Eskualdeko Kolaborazioaren helburua elkarlaguntza teknologiko publiko-pribatuak bultzatzea da, Puglia Europa 2020ko hazkunde-perspektibetan kokatuko dituen ikerketa eta berrikuntza programak garatzeko bertako eskulanetan funtsatutako espezializazio-estrategiak aurrera eramanez. Berrikuntzarako eskualdeko elkarlaguntzaren ezaugarri azpimarragarriena enpresek edo enpresen klusterrek behar teknologikoak identifikatzea da espezializazio-eremutako garapen lokalera zuzendutako diziplina anitzeko integrazioaren bidez, industria-ikerketa, garapen esperimental eta ikertzaile gazteen inplikazioaz baliatuz. Proiektuak Berrikuntza eta Ikerketarako Eskualdeko Estrategiak identifikaturiko eremuetan garatu behar dira.

Kluster teknologikoa, 2007-2013 programazio periodoa berriarekin lotzen duena. Horrela, “zubi-iniziatiba” da, 2014-2020 egitura-funtsen programazio-periodoa, SmartPuglia 2020, diseinatu eta indartzeko ibilbide-orriaren barrukoa. Helburua SmartPuglia 2020 estrategiak antzemandako hiru eremuetan konpetentzien masa kritikoa indartzea (fabrikazio jasangarria, giza- eta ingurumen-osasuna, komunitate digital, sortzaile eta inklusiboak) inbertsioa eta talentua erakartzeko ahalmena hobetzearren eta iraupen luzeko sare nazional eta supranazioanalak ezartzearren.

Bizi Giro Lagundutako Proiektuak (PR.A.A.L.), teknologia domotiko sozialen finantzazioan laguntzen duena (AAL ‐ Ambient Assisted Living) bizitza independientea etxeko giro seguruagoan izan dadin, pertsona ez autonomoen bizi-funtzioak telemonitorizatuz Bizi Giro Lagundutako Proiektuaren eremuekin bat etorriz. Proiektua autonomoak ez diren eta beren ahalmen motoreetan zein eguneroko zereginetan muga iraunkorrak dituzten 65 urtetik gorako pertsonei zuzentzen zaie.

Living Labs, ikerketa- eta berrikuntza-hurbilpen berriak eskualde zehatz batean bilatzen dituena. Ikertzaile, enpresa eta hiritarren talde antolatuen arteko ideiak, ezagutza eta sareko elkarlaguntzaren bidez, produktu eta zerbitzu berrietarako espezifikazioak definitu, lehen prototipoak diseinatu eta soluziobide teknologikoak ebaluatzen dira. Europan Living Labs baino gehiago daude, berrikuntza bultzatu, garapen ekonomiko, sozial eta kulturalerako aukerak eman eta ikerketa laborategitik bizitza errealera daramatenak, hiritarrak “garapen-laguntzaileak” bihurtzen. Ingurumen, segurtasun eta lurralde-babes, herentzia kultural eta turismo, ekonomia digital sortzaile, energia berriztagarri eta lehiakor, Paren kontrol elektroniko, hezkuntza eta formazio, garraio eta mugikortasun jasangarri, osasun, ongizate eta dinamika sozio-kulturalen eremuetan IKT soluziobide onenak bilatzen dira.

Egile interesatuek beren beharrak www.sistema.puglia.it webguneko katalogo elektronikoan azal ditzakete (gaur egun 400 behar inguru deskribatu dira, 8 domeinutan eta, gutxi gora behera, 200 egilek parte hartu dute kolaborazio-katalogoan).

Lehen proposamen-deialdian dirulaguntza hiru ekintza mota jaso zuten eta erabiltzailearen arabera sailkatu ziren:

- Smart Cities & Community: Erabiltzaileak entitate publiko eta pribatuak dira, hiritarren partaidetza bultzatzeko berrikuntza-politikak bultzatzen dituztenak (udalak, erakunde publikoak, museoak, entitate publikoen elkarteak, gizartearen beharrak ordezkatzen dituzten elkarteak, sindikatuak, kontsumitzaileen babes-elkarteak, interes publikoko ekonomia-elkarteak, etab.).

- Knowledge Community: Erabiltzaileak ezagutzaren eta berrikuntzaren ekoizpen, kudeaketa eta trukaketan inplikatutakoak dira (distrito teknologikoak, konpetentzia-zentroak, formazio-erakundeak, ikerketarako erakundeak, eskualdeko laborategi-sareak, elkarlan publiko-pribatuak, etab.).

- Business Community: Erabiltzaileak zerbitzuen ekoizpenean aritzen dira (eskualdeko industria-klusterrak, enpresa-sareak, enpresa handiak, elkarte ekonomikoak, enpresarioen elkarteak eta sindikatuak, etab.) .

Living Labs, eztabaida- eta trukaketa-espazio birtuala, Living Lab sistemaren osagarri gisa sortu zen. Informazio-atalean proiektuari buruzko informazio zehatz osoa lor daiteke, baita Living Labs-en Puglian, Italian eta mundu osoko jarduerez ere. Living Labs Cafe-ren partaidetza-atalak living lab bakoitzaren informazio zehatza edukitzen ahalbidetzen du. Honez gero erregistratutako beharrak bila eta laguntzaileen, ikerketa tematikoen, multimedia materialen, bideoen, diapositiba-aukerzpenen eta argazkien katalogoak kontsulta daitezke. Open Community atalean Pugliako eztabaida foro aktiboa dago, hiru komunitateen egileek beren ikuspuntuak azaltzeko eta ideia eta iradokizunak elkarrekin aztertzeko. Azkenik, badago sare sozial esanguratsuekin erlazionaturiko blog bat: Facebook (https://www.facebook.com/ApulianICTLivingLab) eta Twitter (https://twitter.com/ICTLivingLabsRP). Bertan, erabiltzaileek beharrez eta horien soluzioez hitz egin dezakete, edo “egilearen bila” dabiltzan ideiak edo proiektuak aurkeztu diseinu kolektiboan parte har dezakeen komunitate handiago batean. Asmoa ikerketa itxietan eta garapen-laborategietan berrikuntza eskaini eta merkatu, gizarte zibil eta erakunde-sistemarekin harremanetan jartzea, berrikuntza kolaborazioan asmatu, diseinatu, probatu eta erakusteko gai den “komunitate bizia” sortzeko.

Azkenik, Puglian 2007-2013 programazio-periodoan probatutako estrategia berritzaile honek “IKT kultur mugimendu” erreala sortu du, duela urte gutxi “Eskualdeko Berrikuntza Jaialdian” bere gailurra jo zuena, Bariko hiri erdia bi urtean behin ikerketa eta berrikuntzaren emaitzak deskubritu eta etorkizuneko lerroak ulertzeko helburu zuen ekintza baten protagonista bihurtu zenean.

Jaialdiak berrikuntzaren protagonistak gertutik ezagutzeko aukera eskaini zuen: SmartPuglia mundu mailan lehiatzeko gai egiten duten ikertzaileak, enpresak, talentuak, eta administrazioak.

Horretarako baliabide hauek erabiltzen ziren:

- Zientzia-tailera eta jolasak

- Erakusketak

- “Egitearen” esperientziak

- Erakusketa interaktiboak

- Tailer eta ekitaldiak

2007-2013 programazio-periodoan gizarte-berrikuntzako politika probatu da, 2014-2020 programazio-periodorako estrategia bihurtu dena.

Hain zuzen ere, Italiak eta Europar Komisioak kolaborazio-ituna sinatzera eraman duen 2014 – 2020 Planifikazio Marko Estrategiko Nazionalak estrategia honi buruzko hainbat erreferentzia dauka.

Lehenik eta behin, kolaborazio-itunaren 9. helburuak desgaitasun-egoeran dauden pertsonei bereziki zuzenduta dago inklusio-estrategia eta politikak sortzeko berrikuntza interesgarri batekin: beste helburuekin lorturak eraikitzea eta, bereziki, “ekoizpen-sistemen lehiakortasuna” delakoarekin.

Kolaborazio-itunaren estrategiek Italiako eskualdeetako, batik bat Pugliako programa operatiboetan oihartzuna aurkitu dute.

Horren guztiaren frogapena 2007-2013 programazio-periodoan jadanik garatutako ekintzak “sistematizatzen” dituzten aldarrikapenak dira. Programazio horiek ROPeko – Puglia Eskualdeko Programa – 1b inbertsio-lehentasunaren barruan daude, hots, 1.4 ekintzaren erreferentzian – berrikuntzarako merkatu berriak bultzatzeko ekintzetan, non Living Labs eta PCP aipatu eta dirulaguntza gero eta handiagoez bultzaten diren, eduki sozialeko arazo zehatzei soluziobide berritzaileen sorrera bultzatzeko tresna egokiak direlakoan.

Pertsona babesgabeen bizi-kalitatearen hobekuntzari erreferentzia ugari dago ROPeko 2. inbertsio-lehentasunaren arabera, banda zabala eta abiadura handiko sareak bultzatzea, alegia, 2c lehentasunekin bat etorririk, hots, IKTen aplikazioa gobernuan, hezkuntzan, inklusioan, kulturan eta osasunean.

Beste erreferentzia interesgarriak 3. inbertsio-lehentasunak definituriko eduki sozialeko jarduera ekonomikoen indartze eta zabalpena enpresa berrien garapen eta eskaintza kualifikatzeko zerbitzu espezializatuekin lotzen ditu. Horrek familiaren kargak murrizteko laguntzen duten enpresen kopurua handitu beharko luke, ongizate eta bizi-kalitatea hobetuz eta emakumeen enpresa-kopurua handituz, karga horiek sarritan emakumeek jasaten baitituzte.

Azkenik, pertsona babesgabeen gizarte-inklusio orokorrari dagokion 9. inbertsio-lehentasunaren arabera, talde babesgabeen ebaki digitala murriztera eta desgaitasuna duten pertsonen enplegua laguntzera zuzendutako ekintza espezifikoak bultzatzen dira.

Eskualdeko giro oso berritzailea guztiz bat dator Italian 2014-2020 programazio-periodoko berrikuntza-giroarekin, Inklusiorako Programa Operatibo Nazionalean ordezkatu dena. Lehen aldiz, hain zuzen, funts estrukturalek parte hartu zuten gizarte-inklusioko politiketan, Europa 2020k finkatutako txirotasunaren murrizketa-helburuarekin harreman estuan.

Hori dela-eta, programak bere helburuak definitzen ditu Italiako gobernuko txirotasunaren aurkako borrokaren estrategiaren arabera erreforma nazionaleko plangintzari dagokionez. Konkretuki, hainbat gizarte-zerbitzutarako gutxieneko mailen definizioan laguntzea proposatzen da, Italiako eskualde guztietako hornitze orekatua ziurtatzeko, gaur egungo desberdintasunak gaindituz. Axis 1 eta Axis 2 planei dagokienez, programaren baliabideen %80 baino gehiago, hau da, 1.200 milioi euro inguru, dedikatuko da Italia osoan Inklusio Aktiboa Laguntzeko (SIA) neurriaren esperimentazioa zabaltzera. Neurri hori Italiako 12 hiri handienetan probatu da, bere helburua txirotasunarekin amaitzea izanik.

Bi Axis planek hiri-eremuetan etxerik gabeko pertsonentzako zerbitzu-sarea hobetzeko neurriak eskaintzen zituzten. Programak ere gizarte-esklusioaren arriskuan dauden pertsonen integraziorako ereduak eskaintzen ditu, ekintza eta proiektu piloto-sistema baten bidez. Axis 3k eremu sozialeko jarduera ekonomikoak bultzatzen ditu, eta Axis 4 programaren kudeaketan diharduten pertsonen kudeaketa-ahalmena hobetzera zuzentzen da.

Pamaitzeko, Plan Eragile Nazionalak (PON) Enpresak eta Lehiakortasuna 2014-2020, 2.400 milioi euroko aurrekontua daukanak, gutxien garatutako eskualdeetako eremu gakoetan inbertsioak handitu nahi ditu (Basilicata, Calabria, Campania, Puglia, Sizilia), baita transizioan daudenenak ere (Abruzzo, Molise, Sardinia), hegoa/erdia/iparra konbergentzia-dinamikak berrabiaraziz eta sistema nazional osoaren denboran mantendutako garapen-prozesua sostengatuz, ekoizpen-egiturak eta espezializazio-patroiak gordez eta birkalifikatuz.

Inbertsio-paketea hazkunde ekonomikora eta enpresa italiarren presentzia mundu mailan indartzera zuzentzen da, batik bat, lau helburu tematikoren inguruko enpresa txiki eta ertainen hazkundera:

o T.O. 1 – Ikerketa, garapen teknologiko eta berrikuntzaren indartzea

o T.O. 2 – IKTen kalitatea eta sarbidea hobetu eta adoptatzea

o T.O. 3 – SMEren lehiakortasunaren promozioa

o T.O. 4 – Sektore guztietan karbono gutxiko ekonomia baterako transizioari laguntza

ESPAINIA

Errege Legegintza Dekretua 1/2013, azaroaren 29koa, desgaitasuna duten pertsonen eskubideen eta beren gizarte-inklusioaren Lege Orokorraren Testu Moldatua onartzen duena.

Lege honek 50 langile baino gehiagoko enpresa publiko zein pribatuetan desgaitasuna duten langileen %2ko kuota ezartzen du. Baldintza hori bete ezean, enpresak irabazteko asmorik gabeko erakundeei dohainak eman beharko dizkie edo beren jarduera batzuk enplegu agentzia bereziei azpikontratatu.

Lan arruntaz gain, babestutako lan-sistema badago. Osasun-zainketarako eta desgaitasuna duten pertsonen lan-inklusiorako neurriak ere sartu dira (heziketa, berrerabiltzea, irisgarritasuna, etxebizitza, bizitza publiko eta politikoan partaidetza, etab.)

BEHAR BEREZIKO IKASLEEI DAGOKIEN ESPAINIAKO LEGERIA

BOE 52 zka. 2014Ko martxoak 1, larunbata, 1. atala. I. orria 19358 LOMCE (14. artikulutik aurrera)

Lege honek erabakitzen du autoritate lokal eta autonomikoek bermatu behar dutela ikasleria osoaren behar bereziak kontuan har daitezen.

Herbeheretan

Trataera berdineko legeak (edo Giza Eskubideen Aldarrikapena) behar bereziko pertsonak diskriminazioaren aurka babesten ditu (http://mensenrechten.nl/sites/default/files/2013-05-08.Legislation%20Equal%20Treatment.pdf). Giza Eskubideetarako institutu holandarrak giza eskubideak adierazi, aztertu eta horien errespetua (trataera berdina barne delarik) bultzatzen du praktika, politika eta legerian, eta giza eskubideen aldeko kontzientzia handitzen du. (https://mensenrechten.nl/mission-and-ambition)

o Behar bereziko ikasleak bideratzeko sistema

Herbeheretan behar bereziko ikasleentzako eskolak egon ohi ziren. Eskola haiek ikasleko dirulaguntza jaso ohi zuten, umearen behar bereziaren motaren arabera. Behar bereziko ikasleak lau taldetan banatzen dira:

1. taldean ikasle itsuak edo ikusmen zailtasuna dutenak

2. taldean ikasle gorrak, entzumen mugatua edo hizkuntza-arazo larriak dituztenak.

3. taldean adimen desgaitasuna edo fisikoa edo gaixotasun kronikoa dutenak.

4. taldean portaera-, garapen- edo psikiatria-nahasteak dituztenak.

2013. urtera arte, hezkuntza bereziko eskolek eskualdeko 34 zentro espezializatutan elkarri laguntzen zioten (1. taldekoak izan ezik). Zentro bakoitzak bere bideratze-batzorde propioa zeukan bideratze-kasuetan erabakitzen zuena, edo ikasle batek eskola berezira joan edo eskola arrunt batean integratu behar ote zuen "little backpack" delakoa erabiliz (laguntza gehigarrirako aurrekontu bereiza).

Bideratze-sistema hau zail xamarra izaten zen. Bideratzeak luze jo ohi zuen eta kosteak handiak izanten ziren, eskola berezitara bidalitako ikasle-kopuru handia kontuan hartuz.

o "Heziketa Egokiaren" politika

2014ko abuztuaren 1etik aurrera eskolei eskatu zitzaien behar bereziko ikasleen kargu har zezaten. Politika berri honi “heziketa egokia” deitzen hasi zitzaion ("passend onderwijs" holanderaz).

Eskola berezietarako dirulaguntza emeki-emeki murrizten joan da. Eskola horiek zerbitzua 1. eta 2. taldeetako ikasleei soilik ematen diete, 3. eta 4. taldeetakoak eskola arruntetan integratu beharrean dauden bitartean. Eskola bereziak eskola arrunteetarako aholkularitza-zentro bihurtzen joan dira. Horretarako eskualdeko 152 lankidetza-plataforma sortu dira; 77 lehen hezkuntzan eta 75 bigarren hezkuntzan. Plataformek eskuladeko gazteria-zentro eta udalekin ere lanean aritzen dira. Lankidetzaren bidez, plataformaren goiburua “ume bat, plan bat” da, zerbitzuen sakabanatzea saihestuz. Halaber, deszentralizaziorako 3 lege berritan oinarritutako koordinazio hobeagoa ahalbidetu behar dute: gaztedi-legea, gizarte-laguntzaren legea eta partaidetza-legea. Gaztedi-legeak gaztediaren zaintza eta laguntza udal guztien babespean aurrekontu batean zentralizatzen du. Gizarte-laguntzaren legeak kanpoko laguntza pertsonala deszentralizatu eta koste osoa udalei pasatzen die. Partaidetza-legeak lan-merkatuko partaidetza bultzatu eta aurrekontua udalean deszentralizatzen duten aurreko lege batzuk uztartzen ditu. Heziketarako laguntza-programak eta formazio praktikorako eskolak ere bigarren hezkuntzako eskuladeko plataformen ardurei gehituko zaizkie.

Eskualdeko plataformek bazkidetutako eskolek zer laguntza jaso eta eskola berezitara zer ikasle bideratu determinatzen duten laguntza-planak garatzen dituzte. Familiek seme-alabak nahiago duten eskoletara eraman ditzakete. Horrek esan nahi du gurasoek ez dutela bilatu behar beren seme-alaba onartuko duen eskolarik.

Plataformak behar bereziko ikasleen profilak ikuskatu eta behar horiek beren sarearen bidez ase ote ditzakeen ebaluatzen du. Helburua ikasle guztiek leku egokia izatea da. Eskola-profiletan oinarrituz, plataformak erabakitzen du oinarrizko laguntza zein izango den. Laguntza hori aliantzaren barruko eskola guztiek eskain dezakete. Eskola batzuk, adibidez, adimen-desgaitasuna duten ikasleen laguntzan espezializa daitezke, beste batzuk portaera-nahasteetan espezializatzen diren bitartean.

Gobernuak “heziketa egokia” burokrazia murriztea espero du. Bideratzea zuzenean tratatzen dira. Prozedura luzeak, itxaron-zerrendak eta laguntza handiago edo txikiagorako zirkuito bananduak desagertuko dira plataformak bi motak eskaintzen baititu. Gainera, plataformek ikasleria anitzagoa eta lehen artatzen ez zituzten portaera-nahasteak orain zaindu behar dituzten eskola eta irakasleei laguntza eskaintzea ere espero da. Gobernuak espero du eskoletara beren desgaitasun, nahaste edo leku faltagatik joaten ez ziren ikasleek politika berria dela medio lekua topatzea.

"Politika egokia" delakoaren garapena

“Politika egokia” estrategiaren garapenak 2014. urtean hasi eta 2020. urtera arte iraungo du. 2014. urteaz geroztik, eskola arruntei behar bereziko ikasleak onartzeko eskatzen zaie. Eskola bereziek ohiko aurrekontua mantentzen dute. Eskualdeko plataformak sortzen ari direnez, eskola arruntetara jadanik joaten ziren ikasleentzako “little backpacks” delakoetara dedikatzen zen aurrekontuaren zati bat eskuratzen dute. Datozen ikasturteotan behar berezietako aurrekontua poliki-poliki eskoletatik plataformetara igarotzen joango da.

Hone hemen eskoletako prozesua: Familiak seme-alaba nahiago duten eskolara darama. Eskolak eskaintza ahalik eta egokiena egin behar du eskolan bertan, beste eskola arrunt batean edo eskola berezi batean. Matrikulatu ondoren, eskolak sei asteko epea dauka ikaslearen onarpenaz erabakitzeko. Epe hori lau astez luza daiteke. Lehenik eta behin, eskolak aztertzen du heziketa-laguntza gehigarria eskaini ote dezakeen, seguru aski eskola berezi baten edo plataformaren laguntzaz. Batzuetan, eskolak informazio sakonagoa beharko du. Kasu horretan, gurasoei eska diezaieke. Eskolak laguntza beharrezkoa emateko gai ez bada, eskola arrunt zein berezi batean ikaslearentzako leku egokiena bilatu behar du, beti ere familiarekin adosturik. “Bertaratze beharra” dela-eta, ikasleak ezingo du eskola utzi beste batean onartua izan arte.

o "Garapenaren ikuspuntua"

Eskolak gurasoei ikaslearen “garapenaren ikuspuntuaz” (planaz) galdetzen die gurasoei. Asmoa garapenaren helburuak adostea da, besterik ez. Bigarren hezkuntzako zentroek prozesu horretan ikasle bera ere nahasten dute. Ikaslea adin nagusikoa bada, “garapenaren ikuspuntuan” nahastea ezinbestekoa da. Eskolak garapena gutxienez ikasturtean behin ebaluatu behar du. “Garapenaren ikuspuntuak” “trataera-plan” zaharra ordezkatzen du, edo Banakako Heziketa Programa (Individualized Education Program - IEP).

Hezkuntza Ikuskaritzak heziketaren kalitatea eta, ondorioz, garapenaren ikuspuntua ere aztertzen du.​
​
Eskolari eskatzen zaio ikaslearen garapenari buruzko informazioa gorde eta azter dezala. Uste baino hobeagoa baldin bada, eskolak helburuak egokituko ditu. Eskolak urtero ebaluatzen du ikaslearen garapena gurasoekin elkarlanean eta, behar denean, informazioa eskainiz. Eskola berezietan, eskolak berak aztertzen du ea ikaslea eskola arrunt batera bidaltzea posible ote den eta, baiezko kasuan, noiz egin litekeen.​
​
Lehen Hezkuntzako eskola bereziek txosten orokorrari “garapenaren ikuspuntuaren” txostena gehitzen diote ikasleak eskola uzten duenean. Horrela, ondorengo heziketarako aholku orientatzailearen parte bihurtzen da. Bigarren Hezkuntzako eskola berezietan “garapenaren ikuspuntuak” ñabardura ezberdina dauka, ikasleek ikasketa-profila aukeratzen baitute. Lan-profila duten eskola berezietako ikasleen garapenaren ikuspuntua lanpostua aurkitu eta mantentzeko aukeretan oinarritzen da. Ikasketekin jarraituko duten ikasleek Bigarren Hezkuntzako lehen mailetan oinarrizko ikasketak burutu ditzakete, geroago lanbide heziketara, goi mailako administrazio-heziketa edo heziketa aurreakademikoko eskoletara joateko. Ikasle horien garapenaren ikuspuntua ondorengo heziketa-posibilitateetan edo lan-merkatura igarotzeko posibilitateetan zentratzen da.

Behar bereziko ikasleen eskola-inklusio eta formazio-prozesu eta ibilbideez gain, proiektua behar bereziak dituzten pertsonen, gizarte- eta lan-inklusio eta, hiritarrak diren heinean, beren eskubide guztien asebetetzera zuzendu da (helduak barne direlarik).

ELPENDU’ eta GUREAK sektore honetan ari dira lanean eta babes gabeko pertsonen inklusiora zuzendutako beren ekimenak sarri askotan soluziobide teknikoez lortzen dira.

ITALIAn, estatu mailan:

Planifikazio Estrategikoko Nazio Markoa 2014 – 2020;

Ikerketa eta Lehiakortasun Nazio Programa Eragilea;

Inklusiorako Nazio Programa Eragilea;

Estrategia Digitala;

Eskualde mailan:

ERDF planak 2007 – 2013 eta 2014 – 2020 urteetarako bultzatutako egituren eta estrategien esku-hartzeak

Merkataritza aurreko Erdiespen Publikoa (PCP)

Ikerketa eta garapeneko hainbat jarduera burutzeko Erdiespen Publikoa hainbat produktu eta zerbitzuren prototiporen planifikazio, ekoizpen eta esperimentaziora zuzendu zen. Produktu horiek asmo komertzialez ezin ziren eskuratu, baina hobetu eta industrian ekoiztu ondoren merkatura litezke.

​
Puglia eskualdeak bizimodu autonomoa aukeratu eta bi eremutako beharrak azpimarratu ditu:

1. Sorospena eta inklusioa;

2. Segurtasuna eta osasuna.

Cluster teknologikoak

2007-2013 periodorako plana berriarekin lotzen duen ekintza dugu.

Hori dela-eta, egiturazko funtsen 2014-2020 planifikazio-periodorako, SmartPuglia2020, espezializazio adimentsuan oinarrituriko ikerketa eta berrikuntzaren estrategiaren eta diseinuaren indartzearen barrukoa “zubi-ekintza” da.

Konpetentzien masa kritikoak SmartPuglia2020 estrategiak identifikatutako hiru eremutan indartu nahi dira (ekoizpen jasangarria, ingurumen- eta giza-osasuna, komunitate sortzaile eta inklusiboak), inbertsioak eta talentuak erakartzeko gaitasuna indartuz, eta nazioaren barruko zein kanpoko sare iraunkorrak ezarriz.

Ambient Assisted Living proiektuak (PR.A.A.L.)

Teknologia domotiko sozialen erosketan laguntza (AAL ‐ Ambient Assisted Living), etxe barruko bizimodu automora zuzentzen direnak, autonomoak ez diren pertsonen bizi-funtzioak telemonitorizazioa ahalbidetuz, Ambient Assisted Living proiektuarekin bat etorriz. Proiektu hori ahalmen motoreetan edo eguneroko bizitzan muga iraunkorrak dituzten 65 urtetik gorako menpeko pertsonentzakoa da.

Eskualdeko Berrikuntza Jaialdia

2015eko maiatzaren 21etik 23ra, Barik Berrikuntzaren 4. Jaialdia jasoko du. Ekitaldi horren helburua ikerketa eta berrikuntzaren emaitzak erakutsi eta, etorkizunari begira, beren ibilbideak ezagutzea da.

Jaialdiak berrikuntzaren protagonistak ezagutzeko aukera eskaintzen du: ikertzaileak, enpresak, talentu gazteak, Smart Puglia antolatzen duten administrazioak, mundu mailan hauen bidez lehiatzeko gai direnak:

• Jolas- eta zientzia-tailerrak;

• Erakusketak;

• Ekintzaile-esperientziak;

• Agerpen interaktiboak;

• Tailer eta ekitaldiak.

a. Sexu-orientazioan oinarritutako diskriminazioaren prebentzioa eta horren aurkako borroka

2015. urtean Italia, Euskal Herri eta Holandako hiru eskolek beren ikasle eta irakasleen artean ikerketa egin zuten. Helburua sexu-aniztasunari buruzko jarrera eta portaerak aztertzea zen, LeGoP proiekturako gidalerroak eta iradokizunak sortzeko, baita homofobiari aurre egiteko irakasleentzako ikastaro birtual baterako ere.

Ikerketak erakutsi zituen beharren balorazioak hiru ikastetxeak nahiko aurrerakoi eta aniztasunera irekiak direla adierazi zuen. Hala ere, ikerketak homofobiaren aurka jarduteko beharra azaltzen zuen. Ikasleek banaka (hain) homofobikoak ez direla dioten arren, gehiengoak uste du LGBT ikasleriak ezin duela bere orientazioa argi eta garbi adierazi edo egin ote dezaketen ziurtasunik ez duela.

Irakasleek homofobiaren aurkako borrokan inplikatzeko borondatea izan arren, ikerketak ikasle eta irakasleen arteko egoeraren balorazioan ezberdintasun handiak agerian geratu ziren, baita herri desberdinetako irakasleen artean eta, batzuetan, klaustro bereko irakasleen artean ere. Diferentziok irakasleen ahaleginak eremu horretan zentratzeko eta ikasleei aktiboki entzuteko beharra seinalatzen zuten. Eztabaida eta entzupen horren zati bat proiektu honen barruko trukaketa-bileretan has zitekeen ikasle eta irakasleei lehentasun eta elkarlaguntzari buruzko elkarrizketetan hitza ematean. Txosten osoa hemendik jaso daiteke: http://www.gale.info/doc/legopproject/GALE-2015-A-need-for-enhanced-focus-LeGoP-survey-report.pdf

Legeria eta erakunde europarren arabera, pertsona guztientzako trataera bera bermatu behar da, genero-nortasunari eta sexu-orientazioari erreparatu gabe.

Konkretuki, EUROPAR BATASUNAREN FUNTZIONAMENDU-TRATATUAk, 10. artikuluan, zera ezartzen du: “Bere politika eta ekintzen definizio nahiz egitean Batasuna saiatuko da sexu, arraza, etnia, erlijio, iritzi, desgaitasun, adin edo sexu-orientazioarengatiko diskrimazio guztien aurka borrokatzen.”, eta 19. artikuluan (lehenengo 13. artikulua TEC) “1. […], Kontseiluak […], sexu, arraza, etnia, erlijio, desgaitasun, adin edo sexu-orientazioan oinarritutako diskriminazioaren aurka borrokatzeko neurri egokiak hartu ahal izango ditu.”

Funtsezko Eskubideen Gutun Europarrak 21. artikuluan dioenez, “Diskriminazio osoa debekatzen da, bereziki sexu, arraza, kolore, jatorri etniko edo sozial, ezaugarri genetiko, hizkuntza, erlijio, iritzi politiko edo bestelako iritzi, gizarte-gutxiengo baten kidetza, ondasun, jaiotza, desgaitasun, adin edo sexu-orientazioan oinarritutakoa.”

Are gehiago, Giza Eskubideen Gorte Europarrak sexu-orientazioan funtsatutako diskriminazioa debekatzen du eta transgenero pertsonen eskubideen babesean aurreratzen lagundu du. Gortearen jurisprudentziaren arabera, trataeran edozein ezberdintasunek helburu eta justifikazio arrazionala izan behar du, diskriminatzaile ez gertatzearren, hau da, zilegizko helburua bilatu eta nahi den xederako bitarteko egokiak erabili beharko ditu.

Europar Batasunak LGBT pertsonen giza eskubideen garapenarekin duen konpromisoa azken hamarkadetan gaiaren inguruan argitaratu ziren hainbat aholkuren edukitik ondoriozta daiteke.

Lehen aholku aipagarria 1981. urtekoa da (924 (1981) Aholkua - Homosexualen Aurkako Diskriminazioa). Dokumentu horretan Europako Kontseiluko parlamentuko batzarrak Ministroen Komiteari aholkatu zion “helduen arteko harreman homosexual onartuak jazar daitezkeeneko estatu kideak behartzeko lege eta praktika horiek indargabe ditzaten eta harreman homosexualei heterosexualei dagozkien onarpen adin bera aplika diezaieten”. Aholkuak estatu kideen gobernuei deitzen zien hauek bete zitzaten: “a/ Homosexualen erregistro berezien deuseztatzea agintzeko eta poliziak eta beste edozein autoritatek pertsona homosexualen erregistroa gordetzearen praktika indargabetzeko. b/ Homosexual guztien tratu-berdintasuna ziurtatzea, inolako bereizketarik gabe, lan, soldata eta gizarte-segurantzari dagokionez, sektore publikoan bereziki. c/ Helduen sexu-orientazioa aldatzeko ikerketa edo mediku-ekintza ororen etetea eskatzeko. d/ Gurasoek seme-alabekiko zaintza, bisita-eskubidea eta ostatu ematea horietako baten joera homosexualak direla-eta ez murrizteko. e/ Espetxeetako autoritateei, baita beste autoritate guztiei ere, espetxe barruko sexu-abusuak, biolentzia eta bortxaketak saihesten saia daitezen eskatzeko.”

Hurrenez hurren, Eskualdeko Autoritaeen Kongresuak eta Europako Kontseiluak lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroen adierazpen- eta bilera-askatasunari buruzko 211 (2007) aholkuan, “hainbat estatu kidetan duela gutxiko gertaera homofoboek lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroen (LGBT) komunitatearen funtsezko eskubideen bortxaketa sistematikoa erakusteaz gain, kasu batzuetan hiritarrak diskriminaziotik babestu behar dituzten autoritate gorenak bidegabekeria bultzatu edo burutzen ari direla agerian utzi dutenez”, Europako Kontseiluko Ministroen Batzarrari agintzen dio estatu kideek, besteak beste, hauek bete ditzaten: “sexu gutxiengo baten kide izateagatik gertatzen den diskriminazioaren aurkako aldarrikapen publikoa egin eta gorroto-agerpenak desagerrarazteko neurriak hartu; […]LGBT ekitaldietan edo LGBT pertsonekin lotutakoetan biolentzia- edo gorroto-aldarrikapen guztiak zorroztasunez ikertu, diskriminazioak edo homofobiak krimen batean zerikusirik izan ote duten aztertu eta errudunak aurkitzeko; […] autoritate lokalek LGBT ekitaldietako antolatzaileei dirulaguntzak edo beste laguntza moduak errazten dizkietela ziurtatu, beste kolektiboekin berdintasunean, bertako autoritateen asistentziarako edo LGBT ekitaldietako publizitaterako legezko inolako mugarik gabe.”

Ministroen Batzarrak, gizaki guztien eskubide-berdintasunaz eta duintasunaz, lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroak barne, 2008ko uztailaren 2an zuzendaritza-batzordeei eta Europako Batzordearen barruan gobernuen arteko lankidetzan aritzen diren beste batzorde batzuei bidalitako mezu honetan zera dio “gizaki guztien eskubide-berdintasun eta duintasunaren aldekoa dela, lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroak barne. Europako Kontseiluak diskriminazio ezaz eta tolerantziaz agertutako mezua gizarte europar osoari dagokio, eta sexu-orientazioan edo genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa ez datoz bat mezuarekin. Sexu-orientazio edo genero-nortasunarengatiko diskriminazioa oraindik ere badagoela azpimarratzen du, baita pertsona transgeneroen aurkako homofobia eta intolerantzia Europa osoan ere. Hori dela-eta, zuzendaritza-batzordeei Europako Batzordearen barruan gobernuen arteko lankidetzan aritzen diren beste batzorde guztiei ere gaur egungo eta etorkizuneko jardueretan arretaz aritzeko eskatzen die sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa ekidin eta konpon dezaten, eta gobernuen arteko ekintza-proposamen zehatzak egin ditzaten lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroen eskubide-berdintasun eta duintasuna legalki eta praktikoki indartzeko eta horien kontrako jarrera diskriminatzaile oro eragozteko.”

“Combating discrimination on grounds of sexual orientation or gender identity - Council of Europe standards” (Sexu-orientazioan edo genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa eragozten – Europako Kontseiluaren arauak) dokumentuan azaltzen denez, “Europako Kontseiluaren arau eta mekanismoek pertsona guztien eskubideekiko begirunea ziurtatu eta bultzatzea dute helburu, gizaki guztien berdintasuna barne, baita lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroena ere, noski.[…] Sexu-orientazioan edo genero-nortasunean oinarrituriko diskriminazioa ez dator bat Europako Kontseiluaren arauekin.”

“Sexu-orientazio edo genero-nortasunean oinarrituriko diskriminazioa eragozteko neurriei buruzko Ministroen Batzordeak estatu kideei zuzendutako aholkua”. Recommendation of the Committee of Ministers to member states on measures to combat discrimination on grounds of sexual orientation or gender identity (CM/Rec(2010)5 aholkua) bereziki garrantzitsua da. Bertan, sexu-orientazio eta genero-nortasunarengatik gertatzen den diskriminazioa eta gizarte-esklusioa gainditzeko neurriak hartu behar direla, ez bakarrik sufritzen dituzten pertsonei begira soilik, populazio osoari begira baizik. Dokumentu honetan Europako Kontseiluak estatu kideei zera aholkatzen die:

1. Indarrean dagoen legeria eta beste neurriak aztertu, berrikusi eta datu garrantzitsuak bildu eta analizatzeko, sexu-orientazioan edo genero-nortasunean oinarrituriko edozein diskriminazio zuzen zein zeharkakoa monitorizatu eta zuzentzeko asmoz;

2. Neurri legalak edo bestelakoak modu eraginkorrean hartu eta gara daitezen ziurtatu, sexu-orientazioan edo genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa erasotzeko, lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroen giza eskubideak ziurtatzeko eta horiekiko guztiekiko tolerantzia bultzatzeko;

3. Autoritate nazionalarengana jo aurretik, diskriminazioaren biktimek neurri legal eraginkorrak ezagutu eta erabiltzen dituztela ziurtatu, eta diskriminazioa eragozteko neurri horien artean, behar izanez gero, zigorrak eta diskriminazioaren biktimentzako ordain egokia daudela ziurtatu;

4. Legeria, politika eta praktiketan aholku honen eranskineko neurri eta printzipioen arabera jokatu;

LGBTI pertsonentzako aukera-berdintasuna aldatzen da Europar Batasuneko estatu kideen artean.

Taula honek proiektuan dauden herriei dagozkien adierazleen zerrenda jasotzen du, azken urteotan egindako analisi eta txostenetan

, tresna-multzo honen atal hau idazteko erreferentziatzat hartu direnak:

o Adierazle negatiboak

o

o Adierazle positiboak

o

Gainera, CM/Rec(2010)5 Aholkuen Eranskineko aholkuen aplikazioa bultzatzeko datozen urteotarako Batzordeak aurreikusten dituen jarduerak laburbiltzen ditugu, “List of actions by the Commission to advance LGBTI equality” (LGBTI pertsonen berdintasunean aurreratzeko Batzordearen jarduera-zerrenda) dokumentuan aldarrikatzen den moduan, proiektuan parte hartzen duten herrien gaur egungo egoeraz erreferentzia batzuekin, eremu politikoari dagokionez. Horretarako, “Protection against discrimination on grounds of sexual orientation, gender identity and sex characteristics in the EU - Comparative legal analysis”, (Sexu-orientazioan, genero-nortasuna eta sexu-ezaugarrietan oinarrituriko diskriminazioaren aurkako babesa Europar Batasunean – Konparaziozko analisi legala) FRAk, Funtsezko Eskubideetarako Europar Batasunaren Agentziak, 2015. urtean argitaratu zuen dokumentuan oinarrituz:

I. Bizitza-, segurtasun- eta biolentziaren aurreko babes-eskubidea: A. “Gorroto-delitua” eta B. “Gorroto-bultzatzea”

Europar Parlamentuko E2012/29/EU zuzentarauak eta Kontseiluaren 2012ko urriaren 25ekoak ezartzen du gutxieneko estandar bat biktimen eskubide, laguntza eta babesean, eta 2001/220/JHA erabaki-markoa ordezkatzen du. Biktimen Eskubideen Zuzentaraua

ere deitzen zaio, eta biktimak aintzatetsi, begirunez tratatu eta babes, laguntza eta beharrezko justiziara sarbidea ziurtatzen ditu. Europar Batasun osoan diskriminaziorik gabeko gutxienezko eskubide maila bermatu behar da, jatorria edo bizilekua edozein izanda ere. Eskubide horiek aplikatzen dira delitua larria edo arina denean. Biktimek eta familiek laguntza-zerbitzuak eskura izan beharko lituzkee -delitua salatu ala ez- baita litezkeen ondorengo kalteen aurreko babesa ere. Delitua gizartearen kontrako gaitza eta biktimen eskubideen bortxaketa da. Horregatik, delitu baten biktimak aintzatetsi eta begirunez, sentsibilitatez eta profesionaltasunez tratatu behar dira, arraza, kolore, etnia edo gizarte-jatorri, ezaugarri genetiko, hizkuntza, erlijio, ideologia politiko edo beste edozein iritzi, nazio-gutxiengo, egoera ekonomiko, jaiotza, desgaitasun, adin, genero-adierazpen, genero-nortasun, sexu-orientazio, bizileku-egoera edo osasunean oinarrituriko inolako diskriminaziorik gabe. Zuzentarauak dioenez, “Bere genero, genero-nortasun edo genero-adierazpenagatik pertsona baten kontra zuzentzen den biolentzia, edo genero konkretu bati proportziorik gabe dagokiona, genero-biolentziatzat hartzen da[…] Krimen-prozeduran zehar erasotzailearen aldetik biktima batzuk bigarren mailako biktimizazio errepikatuaren arriskupean daude, edo larderia eta errepresalien arriskupean. Baliteke arrisku horiek biktimaren ezaugarri pertsonaletatik eratortzea, edo delitu mota, izaera edo zirkunstantzietatik. Arriskua ahal bezain laster buruturiko banakako balorazioen bidez soilik antzeman daiteke. Ebaluazio horiek beti egin beharko lirateke bigarren mailako biktimizazio-arriskua detektatu, larderia eta errepresalien posibilitatea aurreikusi eta zer babes neurri behar diren erabakitzeko. Banakako ebaluazioak biktimaren ezaugarriak kontuan hartu beharko lituzke, hala nola, generoa, genero-nortasun edo adierazpena, etnia, arraza, erlijioa, sexu-orientazioa,[…] erasotzailearekiko harreman edo menpekotasuna eta delitua gertatu baino lehenagoko esperientzia. Era berean, delitu mota, izaera eta zirkunstantziak kontuan hartu beharko lirateke, ea gorroto-delitua den, edo diskriminazioa edo sexu-biolentzia dela-eta gertatu ote den, erasotzaileak kontrolatzen zuen harreman estuan biolentzia izan den, biktimaren bizilekua delitu maila altuko eremuan edo gaizkile-taldeen eremuan ote dagoen, edo biktimaren jatorrizko herria delitua gertatu deneko estatu kidea ez ote den.

Aholkuak iradokitzen dituen ekintzak garatzerakoan, Europar Batzordeak arrazakeria, xenofobia eta beste intolerantzia moduen aurkako maila altuko talde europarra sortu du. Helburua estatu kideak, gizarte zibila eta komunitate egokiak harremanetan jartzea da elkarlaguntzan aurreratu, komunikazioa hobetu, jarduera egokiak trukatu eta eremuak identifikatzeko, delituen eta gorroto-bultzatzearen aurkako legeak Europar Batasunean nahiz legedi nazionaletan indar daitezen. Horiez gain, ekintzek estatu kideei online moduko gorroto-delitua eragozteko beren ahaleginetan lagundu behar dietela adierazi zuen, gorroto homofobiko eta transfobikoa barne direlarik legedi nazioanalak hala ezarriz gero. Horretarako, enpresa teknologikoekin Europa mailako elkarrizketa hasiko da eta online moduko korrelatu naturalak bultzatuko dira.

Are gehiago, Batzordeak Eskubide, Berdintasun eta Hiritartasun Programaren barruko funtsak (2014-2020) erreserbatu ditu estatu kideei diskriminazio eta gorroto-delitu eta gorroto-bultzatzearen kontrako borrokan laguntzeko, gorroto homofobiko eta transfobikoa barne direlarik. Horretarako, besteak beste, jarduera egokien trukaketa, formazioa eta trebatzea egingo dira. Autoritate nazionalek gorroto-delituen eta gorroto-bultzatzearen eremuko funts zehatzak izango dituzte 2016. urtetik aurrera, estatu kideek legedi egokia hobeto garatzera bideratutako proiektuak egitearren, epaile, fiskal eta polizien formazio barne.

Funtsezko Eskubideen Agentziak estatu kideei lagunduko die gorroto-delituei buruzko datuak biltzeko metodologia identifikatu eta dokumentatzerakoan, sexu-orientazioari eta genero-nortasunari dagozkien gorroto delituak barne. Europar Batasunaren barruan arazoa izaten jarraitzen du gorroto-bultzatzeaz eta sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarritutako delituez salaketa- eta estatistika-faltak. Sexu-orientazioarengatiko diskriminazioarekin zerikusia duten auziei buruzko informazioaz eta horien ebazpenez ere datuak falta dira.

2012. urtean inkestatutakoek aurreko 12 hilabeteetan LGBTI izateagatik sufritutako bost biolentzia-istilu larrienetarik bat (%22a) poliziara iritsi zen. Jazarpenarekin zerikusia zuten istiluen %6a soilik iritsi zen poliziara. Istilu horiei buruzko datu-faltaren arrazoietako bat zera da, sexu-orientazio, genero-nortasun edo sexu-ezaugarriengatik geraturiko diskriminazioaren edo biolentziaren biktimek ez dituztela salatu nahi izaten, emaitzez zalantza dutelako, beren sexu-orientazioa senide edo lagunek jakingo dutelako eta, azkenik, non eta nola salatu ez dakitelako.

Hori guztia kontuan hartuz, Europar Batasuneko estatu kideen ahaleginak LGBTI pertsonen artean konfiantza sortzera bideratu behar dira, adibidez, poliziei formazioa eta eskuliburuak emanez, baita epaile eta fiskalei ere beren sexu-orientazio edota genero-nortasunarengatik gorroto-delituen biktimei aholkua eta laguntza nola eman erakutsiz.

AHOLKUAK

Bruselan 2014ko urrian egindako “Sexu-orientazio eta genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioarekin amaitzea: Europar Batasunean eta estatu kideetan politikak garatzeko hurrengo urratsak”

, kongresuko ondorioen dokumentuan oinarrituak.

Estatu kideek ekintza-plan nazionalak LGBT pertsonen aurkako aurreitzi, diskriminazio eta gorroto delituei aurre egitearren. Ekintza-plan horien garapenaren arrakasta gobernuaren barruko zein kanpoko egileen, erakundeen eta poliziak, irakasleak eta sindikalistak bezalako profesionalen elkarlan eta koordinazioaren araberakoa da neurri handi batean.

Funtsezko Eskubideen Europar Batasunaren Agentziak, FRAk, 2012ko apirilaren 2an argitaratu eta 2012ko uztailaren 15era arte irekita egon zen LGBTri buruzko inkesta europarrak zioenez, LGBT ekintza-plan edo politikak dauden herrietan, pertsona horien funtsezko eskubideen egoera hobeagoa izaten da.

Delitu homofobiko eta transfobiko aurreikusi, jazarri eta horien salaketa- eta erregistro-faltarekin amaitzeko neurriak ezinbestekoak dira. LGBTI pertsonek izaten dituzten arazoekin zerikusia duten legeak indartu eta horien ezagutza handitzen duten estrategia eraginkorrak martxan jarri beharko lirateke, baita poliziei gorroto-delituak detektatzeko eta tratatzeko formazioa eman ere. Hori lortzeko poliziei formazio pertsonalizatu eskaini, LGBTI arreta-fokoa polizian jarri eta gidalerro praktikoak eman behar zaizkie.

PROIEKTUAN PARTE HARTZEN DUTEN ESTATU KIDEEN EGOERA

Biktimen Eskubideen Zuzentaraua estatu kide guztietan 2015eko azaroan ezartzekoa zen. 2015. urtearen erdialdera, Europar Batasuneko estatu kide gehienek sexu-orientazioarengatik gorroto-bultzatzea laido kriminaltzat hartzen zuten (2010ean baino 7 gehiago). Garai hartan ere 15 estatu kidek asmo homofoboak delituaren gaizkoagarritzat hartzen dituzte. Asmo transfobikoak, aldiz, gaizkoagarri dira 8 estatu kidetan.

Proiektuan parte hartzen duten hiru herrietako legedi nazionalek genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa sexu-diskriminazio gisa hartzen dute.

Holanda eta Espainiak 2015. urtearen erdialdera sexu-orientazioan oinarritutako gorroto-bultzatzea, biolentzia eta diskriminazioa laido kriminaltzat hartzen zituzten (beste 18 estatu kiderekin batera).

Espainiarentzat asmo homofoboak zigorrak zehazteko unean kontuan hartu beharreko zirkunstantzia gaizkoagarriak dira. Espainiako parlamentuak kode penala

zuzentzeko lege-neurriak hartu zituen, sexu-nortasuna eta sexu-orientazioa babestu beharreko baldintzatzat joz. Legearen arabera, jokaera asko kriminalak dira, hala nola, biolentzia, etsaitasun, gorroto edo diskriminazioa bultzatu, lagundu, goraipatu edo justifikatzea edozein adierazpen publiko erabiliz, komunikabideak barne direlarik. Are gehiago, babestutako taldeetako pertsonen duintasuna iraintzea, apalkuntzaz, mesprezuz edo begirune-ezaz zigortuko da. Azkenik, besteak beste, sexu-nortasun edo orientazioarengatik pertsonen arteko gorrotoa bultzatzen duten taldeak edo elkarteak legez kanpo uztea proposatzen da.

Espainian ez dago biktima aktore legala izatearen erreferentzia espliziturik. Justiziak ez dio biktimari estatus legal berezirik ematen eta prozeduran lekuko edo akusazio pribatua den heinean tratatzen du, prozedura kriminaleko kode espainolaren arabera. Azken urteotan, arau-aldaketa ugari izan da biktimentzako legezko estatus berezia sortzeko, batik bat genero-biolentziaren eta terrorismoaren biktimentzat, hala nola, auzi kriminaletan lekukoak eta adituak babesteari buruzko abenduaren 23ko 19/1994 Lege Organikoa; krimen biolento eta sexu-askatasunaren aurkako delituengatiko biktimen zaintza eta laguntzaz abenduaren 11ko 35/1995 Legea; terrorismoaren biktimen elkartasunaz urriaren 8ko 32/1999 Legea; genero-biolentziaren aurka babesteko neurri zabalez abenduaren 28ko 1/2204 Legea, eta terrorismoaren biktimen babes eta ezagupen integralaz irailaren 22ko 29/2011 Legea. Azpimarratzeko da biktimen zuzentarauan aipatutako eskubide gehienak barne hartuko dituen prozedura kriminaleko kode berri bat erredaktatzen ari dela.

Jasotako datuei dagokienez, barne ministeritzak 2014ko apirilean Espainian 2013an

gertatutako gorroto-delituei buruzko txosten berezia argitaratu zuen. Bertan, sexu-orientazio edo nortasunarekin zerikusia zuten 453 delitu aipatzen ziren. Hala ere, datu horiek ezin dira analizatu delituon ezaugarrien irudi zehatzagoa eraikitzearren. Okerragoa dena, Lesbiana, Gay, Transexual eta Bisexualen Estatuko Federazioak 2013an burutu zuen sexu-orientazio eta nortasunean oinarrituriko diskriminazioari buruzko inkesta nazionalak

erakusten duenez, oraindik ere salaketa-eza oso ohikoa da.

Polizia-zerbitzuen arteko ezagupen-hobekuntza eta formazioari dagokienez, barne ministeritzak eskuliburu bat argitaratu du (Poliziek aniztasuna kudeatzeko gida).

Holandan, auzitegiek zigor handiagoak ezartzen dituzte delitua asmo homofoboz burutu bada, asmo horiek legedian esplizituki zehazturik ez izan arren.

Fiskaltza Publikoaren Diskriminazioari buruzko Zuzentarauak zigorra %50 eta %100 artean handitzea aholkatzen du, ohiko krimenek diskriminazioarekin zerikusia dutenean.

Arrosa Urdinean (Roze in Blauw)

izeneko LGBT polizia-sarea sortu da.

Urtero maiatzaren 4an (gerraren biktimen oroitzapen-egun nazioala) LGBTI pertsonak bereziki oroitzen dira, eta Amsterdam eta Hagan homomonumenten

izenaz ezagutzen diren oroitarrien aurrean topaketak egiten dira. En Utrecht hay una escultura dedicada a las personas gays ("sodomitas") al pie de la catedral. Conmemora las persecuciones de sodomitas del siglo XVII.

LGBT pertsonen aurkako delituei buruzko datuei dagokienez, Holandan eskuragai daude erasotzaile eta biktimen joera, motibazio eta ezaugarri ugari erregistratzen dituzten datu-bilketa zabala ahalbidetzen duten mekanismoak. Polizia bere txosten-sisteman gorroto homofobiko krimenetarako berariazko kodea garatzen saiatzen ari da. Duela urtebete arte indar polizialen zentralizaziorik eza oztopo handia zen, aplikazio informatiko ezberdin eta batzuetan bateraezin asko baitzeuden. Sistema bateraezin horietan indar polizialek iruzkinen atalean kodea txertatzea adostu zuten krimen homofobikoak bilaketa-gakoen bidez analizatu ahal izateko. Polizia holandarrak ahalbidetu du diskriminazioaz informatzea, baita errudunak salatu edo kondenatzen ez diren ere (https://www.politie.nl/themas/discriminatie.html#alinea-title-discriminatie-op-internet-waar-kan-ik-terecht).

Poliziarenaz gain, badaude beste bi erregistro mota. Lehengoa diskriminazioaren aurkako bulego-sare lokal bat da. Bulego-sare horrek era guztietako kexuak jaso eta biktimei laguntzen die salaketa formalak betez. Bulegook aldizka biltzen dira udaltzaingo eta alkateekin “triangelu” (alkateek, udaltzaingoak eta bulegoak osaturiko triangelua, alegia). Diskriminazioaren aurkako bulegoek ere eskola eta profesionalei formazioa eskaintzen die. Hirugarren erregistro mota interneteko diskriminazioaren aurkako lerro bero nazionalarena da, bulegoek bezala lan egiten duena, baina diskriminazio birtualean zentratuz (http://www.mindnederland.nl/). Azkenik, udal gehienek berezko “segurtasun-monitore” lokalak matentzen dituzte, populazioak segurtasun lokalaz duen iritzia jakiteko bi urteko inkesta.

Polizia indar gehienek talde lokalei formazioa eskaintzen diete, eta homofobia eta beste diskriminazio moten aurkako asistentzia polizia-akademietan neurri batean integraturik dago. Badago diskriminazioan espezializatutako polizia-zentro nazionala, indar lokalei eta akademie aholkua eskaintzen diena, baita “Arrosa Urdinean” polizia-taldeei lagundu ere.

Italiako gorroto-bultzatzeari buruzko legearen klausulek ez dute homofobia zigorgarritzat jotzen, ezta asmo homofoboz delitua egitea gaizkoagarritzat hartzen ere. Hala ere, deklarazio homofoborekin erlazionatutako bi kasu lege zibil eta administratiboaren bidez erabaki ziren. Lehenengo kasua telebista-saio batean politikari baten kontrako adierazpen iragarrirekin erlazionatu zen. Milango tribunalak pertsona horren aurka esandakoak bideratuta zeudela LGBTI pertsonak moraltasun eskasekoak direla adieraztera eta beren duintasuna iraintzera. Hori dela-eta, hitzezko erasotzaileak 50.000 euroko isuna ordaindu behar izan zuen. Bigarren kasuan, unibertsitate pribatu bateko zuzendariak ikasle bat urtebetez kanporatu zuen adierazpen homofoboengatik. Auzitegiaren arabera, LGBTI pertsonen kontrako adierazpen iraingarriak idaztea eta, Homofobiaren Kontrako Egunean, LGBTI pertsonentzako laguntza-talde baten hormirudiak puskatzea LGBTI pertsonen duintasuna iraintzeko asmoz egindako ekintzak dira. Horregatik, ekintza horien seriotasuna kontuan izanda, auzitegiak urtebeteko kanporaketa egokitzat jo zuen, unibertsitatearen arauek hiru urterainoko kanporaketak aurreikusten dituela jakinik.

Biktimen Eskubideen Zuzentarauaren estrapolazioari dagokionez, Italian legearen garapena 2015eko 212 Dekretua da, 2016ko urtarrilaren 20an indarrean hasi zena, baina sexu-diskriminazioarengatik gertatutako delituei erreferentzia zuzenik egiten ez diena. Diskriminazio- eta gorroto-delituei buruz indarrean dauden legeek

ere ez diote erreferentzia zuzenik egiten sexu-orientazioan eta sexu-nortasunean oinarritutako diskriminazioari. Azken urteotan eztabaida politiko eta sozial ugari izan da lege horien ikuspegia delitu homofobiko eta transfobikoetara heda dadin, oraindik zuzenketarik idatzi ez den arren. Homofobia eta transfobiari buruzko Senatuaren 2013ko 1052 Lege Proiektuak LGBTI pertsonez beste taldeen babesera mugatzen den gaur egungo lege kriminala aldatuko luke, zalantzarik ez. Lege proiektuak aurreikusten dituen neurriak Italiako Parlamentuko Beheko Kamaran 2013ko martxoaren 15ean aurkeztu eta 2013ko irailaren 19an onartu zen 245 Lege Zirriborroan oinarritzen dira. Are gehiago, lege-proiektua onartuz gero, diskriminazio eta biolentzia homofobiko eta transfobikoak monitorizatzeko inkestak gutxienez lau urtean behin egitea ziurtatuko luke, fenomeno horiek aurreikusteko eta politikak hobeto diseinatu eta garatzeko datu garrantzitsuak eskainiz.

Polizia-zerbitzuen formazioari dagokionez, Arrazarengatiko Diskriminazioaren kontrako Bulego Nazioanalaren (UNAR) – Aukera Berdintasunaren Sailak (Dipartimento Pari Opportunità) delitu transfobiko eta homofobikoen inguruan poliziak formatzeko moduluak sortu ditu, sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarrituriko diskriminazioaren aurkako borrokarako eta prebentziorako estrategia nazionalaren ekintzen garapen-markoan (2013–2015).

Poliziek eta carabinieriek Diskriminazio Ekintzen aurkako Segurtasun Behatokia bultzatu dute (Osservatorio per la sicurezza contro gli atti discriminatori, OSCAD). Poliza italiarraren ordezkariak Europar Kontseiluak 2012ko abenduan Budva-n (Montenegro) antolatutako “LGBT kontuetan polizia formatzeko nazioarteko mintegian” izan ziren. Mintegian GKE garrantzitsuak ere izan ziren, ikuspuntuak eta jarduera egokiak trukatzeko. Helburuetako bat polizia eta LGBT komunitatearen artean konfiantza bultzatzea zen.

II. ELKARTZE-ASKATASUNA ETA III. ADIERAZPEN- ETA BITZE BAKETSUKO ASKATASUNA

Ministroen Komiteak, Europar Kontseiluko Eskualdeko Autoritateen Kongresuan LGBT pertsonen biltze- eta adierazpen-askatasunaz emandako 211 (2007) Aholkuaren bere erantzunean zera azpimarratu zuen: “Adierazpen-askatasuna, eta bereziki nork bere nortasuna adierazi eta partekatzearena, ezinbestekoa da gizartean aniztasun eta tolerantzia bultzatzearren. Ministroen Komiteak komunikabideez eta tolerantziaren kulturaren hedapenaz R (97) 21 bere aholkua gogorarazten du, komunikabideen jarduera profesionala eta taldeak eta pertsonak estereotipo negatiboetatik babesteko beren garrantzia azpimarratuz, eta manifestazio sozial baketsuei beren ekarpen positiboak islatuz, LGBT pertsonen nahiz besteen euskubideen aldekoak izanik. Manifestazio horiek ezin dira inolaz ere debekatu manifestarien edo defendatzen dituzten ideien kontrako arerio-jarrerak egoteagatik.”

Europar Batasuneko estatu kide guztietan LGBTI eskubideen aldeko harrotasun-ibilaldiak antolatu arren, eta horiek askotan hiriburuetatik kanpo eginagatik, askatasun hori mugatzeko saiakerak ere izaten dira, “propaganda homosexuala” deitu izan denaren debekatzera bideratuak. Horrez gain, Europar Batasunean oraindik ere gorrotora bultzatzeko manifestazio esplizituki homofobiko edo/eta transfobikoak izaten dira.

ITALIAn, esaterako, ‘Sentinelle in piedi” izeneko talde bat sortu da “gizon eta emakumea elkartzearen ondorioa den familia naturala babesteko” eta italiar parlamentua egun eztabaidatzen ari diren homofobiaren kontrako legeen aurrean presioa egiteko. Talde horretako kideek manifestazioak antolatu dituzte hainbat hiritan LGBTI bikoteei familia “tradizionalari” onartzen zaizkion eskubideak hedatzearen aurka (adibidez, aurreko harreman batean jaiotako seme-alabak adoptatzeko eskubidea).

HOLANDAn bilera-eskubidea ez da inoiz arazoa izan. LGBT harrotasun lehen manifestazioa Amsterdamen 1996. urtean izan zen, Stonewall polizia-sarekaden ondorengo New York-eko jazarpen famatuarekin batera. Karga haiek ez ziren Holandan gertatu. 1946. urtean COC gay eta lesbianen elkarte nazionalak Amsterdamen kargarik ez egotea komisarioarekin adostu zuen. Horren truke, COC elkarteak adin gutxikorik ez izateko (adin nagusitasuna 21 urtekoa zen) estu ez dantzatzeko eta poliziarik ez infiltratzeko agindu zuen.

Hasiera batean COC elkarteari ez zitzaizkion gay harrotasuneko manifestazioak gustatzen, bere iritziz gay eta lesbianak “normalak” direlako, eta ez probokatzaielak, baina ustea 1977an aldatu zuen, eta manifestazioak ezagutarazi eta hazi ziren. 1979. urtean gay harrotasuna "Roze Zaterdag" (Larunbat Arrosa) berrizendatu zen. Jatorriz, Larunbat Arrosaren desfile guztiak Amsterdamen ospatzen ziren, baina 1980. urteaz geroztik desfileak hiria urtero aldatzen du.

1988ko abuztuan Gay Jokoetan kanaletan zeharko 80 ontziren desfilea izan zen. Oraindik errepikatzen da eta Holandako ospakizun handienetakoa da, hain arrakastatsu izan zen. LGBT pertsonen artean oso ekitaldi ospetsua izan arren, kanaleko desfileak oraindik ere kritikak jasotzen ditu norma heterosexualen aurkako probokaziotzat hartzeagatik. Benetan, probokazioa txiki samarra da. 80 ontziek LGBT komunitatearen eta bere laguntzaileen espektro zabala erakusten dute eta ontzi batzuetan ikusten den trabestismo eta seminudismoa ez da telebistako hainbat espektakulutatik, udako hondartzetatik edo inauterietatik asko bereizten.

Iturria: http://www.reguliers.net/geschgaypride.php`, https://nl.wikipedia.org/wiki/Amsterdam_Gay_Pride

ESPAINIA

Espainian, Fórum Libertas mugimendu katoliko edo PP (Partido Popular) bezalako alderdi kontserbadoreez aparte, homosexualen ezkontzak ez du kontrako indar handirik izan duela hamar urte onartu zenetik hona. Azpimarratzekoa da eliza katolikoaren beraren barruko homosexualitatearen aldeko mugimenduen existentzia, adibidez, “Cristianos Gays”, eta gertaera batzuk, hala nola, 2015. urtean gobernuko presidentea izanda, Mariano Rajoy bere alderdiko goi-kargua zen Javier Marotoren ezkontza homosexualera joatea, edo sexu bereko pertsonen arteko ezkontza anulatzeko bere promesa bete ez izana.

Ultraeskuindarrek eserleku bakarra lortu dute Espainiako parlamentuan azken berrogei urteotan. Gaur egun sei alderdi ultraeskuindar aurkezten dira hauteskundeetara, baina guztien artean botoen %2ra ez dira iristen.

AHOLKUAK

FRAren iritziz, estatu kideek LGBTI pertsonek biltze- eta adierazpen-eskubideak bete ditzaketela ziurtatzeko neurriak hartu beharko lituzkete, baita hiriburuetatik kanpo ere. Edonon izanda ere, “harrotasun-ibilaldiak” edo antzeko ekitaldietan LGBTI pertsonen segurtasuna bermatu beharko litzateke.

IV. FAMILIAKO BIZITZAREN ETA BIZITZA PRIBATUAREN BEGIRUNE-ESKUBIDEA

CM/Rec(2010)5 Aholkuak zera dio: “Estatu kideek sexu bereko helduen artean adostutako harremanak kriminalizatzen dituen legedi oro gaitzestea ziurtatu beharko lukete, os estados miembros deberían asegurar que toda legislación que criminalice las relaciones consentidas entre adultos del mismo sexo, homosexual eta heterosexualen adin-mugetako ezberdintasunak barne direlarik. Era berean, diskriminatzeko aplika litezkeen lege-proiektu guztiak gaitzesteko, aldatzeko edo diskriminazio-ezaren printzipioarekin era bateragarrian aplikatzeko neurriak hartuko beharko lituzkete.”

Batzordeak EBko legegileei proposatu die, beren sorterria ez den estatu kide batean bizi diren hiritarren eguneroko bizitza erraz dezaten, LGBTI eta beren familiak ere kontuan izanik.

Batzordeak sexu-orientazioarekin eta genero-nortasunarekin erlazionaturiko arazo zehatzak aintzakotzat hartzea ziurtatuko du 2004/38 Zuzentarauaren (Zirkulazio Askeko Zuzentaraua) aplikazio eta garaenean. Zuzentarauak EBko estatu kideen artean hiritarrek mugitzeko eta nahi duten lekuan bizitzeko eskubideaz dihardu. Ez du bereizten sexu bereko edo ezberdineko bikoteen artean. Hortaz, estatu kideek trataera bera eman behar diete igarotze eta bizitzeko eskubideei dagokienez. LGBTI pertsonak testu inguru horietan “familiako kide” gisa tratatzea senidetzat nor har daitekeen definitzen duten zuzentarauen menpean dago. Zuzentarau guztiek bikote eta ezkontideak familiaren definizioan sartzen dituztenez, sexu bereko bikoteak barne dira, hala onartzen dituzten estatu kideetan. Alabaina, EBko estatu kide guztien legediak ez ditu sexu bereko bikoteak onartzen, EBko hirikideen igarotze-askatasunean eragin negatiboa daukana.

2015eko urrian, EBko 11 estatu kidek sexu bereko pertsonen arteko ezkontza onartzen zuten (2010ean baino 6 gehiagok). EBko 12 estatu kidek ez dute sexu bereko eta ezberdineko kideen arteko bereizketarik egiten sarrera- eta egoitza-askatasunei dagokienez. Sexu bereko pertsonen arteko ezkontza onartzen ez duten beste 7 estatu kidek bikote horiek izatezkotzat hartzen dituzte eskubide horiei dagokielarik. 19 estau kidek sexu bereko bikoteei sarrera- eta egoitza-eskubideak bermatzen dizkiete. Beste batzuetan, egoera ez da bat ere argia legedi-faltagatik edo xedapen kontraesankorrak direla-eta

EBko estatu kide guztiak behartuta daude EBko hiritarren izatezko bikoteei sarrera eta egoitza erraztera, beti ere “harremana egonkorra” eta “lekukotasuna egokia” baldin badira. Hala ere, xedapena zalantzagarria da eta bere garapena estatuz estatu aldatzen da.

EBko 11 estatu kidek sexu bereko edo ezberdineko bikoteak berdintasunez tratatzen dituzte familia bateratzeari dagokionez. 17 estatuk hirugarren estatu bateko bikoteak bateratzeko eskubidea bermatzen dute. Badirudi 11 estatuk ez dietela bateratzeko eskubidea onartzen ezkondu ez diren bikoteei, sexu berekoak edo ezberdinekoak izanda. Azkenik, 11 estatuk asilo-eskubidea eskatzen duten sexu bereko bikoteak sexu ezberdinakoak bezalaxe tratatzen dituzte. Antza denez, sexu bereko bikoteek egoitza-eskubideaz 16 estatu kidetan goza dezakete.

AHOLKUAK

FRAren iritziz, EBko erakunde eta estatu kideek sexu bereko bikoteak familiaren definizioan sartzea aztertu beharko lituzkete, ezkontideak, bikote erregistratuak edo izatezkoak direla ere. Igarotzeko askatasunari gagozkiolarik, hori lor liteke “sorterriaren printzipioa” hartuz, lege europarra beste eremu batzuetan honez gero aplikatu duena. Beraz, estatu kideek, EBko hiritar guztien igarotzeko eskubidea bermatzearren, beste estatu kideetan bermatutako egoera zibila onartzea aztertu beharko lukete.

EBko estatu kideek egoera zibila ziurtatzen dituzten dokumentuak elkarri onartu beharko lizkiokete, sexu bereko bikoteek eta pertsona transgeneroek igarotzeko eta familia bateratzeko eskubideez berdintasunez goza ahal izan dezaten.

PROIEKTUAN PARTE HARTZEN DUTEN HIRU HERRIETAKO EGOERA

Italia: Gaur egun, sexu bereko bikoteentzako legezko errekonozimendurik gabeko Mendebaldeko Europako herri handiena da. Azken urteotan inkestek erakutsi dute presioa handitu eta gero eta gehiengo handiagoa berdintasunezko ezkontzaren aldekoa dela. Geldialdi nazionalari aurre eginez, hiri eta udal batzuek, Erroma, Milan eta Napoli barne, bikoteen erregistro zibila legeztatu dute, horien eskubideak oso murriztuak diren arren.

2015eko uztailaren 21ean, Giza Eskubideen Auzitegi Europarrak erabaki zuen Italia ez zela betetzen ari Giza Eskubideen Konbentzio Europarreko

8. Artikulua, sexu bereko bikoteentzako inolako ezkontza edo erakunde zibila ez onartzean.

Hutsune hori betetzeko asmoz, 2015eko urriaren 14an Senatuak lege-zirriborro bat aurkeztu zuen (2081 lege-zirriborroa – disegno di legge Cirinnà bis

izenaz ere ezaguna). Zirriborroak sexu bereko bikoteen eta aldez aurretiko harremanetan izandako seme-alaben adopzioen onarpena ekarriko zuela (seme-alabaordeen adopzioa) eta sexu bereko zein ezberdineko bikoteen arteko ezkontza zibila bultzatuko zuela uste zen.

Eztabaida parlamentario eta sozial bizi baten ondoren, 2016ko maiatzaren 20ko 76 legea, “Regolamentazione delle unioni civili tra persone dello stesso sesso e disciplina delle convivenze” ("Sexu bereko pertsonen arteko lotura zibilen erregulazioa") delakoa 2016ko maiatzaren 11n aldeko 372 boto, aurkako 51 eta 99 abstentziorekin onartu zen.

Lege berriak sexu bereko pertsonen arteko lotura zibila erregulatzen du. Bikote homosexualek, “berariazko formazio sozial” izenaz ezagutuek, lotura zibila delako erakunde legal berria aprobetxa dezakete. Alde horretan, gizaki eskubide alienaezinei buruzko Konstituzioaren 2. artikuluari erreferentzia egiten zaio, bi pertsonak formazio sozialeko partaide eta beste hiritarren berdinak sexuari erreparatu gabe, eta 3. artikuluari, hiritarren gizarte-duintasunaren berdintasunaz, sexua kontuan izan gabe.

Bi helduen arteko lotura zibila gobernuko funtzionari bat eta bi lekukoren aurrean gertatuko da eta erregistro zibilean azalduko da. Lotura-ekintzak, datu pertsonalak, ezkontza aurreko akordioa eta egoitza adieraziz, ezkontza-erregistroan azalduko dira. Bi aldeek deitura komuna adostuko dute, beren deituren artean aukeratuz. Deitura komuna propioaren aurrean edo atzean erabili ahal izango dute, ezberdina izatekotan. Beste alde batzuei dagokienez, lege-proiektuak ezkontza zibilen eskubideak sexu bereko bikoteei hedatzen dizkiete.

Sexu bereko loturak heterosexualen arteko ezkontzekin konparaturik lokarri sustantzialki ezberdintzat jotzen dira, betebehar eta eskubide antzekoak izanik ere. 20. paragrafoak ere ezartzen du, betebehar eta eskubideak babestearren, “ezkontzari dagozkion probisio guztiak” beste lege guztietan eta “ezkontide” eta “ezkontideak” hitzak dauzkatenak lotura zibilei ere aplikatuko direla.

Lotura zibilak ezkontzatik bereizten dira ezkontzan gizonaren deitura erabili behar delako deitura komun gisa eta lotura hautsi baino lehenagoko banaketarako denbora-tarte beharrezkoa sei hilabete eta urtebete artekoa izango da ezkontzaren kasuan eta hiru hilabete aski izango da lotura zibilean. Are gehiago, ezkontza hautsi daiteke “eginbideak bete ez badira” eta “amonestazioak” ezkontza aurretik argitaratu beharko dira.

Bi erakundeen arteko ezberdintasun esanguratsuenak seme-alabordeen adopzioari eta fideltasun-beharrari dagozkie. Bi gauzak legearen zirriborroan sartu ziren (seme-alabordeen adopzioari buruzko 5. artikulua eta fideltasunari buruzko 3. artikulua), baina lege-proiektuko azken testutik kendu ziren.

Ondorengotza, herentzia eta pentsio itzulgarriei dagokienez, ezkontza-akordioaz eta jabetza-komunitateaz Kode Zibila aplikatzen da. Deiturari dagokionez, bi pertsonek erabiliko duten deitura komuna aukera dezakete bien deituren artean (ezkontzan emakumeak senarraren deitura bereari gehitu behar dion bitartean). Norberaren deitura, halaber, deitura komunaren aurretik edo ondoren erabil daiteke. Bi pertsonek egoitza komuna ados dezakete eta, ezkontzan bezala, jabetza-komunitatearen akodioaren erabilpena erabaki dezakete.

Legearen bigarren atalak erregistratu gabeko bi pertsona ezkongabeen arteko kohabitazioa erregulatzen du, heterosexual zein homosexualak izanda. Akordioak notarioaren aurrean sina ditzakete. Harremanak bi pertsona heldu lotzen ditu erlazio sentimental eta elkarren asistentzia moral eta materiala emanez, eta familia-, kidetasun- edo adopzio-loturik, ezkontzarik edo lotura zibilik ez dutenak.

Adopzio eta abegiari dagokienez, egun 184/1983 Legeak erregulatzen ditu. Lege horren arabera, bakarrik bikote ezkonduek eta sexu ezberdinekoek adopta dezakete. Alabaina, 2013ko urtarrilaren 11n Kasazio Auzitegi Gorenak behe mailako auzitegi baten erabaki berretsi zuen, ama lesbianari seme baten kustodia esklusiboa ematen ziona. Aita kexu zen amaren harreman homosexuala umearentzat kaltegarria izango litzatekeelako. Auzitegi Gorenak aitaren apelazioa atzera bota zuen, oinarri-faltagatik.[17] 2013ko azaroaren 15ean Boloniako Auzitegiak bikote gay bat aukeratu zuen 3 urteko ume bati abegia egiteko.[18]

2010ean, Konstituzio Auzitegiak (Corte Costituzionale) erabaki zuen sexu bereko bikoteak "legezko elkartze soziala dela, ezkontzaren antzekoa eta trataera bera merezi duena".[15] Erabaki horren ondoren, Kasazio Auzitegiak (merkataritza edo inmigrazio bezalako gaietan azken apelazio-auzitegia denak) sexu bereko espainiar batekin Espainian ezkondutako hiritar aljeriar baten erresidentzia-baimena kendu zuen auzitegi baten erabakia atzera bota zuen. Harez geroztik, auzitegi berak questurak (erresidentzia-baimenak tramitatzen dituen komisariotzak) erresidentzia baimena sexu bereko italiar batekin ezkondutako atzerritarrari eman behar ziola erabaki zuen.

Edonola ere, sexu bereko pertsonen arteko ezkontza nolabait onartu duten auzitegi eta eskualdeak egon dirah. Adibidez, Reggio Emilia eta Pescarako auzitegiek

, zirkulazio-eskubideari dagokionez, sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak sexu ezberdinekoak bezala tratatu behar direla erabaki zuten. Erabaki horiek Barne Ministeritzaren ohar argigarri batek baieztatu zituen.

Ondoren, Grosseto-ko Auzitegiaren erabaki berria eta gero, alkateei zuzendutako kontzientziazio-kanpaina publikoa izan zen, atzerrian ezkondutako sexu bereko pertsonen ziurtagirien onarpenaz.

2007. urtean LGBTI pertsonen giza eskubideak garatu eta hedatzeko sortu zen Avvocatura per i diritti LGBT – Rete Lenford elkartearen laguntzaz, hainbat alkatek beren udal-bulegoetan ezkontza horiek onartzea erabaki zuten. Barne Ministeritzak alkate horien iniziatiba atzera bota zuen, Italian sexu bereko pertsonen ezkontzak onartzen ez direla argudiatuz

.

Italiako egoera berezia azpimarratzeko da, izan ere bertako sexu bereko bikoteak ezin dira ezkondu eta familia bateratzeko eskubidea ere ez zaie onartzen Familia Bateratzearen Zuzentaraua garatzen duen 5/2007 Lege Dekretuan oinarrituz. Horregatik, EBko eta hirugarren estatu bateko hiritarren arteko bereizketa egiten da. Hortaz, barne ministroak zirkular bat argitaratu zuen ezkontideetako bat EBko hiritarra denean, senide gisa tratatu behar direlako adieraziz.

Holandak eta Espainiak sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak onartzen dituzte eta, sarrera- eta erresidentzia-eskubideei dagokienez, ez dute EBko edo atzerriko hiritarren arteko bereizketarik egiten, familia-bateratze kontuetan ere berdintasun-terminotan tratatuz.

V. ENPLEGUA

2000. urtean estatu kide guztiek aho batez onartu zuten 2000/78/EC Enplegu Berdintasunaren Zuzentarauari dagokionez, erlijio, sinesmen, adin, desgaitasun eta sexu-orientazioarengatiko diskriminazioa lanean, lan-formazioan eta langile zein enpresarioen elkarteetan debekatu behar da. 1. artikuluan (Asmoa) zera erabakitzen da: “Zuzentarau honen asmoa erlijio, sinesmen, adin, desgaitasun eta sexu-orientazioarengatiko diskriminazioari aurre egiteko marko orokorra sortzea da, estatu kideetan tratu-berdintasuna eraginkorra izan dadin.”

Zuzentarua 2003. urtean lege nazional bihurtu zen proiektuan parte hartzen duten hiru herrietan.

CM/Rec(2010)5 aholkuaren arabera, estatu kideek zera egin beharko lukete: “sektore publiko nahiz pribatuan sexu-orientazio edo genero-nortasunarengatiko diskriminazioaren kontrako babes eraginkorrerako neurri egokien ezarpen eta garapena zirutatu. Neurri horiek enplegua eta promozioa, kaleratzea, soldata eta bestelako lan-baldintzak kontuan hartu beharko lituzke, jazarpen eta beste biktimizazio era guztien kontrako prebentzio, borroka eta zigorrak barne. Arreta berezia jarri behar da lan-eremuan pertsona transgeneroen pribatutasun-eskubidearen babesean, bereziki lana eskatzean, genero-historiaz edo aurreko izenaz enplegu-emale eta beste langileei jakinarazten saihestuz.”

Aholkuaren garapenean estatu kideei laguntzeko, zuzentarau honen asmoa enpresen, sindikatu eta gizarte-agenteen artean lanpostu inklusiboaren onuren ezagutza handitzea da. Hori lortuko da Aniztasun Estatutuetarako EBko Plataforma

erabiliz. Ekintzak LGBTI pertsonen lan-inklusioaz argitalpen bat barne hartzen du, enpresa publiko nahiz pribatutan, EB barruko eta kanpoko jardunbide egokiak aipatuz.

Batzordeak enplegu-emaleei ereduak eskainiko dizkie lanpostu inklusiboak balioesteko moduez. Horretarako, besteak beste, zuzendaritzako kideen eta langileria orokorraren aniztasunean formazio zehatza barne hartzen duen enpresaren aniztasun-estrategia sortu eta jakinaraziko da.

PROIEKTUAN PARTE HARTZEN DUTEN HIRU HERRIETAKO EGOERA

Espainian legeak aldatu dira Enpleguko Berdintasunaren Zuzentaraua hobetu eta indartzeko. 2011. urtean lan-prozeduren akta berria

argitaratu zen. Bertan, salatzailearen alegazioetatik diskriminazioa ondoriozta daitezkeenean, probaren karga higitzen da. Horrek esan nahi du, langileek diskriminazioa izan delako adierazleak aurkezten dituztenean, enplegu-emaleek horrela izan ez delako probak aurkeztu beharko dituztela, biktimek diskriminatu izanaren probak aurkeztu ordez. Gainera, aktak dio auzitegi batek gobernu-agentzien iritzia eska dezakeela diskriminazioa sexu-orientazioan oinarritzen denean. Azkenik, legeak zehazten dituen diskriminazio-kasuetan, sexu-orientazioa barne, auzitegi batek prozedura ofizioz has dezake.

2013an Espainiako Auzitegi Konstituzionalak hildako ezkontidearen lanean oinarritutako alargun-pentsioa jaso ahal izateko seme-alaba komunak izan beharreko klausula diskriminatzailea eta, hortaz, konstituzioaren kontrakoa zela erabaki zuen, sexu bereko bikoteen kasuan ezinezko betebeharra baita. Erabaki horren arabera, Auzitegi Konstituzionalak transexual alargun bati pentsioa ukatzea hildako ezkontidearekin seme-alabarik ez zeukalako, diskriminatzailetzat eta tratu berdineko printzipioarekin bateraezintzat jo zuen.

Espainiak 2009. urtean Aniztasunaren Legea martxan jarri zuen, Aniztasunaren Kudeaketarako Institutu Europarraren iniziatiban oinarrituz, Berdintasun Ministeritzaren laguntzarekin.

Italian, LGBTI eskubideen aldeko Lenford Network abokatuek (Avvocatura per I Diritti GLBTI – Rete Lenford) auzitegian aurkeztutako kasu bat sexu-orientazioarengatiko diskriminazioa zela-eta, Enplegu Berdintasunaren Zuzentarauaren lehen aplikazioa izan zen 2014ko abuztuan. Kasuan inplikatutako abokatu batek irratsaio batean bere abokatu-enpresan homosexualik inoiz ere ez zuela kontratatuko esan zuen. Bergamo-ko auzitegiko lan-sailak (Tribunale di Bergamo, Sezione lavoro) abokatuaren adierazpenak homosexualen aurkako diskriminazio-delitua izan litezkeela onartu zuen, lan-eskaera aurkeztea eragozten baitiete eta, ondorioz, lan-merkatura beren sarbidea ekidin edo zailago egiten saiatzen baita. Adierazpenek disuasio-eragin desmoralizatzailea zuten abokatu babeslearen enpresan lan egin nahi zutenentzat. Auzitegiak adierazpenak diskriminazio-delitua zirela aurkitu zuen Enplegu Berdintasunaren Zuzentarauaren arabera, baita abokatuak esan zituen unean enpresako kontratazio-arduraduna ez bazen ere. Kontratazioak era abstraktoan ekidin edo oztopatzen duen jokaera ere diskriminatzailetzat jo daitekeela dio erabakiak.

Sexu bereko bikote baten lanarekin lotutako onurei dagokienez, Milan-eko Apelazio Auzitegiko Lan Sailak (Corte di appello di Milano – sez. Lavoro) 2012. urtean gai honi buruzko kasu batean erabaki zuen. Eskatzailea banku-langilea zen, berarentzako eta berarekin bizi zen bikotearentzako osasun-aseguru batengatik ordaindu zuena. Eskatzaileak sexu bereko bikotea polizan sartzeko eskatu zuenean, bankuak eskaera gaitzestu zuen bikotea sexu berekoa ezin izan omen zelako. Apelazio Auzitegiak bikote-eredua garatu dela azpimarratu zuen eta, ondorioz, ez dela mugatzen adiera tradizionalera. Auzitegiaren iritziz, terminoa gaur egungo gizartearen errealitatearen argitara ulertu beharra dago, baita Auzitegi Konstituzionalaren 138/2010 Erabakia eta ECtHR’s Schalk and Kopf kasua konturan harturik ere. Kasu horrek sexu bereko bikoteak sexu ezberdinekoekin berdintasun-terminotan tratatzen ditu familia-bizitzaren funtsezko eskubideari dagokionez. Apelazio Auzitegiak ondorioztatu zuen eskatzailearen sexu bereko bikoteak osasun-aseguruaren barne egon behar zuela.

Italian badaude sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarrituriko diskriminazioa murrizteko jardunbide egokiko hainbat adibide, administrazio publikoan kontzientzia sortzeko neurriak ere barne direlarik. Eskuladeko administrazioan, hainbat udaletan (Torino,

Venezia

eta Bolonia

) LGBTI gai espezifikoak aztertzen dituzten bulegoak ireki dira, udaletxe horiek LGBTI arazoekin dituzten konpromisoak hobetu eta diskriminazioaren aurkako politikak garatzeko asmoz. Administrazio publikoen zereginei gagozkielarik, Italiak badu RE.A.DY

(sexu-orientazio eta genero-nortasunean oinarrituriko diskriminazioa eragozteko diskriminazioari aurre egiteko administrazio publikoen sare nazionala), LGBTI pertsonen eskubide zibilen promozioan administrazio publikoek jardunbide egokiak truka ditzaten

. Sareak gutxienez 75 kide ditu (6 eskulade, 11 probintzia eta 51 udaletan, 2015eko urrian sarera sartu ziren Bari eta Puglia eskualdea barne).

Italiak 2009ko urrian Aniztasunaren Akta aurkeztu zuen, Sodalitas-en ekimenaz. Sodalitas ardura sozial korporatiboaren promozioan lan egiten duen elkartea da, Lan eta Berdintasun Ministeritzak eta aniztasunaren alde diharduten ekintzaile-sare eta elkarte askok lagundua.

Aniztasunaren Aktaren bertsio italiarra hemen aurki daiteke: http://www.cartapariopportunita.it/files/10/Carta%20con%20loghi%20def.pdf (enpresa pribatuetarako), eta hemen: http://www.cartapariopportunita.it/files/10/Carta_Pubbliche%20Amministrazioni.pdf (administrazio publikoetarako).

Holandak Tratu Berdintasunaren Akta Orokorraren erredakzioa egokitu zuen (Algemene wet gelijkebehandeling)

Enplegu Berdintasunaren Zuzentarauarekin diskriminazioaren definizio zuzenari eta zeharkakoari dagokienez

. Tratu Berdintasunaren Akta Orokorrak salbuespen bat aurreikusten du printzipio erlijiosoetan funtsatutako erakundeetarako. Erakunde horiek “lanpostuko betebeharrekin beharrezkoak diren baldintzak jar ditzakete, erakundearen asmoarekin lotutakoak” - baldintza horiek ez badira oinarritzen, adibidez, orientazio homosexualaren “gertaera bakarrean” (5(2) Atikulua). Europako Batzordeak baldintza horiek legezkoak eta proportzionalak izan behar dutela zehaztean sortu den legezko akatsa kritikatu du. 2014Ko maiatzean Parlamentu holandarraren Beheko Kamarak lege-proiektu bat onartu zuen, salbuespen hori berridatzi eta “gertaera bakarra” adierazpena kenduz, baina proiektua ez da oraindik onartu. Legea 2015eko uztailean indarrean hasi zen (https://www.mensenrechten.nl/toegelicht/afschaffing-van-de-enkele-feitconstructie).

Jardunbide egokiei dagokienez, Workplace Pride-k, LGBT pertsonen lan merkatuko inklusiorako nazioarteko plataformak, Holandako langile LGBTen inklusioaz ikerketa egin zuen (TALENT TO CHANGE FOR LGBT EMPLOYEE RESEARCH LEADING THE WAY IN DIVERSITY). Ikerketak LGBT pertsonen lan-inklusioaren hobekuntzan proaktiboak izan aniztasunerako negozio-kasua eraikitzen lagundu nahi duten erakundeez informazio praktikoa duten aholkuak ere dauzka (esaterako, langileen kexuak tratatzeko trebetasuna ziurtatzea sexu-orientazio eta genero-nortasunarekin zerikusia duten arazoekin formazioa emanez, edo istilu homofobiko eta transfobikoak monitorizatzea). LGBT pertsonen lan-giroaren hobekuntza ziurtatzeko, Workplace Pride fundazioak Amsterdameko Deklarazioa sortu du, inplikatutako alde guztiei ekintzarako deialdia: LGBT diren eta ez diren langileak, enplegu-emaleak, sindikatuak eta gobernuak, erakundeetan LGBT pertsonen inklusioa bultzatu, hobetu, neurtu eta komunikatzearren.

Azkenik, nazioarteko ikerketa interesgarri batek (Jon Miller eta Lucy Parker-en Open for Business

- The economic and business case for global LGB&T inclusion) zera dio: “Gizarte ireki, inklusibo eta anitzak negozioetarako eta hazkunde ekonomikorako onenak dira”. Txostenak gizarte toleranteetan negozioak hobeto doazelako ebidentziak erakusten ditu, baita LGBT kontrako politikenn hedapena ekonomia eta negozioen garapenaren interesen aurkakoa dela ere. Txostenean azaltzen denez, “Puntako negozio askotarako, LGBT pertsonak barne hartzen dituen inklusio- eta aniztasun-kultura sortzea agindu estrategikoa da.”

AHOLKUAK

Bruselan 2014ko urrian ospatutako “Sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa eragoztea: EBren eta estatu kideen politiketan hurrengo urratsak”

konferentziaren amaieran irakurritako ondorioen dokumentuan oinarritua.

Enpresarioek, sindikatuekin elkarlanean, lan-giroan berdintasuna bultzatzeko eta aniztasuna indartzeko neurri proaktiboak hartu behar dituzte. Hori kanpainen, laneko aniztasun- eta berdintasun-estrategien eta beste neurri batzuen bidez lor daiteke.

VI. HEZIKETA

CM/Rec(2010)5 Aholkuak dioenez, “estatu kideek hezkuntza-langileei eta ikasleriari begira legezko eta era guztietako neurriak hartu behar dituzte heziketa-eskubideaz modu eraginkorrean eta sexu-orientazio edo genero-nortasunarengatiko diskriminaziorik gabe goza daitekeela ziurtatzeko. Horrek barne hartzen du ume eta gazteek giro seguruan, biolentzia, bullying eta esklusio sozialik ezean edo sexu-orientazio eta genero-nortasunarekin zerikusia duten beste diskriminazio edo tratu txarreko formarik gabekoan hezteko eskubidearen babesa. […] Horretarako, maila guztietan neurri beharrezkoak hartuko dira eskoletan elkarren tolerantzia eta begirunea bultzatzeko. Hala izan dadin, sexu-orientazioaz eta genero-nortasunaz informazio objektiboa eskainiko da curricula eta material hezitzailetan, adibidez, eta ikasleriari behar duen informazioa helaraziko zaio. Gainera, estatu kideek berdintasun- eta segurtasun-politikak eta ekintza-planak diseina eta gara ditzakete, diskriminazioaren aurkako formazio egokirako sarbidea eta heziketa-laguntza ziurtatuz. Neurri horiek guztiek gurasoek beren seme-alaben heziketan duten eskubidea kontuan hartu behar dute.”

Nazioarteko erakundeek tradizionalki heziketa-gidalerroak onartzeko zalantza handia izaten dute, heziketa-eskubidearen gutxieneko mailari dagokiona izan ezik (Haur eta Lehen Hezkuntzarako sarbidea, alegia). Edonola ere, azken hamarkadan gero eta ageriago geratu da diskriminazioa eta estereotipoak kalitatezko hezkuntzaren mehatxuak direla.

2007. urtean “Interights” Kroaziako giza eskubideen aldeko erakundeak Gizarte Eskubideen Europar Komitearen aurrean gobernu kroaziarren aurkako kexua azaldu zuen sexu-heziketan curriculum diskriminatzailea garatzeagatik. Komitea kexuarekin neurri batean ados egon zen. 2009. urtean Europako Ministroen Kontseilua bat etorri zen kasu honen erresoluzioarekin. Curriculum diskriminatzaile baten aurkako legezko neurri arrakastatsua hartu zen historiako lehen aldia izan zen. Kasuak erakutsi zuen curriculumen edukia nazioko eskumena izan daitekeela, baina curriculumak gezur borobilak dauzkanean eskumen hori zalantzan jar daitekeela. (Iturria: http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/socialcharter/Complaints/Complaints_en.asp: 45/2007.)

2011. urtean Oinarrizko Eskubideetarako Agentzia Europarrak (FRA) LGBT pertsonen aurkako diskriminazioaz LGBT pertsonen beraien artean inoiz egin den ikerketa sakonenari hasiera eman zion. Inkesta 93.000 pertsona baino gehiagok erantzun zuten. Emaitzek erakutsi zutenez, LGBT ikasleen bi herenek beren orientazioa izkutatzen dute eta %80 inguru iseka, bullying eta beste jokaera negatiboen biktima izan dira. Jokaera negatiboen maila ez da asko aldatzen Europako herrien artean. %85 eta %97aren artean izaten dira (Holanda: %88, Espainia: %91, Italia: %93). FRAren txosten horrek eskola, beste sektoreekin konparaturik, diskriminazio handiena duen erakundea dela ondorioztatzen du. (Iturriak: http://fra.europa.eu/en/publication/2013/eu-lgbt-survey-european-union-lesbian-gay-bisexual-and-transgender-survey-results, http://www.edudivers.nl/nieuws/2013/groot-europees-onderzoek-pleit-voor-aandacht-homofobie-in-onderwijs.)

Batzordeak estatu kideei lagunduko die jardunbide egokien trukaketaren bidez. Jardunbide egoki horietan LGBTI pertsonen diskriminazioa eskolan, eskolako bullying homofobiko eta transfobikoa, eskolako giro segurua eta Pariseko Aldarrikapenak garatuko duen tolerantzia- eta aniztasun-politiken testuinguruko aniztasunari buruzko eskolak izango dira. Era horretako jardunbide egokien trukaketak autoritate nazional garrantzitsuak, eskolak eta indar polizialak bilduko ditu. Batzordeak hedapen zabala izango duen txosten batean bilduko diren zuzentarau eta esperientzia arrakastatsuak aurkeztu, bultzatu eta jakinaraziko ditu.

Batzordeak 2015eko bukaeran argitaratuko diren bi txosten analitiko enkargatu ditu. Horietako bat eskolako bullying-ean zentratua eta genero, arrazakeria desgaitasuna eta sexu-orientazioa aztertuko dituena, eta bestea tolerantzia eta aniztasunari buruzkoa. Txosten horiek 2015eko martxoaren 17an EBko Hezkuntza Ministroek burutu zuten Pariseko Aldarrikapenak sorturiko politiken garapenaz elikatuko dira.

2016. urtean FRAk Europa osoko profesionalei egindako inkestetan oinarrituriko ikerketa argitaratu zuen, beste talde profesional batzuen artean, irakasleei oraindik homofobiari aurre egiteko konpetentziak (eta batzuetan borondatea ere) falta zaizkiela (http://fra.europa.eu/en/publication/2016/professional-views-lgbt-equality, http://www.gale.info/en/news/local_news/160316-european-teachers-still-hold-homophobic-transphobic-attitudes).

PROIEKTUAN INPLIKATUTAKO HIRU HERRIEN EGOERA

Italian, bullying-aren aurkako borroka eta prebentzioaz nazio mailako ekintzak eta gidalerroei buruzko 16/2007 Ministeritza Zuzentarauak (“linee di indirizzo generali ed azioni a livello nazionale per la prevenzione e la lotta al bullismo”) bullying-aren aurkako borrokari hasiera eman zion (2007. urtetik hona). Bere helburuen artean hauek azpimarra daitezke: a) eskolako biolentzia eta bullying-a erregistratu eta aztertzea, b) nazio mailan bullying-aren aurkako borroka eta prebentziorako estrategia orokorrak garatzea, c) bullying-aren kontrako borroka eta prebentzioari begira informazio erabilgarria ematea, d) eskualdeko interbentzioak koordinatu eta erraztea.

Eskualde bakoitzak akademikoek, eskolakideek, autoritate lokalek eta gizarte zibilak osatutako bere behatoki propioa dauka. Orokorrean, kanpainak hainbat ekintza hartzen ditu, hala nola, doako telefono-zenbakia, email heldidea, webgunea, eskualdeko eskolako panel baten barruko bullying-erako behatoki iraunkorrak, eta bullying-aren kontrako borroka eta prebentziorako beste iniziatiba eta proiektu europar, nazioal eta eskualdekoak.

Italiako legezko sisteman gaur egun ez dago inolako markorik bullying eta cyberbullying-erako. Hala ere, hutsune legala konpentsatzeko kasu isolatuak izan diren delituekin elkartzen dira. Egindako delituen ondorioak bide zibil nahiz kriminalaz zigor daitezke. Batik bat, krime hauen erreferentziak ematen dira: biolentzia (kode penal italiarraren 581. artikulua), irainak (kode penal italiarraren 582. artikulua), jokaera iraingarria (kode penal italiarraren 594. artikulua), difamazioa (kode penal italiarraren 595. artikulua), bortxa (kode penal italiarraren 610. artikulua), mehatxuak (kode penal italiarraren 612. artikulua), kalte kriminala (kode penal italiarraren 635. artikulua). Erasotzailea 14 eta 18 urteen arteko pertsona baldin bada, gazteen prozedura kriminalak erregulatzen dituen araudia ezarriko da (Errepublikako Presidentearen 1988ko irailaren 22ko 448 Dekretua). Erasotzaileak delituaren unean 14 urte baino gutxiago baldin badauka, errehabilitazio-neurriak hartu ahal izango dira, legezko sistema italiarraren arabera (kode penal italiarraren 97 artikulua), ezingo baita prozesatu.

(ITURRIA: http://www.osservatoriopedofilia.gov.it/dpo/en/bullismo_e_cyberbullismo.wp)

Italian bullying-aren aukako borrokan JARDUNBIDE EGOKIAK

#bellimanonbulli: Noemi eta Totti cyberbullying-aren aurka.

Apirilaren 23an bullying eta cyberbullying-aren aurkako lege nazionaleko proposamena aurkeztu zen Diputatuen Kamarako tailer baten barruan. Helburua internet eta sare sozialen erabilera erregulatzea zen, eskolako biolentzia gertaera luzen batzuen ondoren. Beatbullying-ek (Europan bullying-aren kontra ari den GKE handienetako batek) dioenez, EBko hiritarren %70 baino gehiagok uste dute gobernuak ez dutela nahikoa egiten cullying eta cyberbullying-arekin amaitzeko. Beatbullying-en bazkidea den NGO Telefono Azzurro GKE italiarrak EBri bullying eta cyberbullying-aren aurkako egun europarra ezartzeko eskatu zion.

http://www.adnkronos.com/IGN/News/Cronaca/Minori-Telefono-Azzurro-marcia-sul-web-per-dire-bastaa-bullismo_321251293379.html

Campagna Nazionale contro il Bullismo (Bullying-aren aurkako kanpaina nazionala Italian) www.smontailbullo.it

“Matters change”: bullying homofobikoaren aurkako gobernuko hezkuntza-sailaren kanpaina.

Ikasturte akademiko honetan Erromako gobernuko hezkuntza-saila bigarren hezkuntzako eskoletan bullying homofobikoaren aurkako kanpaina bultzatzen ari da. Proiektuak ekintza mota ugari eskaintzen du, hala nola, ikasleei inkesta, bilerak eskoletan kultura, antzerki, zine eta medikuntzako ordezkariekin, eta eskolarteko lehiaketa. Amaiera gisa maiatzaren 17an bukaerako ekitaldia izango da, homofobiaren kontrako naizoarteko eguna dela-eta.

http://www.romanotizie.it/le-cose-cambiano-campagna-assessorato-scuola-contro-il-bullismoomofobico.html

Bullying-aren aurkako lehen kodea iritsi da “Irainak bi orduren epean ezabatuko dira”.

Bullying-aren aurkako kodearen lehen zirriborroa hainbat autoritatek osatutako sare batek onartu zuen (pribatutasunerako autoritateak, haurtzaro-autoritateak, Garapen Ekonomikorako Ministeritzak, iruzurren kontrako unitatea), baita elkarte batzuek (Confindustria eta Assoprovider) eta sektoreko enpresa handi batzuek ere (Google eta Microsoft).

http://www.corriere.it/cronache/14_gennaio_08/arrivo-primo-codice-anti-bullismo-insulti-offese-sarannorimossi-entro-due-ore-a3816166-7892-11e3-8d51-efa365f924c5.shtml

Eskolako bullying, biolentzia eta homofobiaren kontrako zentroa sortu da

Ekainaren 5ean Pisan sailburu, eskualdeko diputatu, eskolako ordezkari, erakunde eta hainbat talderen arteko eztabaida izango da bullying, biolentzia eta homofobiarekin zerikusia duten haurtzaroko arazoetan bitartekaritza-zentro baten sorreraz.

http://roma.repubblica.it/cronaca/2014/06/02/news/contro_bullismo_violenze_e_omofobia_a_scuola_nascono_nelle_asl_i_centri_per_la_mediazione_minorile-87902619/

Facebook Italian, bullying-aren aurkako plataforma bat

Facebook Italiak, Save the Children eta Telefono Azurro-rekin batera, kanpaina bat sortu du Adimen Emozionalerako Yale Zentroaren laguntzaz biolentzia sufriten dutenei plataformaren bitartez sostengua emateko, kasu horietan zer egin eta norengana zuzendu behar duten erakutsiz.

http://www.ansa.it/sito/notizie/tecnologia/internet_social/2014/05/21/fbin-italia-piattaforma-controbullismo_72ece7c3-9f85-4890-844a-60c6dc5a5ec8.html

Cyberbullying, cyber-jazarpena eta web-arriskuak

Italiako polizia estatalak, Polizia di Stato, Caltanissetta-ko (Sizilia) Antonino Caponnetto eskolako umeekin topaketa antolatu du, cyberbullying-az pentsatzen dutenari buruzko ideiak trukatu eta internet modu seguruan nola erabili behar duten erakusteko, adibidez, molestatzen zaiztutenak nola blokeatu, segurtasun-ezarpenak nola egin... eta erasoez informatzeko esteka erabilgarriz hornitzeko.

http://questure.poliziadistato.it/Caltanissetta/articolo-6-128-66828-1.htm

Bullying eta cyberbullying-aren aurkako proiektu europarra. Palazzo Ducale-n aurkezpena martxoaren 25ean.

Martxoaren 25ean Beatbullying Europa Lucca-ko Palazzo Ducale-n aurkeztuko da. Proiektuak bullying eta cyberbullying fenomenoak erregistratu eta beren kasuak identifikatzera bideratzen diren ekintzak bultzatzen ditu. Elkarren laguntza eta sostenguaz, arazo horiek murriztu nahi ditu. Emaitzetako bat online lan egingo duten 250 monitore formatzea izango da. Beatbullying Europa Lucca-ko eskolek azken urteotan garatu duten Noncadiamointrappola proiektuaren antzekoa da.

http://www.gonews.it/2014/03/24/lucca-un-progetto-europeo-contro-bullismo-e-cyberbullismopresentazione-a-palazzo-ducale-il-25-marzo/#.UzUvXc65GZQ

“Facebook: Parents' revival” tailerraren txostena

2014ko otsailaren 1ean Siziliako gobernuak eskola askotan eta guraso ugariren partaidetzaren antolatutako “Facebook: Parents’ revival” tailerra amaitu zen. “Facebook: Parents’ revival” liburuko 1000 ale banatu ziren. Tailerrak, baita liburuak ere, Facebook-ek gazteentzat izan dezakeen alde arriskutsua agertzen du.

http://corecom.ars.sicilia.it/resoconto-tour-facebook-genitori-alla-riscossa/

Bullying, gazte eta familientzako eskuliburua.

Rovigo-ko prefekturak, Italiako iparraldeko hiri honetako segurtasun-indarrekin batera, hezitzaile, gazte eta familientzako bullying eta cyberbullying-ari buruzko eskuliburua idatzi zuen, “Bullying eta cyberbullying: zer egin?” izenburupean.

http://www.ilrestodelcarlino.it/rovigo/cronaca/2014/01/31/1018647-bullismo-vademecum-famiglie.shtml

HOLANDA 2010. urteaz geroztik eskoletako bullying-aren aurkako planak garatzen ari da, LGBTI ikasle eta umeentzako sostengu-giroa sortzearren. Horien artean 2012ko irailaren 21eko erabakia dago, aurreko bost erabaki emendatu zituena (lehen hezkuntzako helburu gakoen berrikuntzaz erabakiak, bigarren hezkuntzako helburu gakoen berrikuntzaz erabakiak, lanbide heziketako zentroen legearekin erlazionatutako helburu gakoen berrikuntzaz erabakiak, Caribe holandarreko lehen hezkuntzako helburu gakoen berrikuntzaz erabakiak eta Caribe holandarreko bigarren hezkuntzako helburu gakoen berrikuntzaz erabakiak) sexualitate eta sexu-aniztasunaren eremuko helburu gakoak doitzeko.

2012. urtean LGBT mugimenduaren defentsa sustantzial baten ondoren eta parlamentuaren presioaren aurrean, gobernu holandarrak lehen eta bigarren hezkuntzako eskoletarako gidalerroak aldatu zituen, “iritzi eta bizitza-estilo ezberdinekiko errespetua, sexualitatea eta aniztasuna barne, baita sexu-aniztasuna ere” hezkuntzan derrigorrezkoa eginez. (Iturria: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/besluiten/2012/09/28/besluit-houdende-wijziging-van-de-kerndoelen-onderwijs-op-het-gebied-van-seksuele-diversiteit).

Xedapen honen helburua eskolako segurtasunean eragin handiagoa lortzea da. Hala ere, gidalerro horien garapena motela da. Eskolek hezkuntza handiegirik ematen ez dutela eta ematen dutena kalitate eskasekoa dela irudi lezake.

2013. urte bukaeran eta 2014 hasieran, bullying-arekin zerikusia zuen hiru neraberen suizidioak bullying-aren aurkako politikez eztabaida hedatu zuen. Hiru gertaeretako bi bullying homofobikoarekin lotuta zeuden. Gobernuaren erantzuna lege-proposamena izan zen eskolak behartzeko bullying-aren jarraipena gertaeren erregistro-sistema nazional baten bidez egin dezaten, bullying kontrako plana idaz dezaten, bullying aurreikuspenerako eskolako koordinatzailea izenda dezaten eta ebidentzietan soilik oinarrituriko bullying kontrako programak erabil ditzaten. Eskola batzordeen federazio nazionalak prozesua geldiarazten saiatu ziren, eskolen autonomiari mehatxutzat hartu zutelako. Federazioen eta gobernuaren arteko negoziazio-periodo baten ondoren, legea zuzendu zen: “eskolako segurtasunaren jarraipenea (eskolak nahi dituen tresnak aukera ditzake), eskolako segurtasun-planean (eskola askea da horren hurbilpen eta edukietan) eta eskolako segurtasun-koordinatzailea aukeratzea" (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2015-238.html). Trukean, federazioek adostu zuten eskolen laguntzan eta estimuluan lan sakonagoa egitea politika hori garatzerakoan eta gobernuak eskola-segurtasunean adituen zentroa sortu zuen (Stichting School Veiligheid-en). Suizidio homofobiko-kopurua handia izanik ere, homofobia nahiko zokoratua geratu zen eztabaidan eta legean. Ministroak “legearen adierazpenean” zera idatzi zuen: "Eskolak sentiberagoa izan beharko luke hainbat taldek pairatzen duten bullying-aren aurrean, hala nola, mugak (desgaitasunak) dituzten ikasleek, berezitasun kultural edo erlijiozkoak dituztenek, edo LGBT gazteek (2013ko abuztuan, https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/veilig-leren-en-werken-in-het-onderwijs/documenten/rapporten/2013/03/25/plan-van-aanpak-tegen-pesten)."."

Espainian 2010 urteaz geroztik, eskolako eta lanbide heziketako testuinguruan diskriminazioaren aurreko babesari dagokionez, aurrerapauso nabariak izan dira. Hezkuntza Kalitatea Hobetzeko Lege Organikoak

Hezkuntzaren Lege Organikoa

aldatu eta sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarrituriko diskriminaziorako zigor zehatzak ezarri zituen. Neurri zuzentzaileak hezitzaile eta konpontzaileak izango dira, beste ikasleen eskubideen errespetua eta hezkuntza-komunitateko kide guztiekiko harremanaren hobekuntza ziurtatuz. Neurri zuzentzaileek proportzionaltasuna behar dute egindako faltarekin. Hezkuntza-komunitateko beste kideen duintasun pertsonala errespetatzen ez duten jokaerak falta larritzat joko dira, sexu- orientazio, genero, nortasun edo beste motiboengatik diskriminazio edo jazarpena sortzen dutelako, edo, beren ezaugarri pertsonal, sozial edo heziketa-kualifikazioa dela-eta, ahulenak diren ikasleen kontrakoak direlako. Falta arinei dagozkien neurri zuzentzaileei buruzko erabakiak berehala aplikatuko dira.

Horretan sakonduz, Kataluniako autonomi erkidegoak 2014ko urriaren 10ean 11/2014 Legea argitaratu zuen, LGBTI pertsonak babestu eta hezkuntzatik homofobia, bifobia eta transfobia desagerrarazteko. Lege horren arabera, hezkuntza-ekintzak burutuko dira aukera-berdintasuna indartu eta sexu-orientazioan, genero-nortasunean edo genero-adierazpenean oinarrituriko edozein diskriminazio motarekin amaitzeko (12. Artikulua).

12. Artikulua - Heziketa

1. Lege honen ondorioetarako, koheziketak aukera-berdintasun erreala bultzatu eta sexu-orientazioan, genero-nortasunean edo genero-adierazpenean oinarrituriko edozein diskriminazio motarekin bukatzea bilatzen du.

2. Koheziketaren printzipio horrekin bat, hezkuntza eremu guztietan aniztasun afektibo eta sexual, genero-nortasun eta familia-eredu ezberdinekiko errespetua babestu beharra dago.

3. Koheziketaren printzipioa ikastetxeetako tutoretza-plan eta elkarbizitza-araudietan sartu beharra dago.

4. Edozein formatuzko eskola-material hezitzaile eta formatzaileen edukiek eta bertan erabiliko den hizkerak, sexu-orientazio, genero-nortasun eta genero-adierazpenari dagozkien aniztasuna kontuan hartu behar dute eta motibo horiengatiko edozein diskriminazio saihestu

5. Sexu-orientazio, genero-nortasun edo genero-adierazpenari eta lege honen printzipioei dagokien aniztasuna heziketa-sistema osoan errespetatu behar da, formazio-zentro eta erakundeetan, helduen heziketan, gurasoen formazioan, eskolako kirol-jardueretan eta ume eta gazteentzako aisialdi-ekintzetan.

6. Sexu-orientazio, genero-nortasun edo genero-adierazpenarengatiko biolentziaren prebentzio eta kontzientziazioa babestu beharra dago, eta zentroei tresnak eskaini behar zaizkie arrazoi horiengatik diskriminazio- edo esklusio-egoerak detekta ditzaten. Zentzu horretan, elkarbitza-plan eraginkorren garapena bultzatu beharra dago, LGBTI pertsonek eskolan izan dezaketen jazarpenaren kontrako prebentzio- eta jokaera-neurriak azpimarratuz.

7. Gobernuko administrazioak, hezkuntza-sailaren bidez, artikulu honetan ezarritakoaren garapena bermatu behar du, baita eskolak, institutuak eta beste hezkuntza-zentroak sexu-aniztasunerako leku atseginak izan daitezen bilatu ere, ikasleek zein irakasleek beren sexu-orientazioa, genero-nortasuna edo genero-adierazpena modu naturalean bizi ahal izan daitezen eta hezkuntza-komunitaterako eredu positiboen sorreran lagun dadin.

13. Artikulua - Unibertsitateak

1. Diskriminaziorik ezaren eta sexu-orientazio, genero-nortasun edo genero-adierazpenarekiko errespetuaren printzipioak unibertsitateari ere aplika dakizkio.

2. Kataluniako Gobernu eta unibertsitateek, katedra-askatasun eta unibertsitate-autonomia errespetatuz, LGBTI pertsonen ikusgaitasunerako babes-, laguntza- eta ikerketa-neurriak elkarrekin bultzatu behar dituzte, baita unibertsiatearen inguruan diskriminaziorik ez egoteko eta sentsibilizatzeko neurriak garatu ere. Hori dela-eta, sexu-orientazio, genero-nortasun edo genero-adierazpenarengatik diskriminazio-ezarako protokoloa sortu behar dute.

GALEren politiken kontrol-zerrendatik hartutako taula bat

erakusten dugu, proiektuan parte hartzen duten herrietako heziketa-eskubidearen garapenarekin zerikusia duten hainbat adierazle biltzen dituena:

Baloreak:

• Ez, debekatuta edo gaitzestuta dago

• Ez dago arau argirik horretaz, baina gaitzesten da

• Ez dago araurik horretaz

• Bultzatzen da, baina ez dago arau argirik horretaz

• Bai, laguntzaren ebidentziak daude

• Ez dago datu eskuragairik

EBko BESTE JARDUNBIDE EGOKI BATZUK

STIR proiektua Safeguarding Teenage Intimate Relationship (Nerabeen Harreman Intimoak Babestu) Europar Batzordearen Daphne III Programaren funtsekin sostengaturiko ikerketa-proiektua da. STIRitAPP harremanez gehiago jakin eta beren jarrera eta jokaera propioak teknologia interaktiboak erabiliz aztertu nahi dituzten gazteentzat diseinatu da. Programak erabiltzailea gidatzen du harremanen hainbat alde esploratzeko bidean, baita bikotea eta harremaneko jokaera ebaluatu eta, behar izanez gero, laguntza nola eska dezaketen deskubritu ere. STIRitAPP STIRen webgunean (www.stiritup.eu) iradokizunak garatu eta eztabaidatu dituzten eta proiektuko bazkideekin batera aritu diren bost herritako gazteen laguntzaz sortu da. App-n bi galdetegi, istorio interaktibo bat, STIR ikerketaren emaitzen laburpena eta laguntza eskatzeko edo zure egoeran orientatzeko balio duten esteka eta baliabideak daude. App-aren eduki osoa bere webgunean (www.stiritapp.eu) eskura daiteke.

AHOLKUAK

2015eko azaroan Amsterdamen, LeGoP proiektuaren markoan, antolatutako trukaketan, Amsterdameko Hyperion College-ko 12 ikasle holandarrek eta Bari-ko Liceo Gaetano Salvemini-ko 26 ikasle italiarrek LGBTI pertsonentzako eskola segurua lortzeko aholkuak erredaktatu zituzten. Dokumentua ikasleentzako sinposio publiko batean aurkeztu zen. Sinposioaren aurreko astean, ikasleak eskola-segurtasunaz eta aniztasunaz ikerketa garatzea eta homofobiaren aurkako bideo hezitzailea argitaratzea ahalbidetu zien programa interaktibo batean aritu ziren.

Hona hemen ikasleen aholku batzuk:

• INTEGRAZIOA: Mundu osoak sexu-aniztasunaz informazio jaso beharko luke, guztientzat garrantzitsua baita. Gainera, ez zen gela berezi edo banatutan eman beharko, horrek “ezberdintasunak” azpimarratuko lituzkeelako, eta LGBTI arazoak normaltasunez ikusiko genituzke. Sexu-aniztasunari buruzko ikasgaiek ez lukete gai berberak behin eta berriro errepikatu behar (kontzientzia-harrera oinarrizkoa, esaterako). Aldi bakoitzean aldatu beharko lirateke. LGBTI pertsonak gonbidatzea ondo legoke.

• ELKARREKIN: Ikasleek irakasleekin batera lan egin beharko lukete ikasgai horien edukia zehazteko unean. Irakasleek ikasleekin maila pertsonalean inplikatu beharko lukete. Heziketa ez da bakarrik gertaerak ikastea, pertsonaren garapena baizik. Horregatik, irakasleek irekitzeko eta gai korapilotsuak tratatzeko prest egon behar dute..

• DISKRIMINAZIOAREN KONTRAKO ALIANTZAK: Ikasleek oso iritzi positiboa izan zuten gay eta heterosexualen hainbat aliantza holandarren ikasleekiko elkarrizketaz. Metodo honetaz eztabaidatu ondoren, eskola orok holako aliantzak eduki beharko lituzketela erabaki zuten. Hala ere, diskriminazio orokorraren aurkako aliantza nahiago zuten, eta ez LGBTI kontuetan soilik arituko litzatekeena.

• ESKOLA-JOKAERA: Ikasleek eskola guztiek giza-jokaerako araudi propioa izateko aholtzen dute. Arau horien zirriborroan ikasle guztiak inplikatzea ezinbestekotzat jotzen dute.

• ANIZTASUNA: Ikasleek “sexu-aniztasuna” terminoa nahiago dute “LGBTI” akronimoa baino. Beraien ustez, azken horrek jendea etiketatzen du, estereotipo eta estigmatizaziora eraman dezakeena. Are gehiago, borroka hau ez da soilik LGBTI pertsonentzat. Pertsona heterosexualak ere askatu beharko lirateke.

• FORMAZIOA: Irakasleak formatzea garrantzitsua da. Bestela, sexu-aniztasunaz eskola onak eman eta LGBTI ikasleei ezingo liekete lagundu.

• HOTLINE: Eskolek izenik gabeko email edo telefono-zenbakia ikasleen eskura jarri beharko lukete. Horrela, ikasleek galdetu eta ikaskide eta irakasleei laguntza eskatu ahal izango liekete.

• MENTOREAK: Ikasleek MENTORE bat eduki nahiko lukete, eskola-etapa osoan zehar beregana jo ahal izateko. Irakasleek hori antolatzeko zaila izango litzatekeela esan zuten. Ikasleek pertsona ezberdinengandik aholkua jasotzen ikasi behar dutela iruditzen zitzaien. Hala ere, ikasleen aburuz, argudio horiek ez dituzte gainditzen urtero aldatzen den mentore bat izatearen oztopoak.

• INTERAKTIBOA: Ikasleen ustez, ikastaroek interaktiboagoak izan beharko lukete. Horrela, ikasketetan inplikazioa handituko litzateke eta, garrantzizkoagoa dena, elkarrekin modu interaktiboan lan egitean hobeto ikasiko lukete.

• CURRICULUM ESPIRALA: Ikasleek aholkatzen dute eskolen programen sendotasuna hobetzeko. Ikasgai solteak dituzten modulu eta ikastaroen ordez, curriculuma modu logiko eta sendoan eraiki beharko litzateke. Sendotasun hori lehen mailako lehen ikasgaian hasi eta azken mailako azken ikasgaira arte mantenduko litzateke. Hori bereziki garrantzitsua da oinarrizko konpententziez eta aniztasunaz ari garelarik.

1-4 aholkuak sinposioaren hasieran aurkeztu ziren. 5-10 aholkuak, berriz, guraso, irakasle, ekintzaile eta hezitzaile holandar, ekintzaile atzerritar eta ikertzaile eta adituen taldeekin sinposioaren egunean antolatutako mahai-inguruetan oinarriturik garatu zituzten.

Gaian sakonduz, Bruselan 2014ko urrian ospatutako “Sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa eragoztea: EBren eta estatu kideen politiketan hurrengo urratsak”

dokumentuan funtsatutako aholkuak eskaintzen ditugu:

Eskolek LGBTI ikasleen aurkako bullying-a eragozteko politikak diseinatu eta garatu beharko lituzkete. Ikasle eta irakasleek, gurasoekin batera, LGBTI pertsonen arazoez kontzientzia handitzeko eztabaida irekietan parte hartu beharko lukete. Hortaz, eskolako curriculumek sexu-orientazio, genero-nortasun eta genero-adierazpenarekin loturiko helburuak tratatu beharko lituzkete. Aniztasunerako formazioak irakasle eta gizarte-langileentzat derrigorrezkoa izan beharko luke, LGBTI ikasleen ahuleziak ezagutu eta bullying zein jazarpena aurreikusten lagunduz.

VII. OSASUNA

CM/Rec(2010)5 Aholkuaren arabera, estatu kideek legezko eta era guztietako neurriak hartu beharko lituzkete ondorengoetarako:

1. Sexu-orientazioan edo genero-nortasunean oinarrituriko diskriminaziorik gabe goza daitekeen osasun-estandar ahalik eta altuena ziurtatzeko. Batik bat, lesbiana, gay, bisexual eta transgeneroen behar espezifikoak kontuan hartu beharko lirateke osasun-plan nazionalen garapenean, suizidioaren prebentziorako neurriak, osasun-inkestak, medikuntza-curricula, formazio-ikastaro eta materialak barne direlarik, osasun-zerbitzuen kalitatea noiz monitorizatu eta ebaluatu behar diren adieraziz.

2. Homosexualitatea gaisotasun gisa sailkatzen ebitatzeko, Osasunaren Mundu Erakundearen arabera.

3. Pertsona transgeneroei genero-esleipenerako zerbitzu egokietara sarbidea ziurtatzeko, baldintza handiegirik gabeko asistentzia psikologiko, endokrinologiko eta kirurgiko espezializatuak barne direlarik. Ezin da inoren sexua esleitu bere baimenik gabe.

Bigarren puntuari dagokionez, Batzordeak Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) lana ikuskatzen jarraituko du, gaisotasunen nazioarteko bere sailkapenaren bere berrikuspenean transgenero-nortasunak despatologiza ditzan. OMEk lehen erabiltzen ziren terminoak hala nola, “nahaste”, beste berri batzuekin ordezkatzea, adibidez “genero-inkongruentzia”. Amerikako Psikiatria Agentziak argitaratutako Adimen Nahasteen Eskuliburu Diagnostiko eta Estatistikoaren bosgarren edizioan (DSM-5) “genero-nortasunaren nahastearen” ordez “genero-disforia” nahiago izan zen.

Europar Parlamentuak 2014ko otsailaren 4ko sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarrituriko diskriminazioaren eta homofobiaren aurkako EBko ibilbideaz bere erabakian (ikusi ere Lunacek txostena), zera berresten zuen:

“Batzordeak Osasunaren Mundu Erakundearen barruan lanean jarraitu beharko luke genero-nortasunaren nahasteak adimen- eta jokaera-gaixotasunen zerrendatik ateratzeko eta Gaixotasunen Nazioarteko Sailkapenean 11. bertsiorako (ICD-11) negoziazioetan bersailkatze despatologizatzailea ziurtatzeko.”

Batzordeak LGBTI pertsonekin harremana duten txosten, ikerketa eta garapen garrantzitsuen albiste zehatza izango duen Determinante Sozial eta Osasun Ezberdintasunetan Adituen Talde bat zuzentzen du.

Batzordeak proiektu piloto bat burutuko du

LGBTI pertsonek aurre egin behar dieten osasun-ezberdintasuna bere gain hartzen dituena, bereziki egoera babesgabean dauden pertsonak (komunitate isolatuak, pertsona gazte edo adinekoak, talde sozioekonomiko ahulak, etab.) eta asistentzia emateko unean osasun-profesionalek izaten dituzten arazoak. Emaitzetan oinarrituz, osasun-profesionalentzako formazio-moduluak garatu behar izan dira eta, beharrezkotzat jo denean, gizarte-laneko profesionalenak ere. Formazioa hori konpetentzia, jarrera eta edukietan zentratu beharko litzateke.

Sexu Esleipenerako Kirurgiaren sarbideari dagokionez (SEK), Transgender Europe GKEren ustez

, 2014. urtean EBko gutxienez 24 estatutan Italia, Holanda eta Espainia barne direlarik) genero-nortasunaren nahastearen diagnostikoa eskatzen zen SEKra sarbidea izateko edo/eta pertsonaren generoaren ziurtagiri legala.

Holandan ez da informatu SEKra sarbidea izateko arazoez. Holanda herri gutxitakoa da non nerabeek pubertaroaren hormona-tratamendu inhibitzaileak aplika baitaitezkeen bigarren mailako sexu-ezaugarrien garapena aurreikusteko. Horri esker 18 urte edo gehiagorekin sexua aldatzeko kirurgia errazagoa da. Nerabeek iritzia aldatzen badute, inhibitzaileak hartzeari utzi diezaiokete, eta naturak bere ibilbidea jarraituko du inolako kalterik sortu gabe.

Hala ere, ebakuntza hauetan erreferentzia-zentroa (%85) den Amsterdameko Free University Medical Centre (VUmc) erakundeak 2014. urtean paziente berriak tratatzeko funtsik ez zuela adierazi zuen. Transexual batzuk kexu dira sexua aldatzeko kirurgia genero-nortasuneko nahastearen diagnostikorik gabe ezinezkoa delako eta, hortaz, medikuen iritziaren menpekoa delako. Aurrekontuak murrizteko presioak gobernu holandarra bultzatu du “kirurgia kosmetikoa” gizarte-segurantzaren estandarretatik at uztera. Transgenero mugimenduak jarrera hori kritikatu du, sexu-aldaketaren ondorengo “kirurgia kosmetikoa” ez luxutzat, baizik eta behartzat jotzen baitu.

Italian atxilotuak edo kustodia pean dauden pertsona transgeneroen SEK doan egiten da ospitale publikoetan, beti ere autoritate judizialen baimenaz. Edonola ere, 2011n atxilotuta zegoen pertsona transgenero bati terapia hauek ukatu zitzaizkion osasun-zerbitzuaren arduraduna zen eskualdeko administrazioak espetxea ez baitziren ados jarri jarraitu beharreko protokoloan.

Espainian Erregistro Zibileko 2011ko legeak

pertsona baten izena eta deituren ordena aldatzeko prozedura administratiboak erraztu zituen.

AHOLKUAK

Bruselan 2014ko urrian ospatutako “Sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa eragoztea: EBren eta estatu kideen politiketan hurrengo urratsak

,” konferentziaren amaieran irakurritako ondorioen dokumentuko hainbat aholku eskaintzen ditugu:

Estatu kideek bere generoaren onarpen-prozeduraren lege-xedapenak berrikusi beharko lituzkete, pertsonaren erabaki askean oinarrituz. Legedi nazionalak pertsonak nahiago duen generoaren onarpen osoa ziurtatu beharko luke. Bertan, izen-aldaketa, gizarte-segurantzako zenbakia eta nortasun-dokumentuetan beste adierazle batzuk ere sartzen dira. Gizarte zibilaren ordezkariek adierazi zuten genero berria onartu aurretik 13 estatu kidek antzutasun atzeraezina eta 9 estatu kidek ezkonduta ez egotea edo ezkontza legalki disolbatzea exijitzen dutela .

INTERSEXUen arazo espezifikoak (edo GSN – Garapen Sexualeko Nahasteak)

Informazio labur hau EBko pertsona intersexuenn tratamendu-protokoloen existentziari buruzkoa da. Espainia eta Italian medikuntza-protokolo orokor eta ez ofiziala aplikatzen da.

Sexu-esleipena eta sexuko beste kirurgia batzuk ume eta gazteei gutxienez 21 estatu kidetan aplikatzen omen dira, Espainia, Italia eta Holanda barne. Hala ere, ez dakigu zer maiztasunez egiten den. Estatu horietan guztietan pazienteak edo ordezkari legalak ebakuntzarako baimena eman behar du, larrialdi kasuan izan ezik.

Espainian ebakuntzak umearentzako “arrisku serioa” ekar dezakeenean, legezko ordezkariaren baimena beharrezkoa da, umearen erabakitzeko gaitasuna edozein izanda ere.

Pazientearen onarpena gutxienez 18 estatu kidetan legezko baldintza omen da, Italia, Holanda eta Espainia barne direlarik, beti ere umea bere ahalmen kognitiboen jabe eta erabakitzeko gai baldin bada. 14 estatu kidetan, Holanda eta Espainia barne, umeari ahalmen horiek suposatzen zaizkio behin adin konkretu batera iritsita.

Italian Bioetika Batzordeak

2010. urtean txosten bat argitaratu zuen intersexu kasuen mediku-hurbilpen soila indartuz eta sexu bitarra “nortasun pertsonalaren ezinbesteko elementu” gisa birplanteatuz.

Espainian genero-nortasunean oinarrituriko diskriminazioaren kontrako Euskadiko 14/2012 Legeak

“pertsona intersexuei” erreferentzia egiten die, sostengu berezia eskatuz.

Ezaugarri intersexuen forma espezifikorentzako protokoloak jarraitzen dira, Espainiako Pediatria Elkarteak

garatutako protokoloa eta Europako Urologia Elkartearen

protokoloa barne direlarik.

Holandan haurraren sexua argi ez badago, jaiotza-ziurtagiriak sexua ezin izan dela determinatu azal dezake. Ondorengo hiru hilabeteetan ziurtagiri berria egingo da eta aurrekoa deuseztatuko da. Ziurtagiri berrian haurraren sexua sendagileen irizpideen arabera zehaztuko da. Osasun-ziurtagiririk ezean edo sexua oraindik determinatzerik izan ez bada, jaiotza-ziurtagiri berria ezintasuna azalduko du. Pertsona intersexuak bere genero-nortasuna erabakitzen duenean, erregistroan alda dezake inolako denbora-mugarik Kode Zibilaren 1:24 artikuluaren arabera. Jaiotza-ziurtagirian errorerik izatekotan, pertsona intersexuek beranduago aldatu ahal izango dute, pertsona transexuek bete beharreko baldintzarik gabe.

Holandan ‘Chicagoko Kontsentsua’ (http://www.pediatrics.org/cgi/content/full/118/2/e488), ohiko praktika izaten da, baina ez da ospitale guztietan aplikatzen

. Edonola ere, arazoa ez da tratamenduaren kalitatea izaten, baimenik gabe aplikatzen denean giza eskubideen estandarrak errespetatzen ote dituen baizik, bizia arriskuan egonik eta kalte esanguratsurik ez izanik ere.

Holandan lege bat onartu zen 2013. urtean

16 urte edo gehiagoko edonork bere erregistro-bulegoan bere sexu-identifikazioa alda dezakeela ezarriz. Bete beharreko baldintza bakarra zera da, adituaren azterketak sexua aldatu nahi duen pertsona beste sexukoa izateaz konbentzituta dagoela determinatzea.

AHOLKUAK

Jarraian ‘Sexu-orientazioan, genero-nortasunaean eta sexu-ezaugarrietan oinarrituriko diskriminazioaren aurkako babesa Europar Batasunean: Konparaziozko legezko analisia’ txosteneko hainbat aholku eskaintzen ditugu:

Estatu kideek pertsona intersexuen, bereziki umeen, diskriminazioa eta segurtasunaren bortxaketa, fisiko nahiz psikologikoa, proboka lezaketen beren lege eta praktikak berraztertu behar dituzte.

VIII. ETXEBIZITZA

CM/Rec(2010)5 aholkuari jarraituz, estatu kideek legezko eta era guztietako neurri egokiak hartu beharko lituzkete pertsona guztientzako etxebizitza duina berdintasun-baldintzatan ziurtatzearren, sexu-orientazio edo genero-nortasunarengatik diskriminatu gabe. Neurri horiek etxegabetze diskriminatzaileen kontrako babesa ematera eta ondasun higiezinak eta beste ondasunak eskuratzean eskubide-berdintasuna bermatzera zuzendu behar dira.

Esklusio sozialaren aurrean, familiaren aldetik ere, bereziki kalteberakoak diren lesbiana, gay, bisexual eta pertsona transgeneroek etxerik gabe geratzeko duten arriskuari arreta berezia jarri beharko litzaioke. Hori dela-eta, gizarte-zerbitzu egokiek pertsona bakoitzaren beharren kargu hartu beharko lukete, ebaluazio objektibo batean funtsatuz eta diskriminazio oro saihestuz.

ITALIA

Gaur egun Italian ez dago homofobiaren biktimei gizarte-abegi edo harrera egiteko iniziatibarik. Haatik, 2016ko apirilean Milan hiriko alkateak homofobiako biktimei behin behineko abegia emateko egoitza bat irekiko zela iragarri zuen. Bertan, diskriminazio fisiko edo ahozkoa pairatu duten lesbianek, gayek, bisexualek eta transexualek babesa aurkitu eta hilabete batzuetan bizi ahal izango dira.

Harez geroztik, eta lotura zibilen legea onartu baino lehen, hainbat erakunde lokal saiatu dira LGBT bikoteentzako eskubide horren onarpena lortzen gizarte-etxebizitzen erregulazioetan. Horrek ez zuen arrakastarik izan, kasu gehienetan proposatutako erregulazioek gutxieneko boto-kopurua lortu ez zutelako. Kasu batean (Empoli udalan) aldaketa burutu zen eta lege nazionala indarrean jarri ondoren udal batzuek ezarri zuten Lotura Zibilen Erregistroarekin lotu zen.

HOLANDA

Etxebizitzaren inguruko diskriminazioa debekaturik dago Holandan eta beren sexu-orientazioarengatik etxebizitza erosi edo alokatu ezin izan duten LGBT pertsonen kasurik ez omen dago. Hala ere, egoera txarreko etxebizitzetan diskriminazio-kasuak izan dira jabeek neurri zuzentzaileak hartzen ez zituztelako.

Holandan etxebizitzaren eta ingurunearen ardura hornitzaileak/jabeak eta udalak partekatzen dute. Holandako alokairuko apartamentu gehienak gizarte-elkarteek eskaintzen dituzte. 2014. urtean elkarte horietako bat salatu zuten eta Giza Eskubideen Instutuan (Ombudsman) bertaratu behar izan zen. Salatzailearen auzokide batek askotan iraintzen zuen, mehatxatuz eta era homofobikoan erasotuz. Giza Eskubideen Institutuak etxebizitza-elkartea zigortu zuen, auzokidearekin mintzatu zen arren, gorroto homofobiko arazo bezala tratatu ordez, auzokideen arteko gatazka arruntatzat hartu baitzuen. (Iturria: https://www.mensenrechten.nl/publicaties/oordelen/2014-94)

Era horretako beste gertaera asko salatu dira. Hala ere, konpontzea zaila izaten da erasotzaileek sarri askotan banda anonimoak osatzen baitituzte eta, erasotzaile indibidualak direnean, inputatzea zaila izaten da, polizien lana oztopatzen duena. Gainera, polizia, fiskal, biktima, funtzionari lokal, etxebizitza-jabe eta udalaren arteko elkarlana kaxkarra izaten da. Gertaeraren prozesua egokiro irekitzea bereziki garrantzitsua da, espediente poliziala hasiz gero, prozedurak legezko prozesua eskatzen baitu, egoera bideratzeko estrategia onena ez izatea litekeena. Hiri handi askok prozesu horiek arrazionalago egiteko prozedurak garatu dituzte. “Gay alert” izeneko elkarlan mota da. “Gay alert” prozeduraren funtsa prozesua gainbegiratu eta biktima informatzen duen arduradun bat izendatzea da.

Ongizate-adituen MOVISIE zentro nazionalak hirietako auzoetako segurtasun-gida argitaratu zuen (https://www.movisie.nl/sites/default/files/alfresco_files/Handreiking%20homo-emancipatie;%20LHBT's%20en%20veiligheid%20[MOV-181062-0.3].pdf) eta gobernuak "Natuurlijk Samen" ("Naturalki elkarbizitzen", http://www.natuurlijksamen.org) Gay/Hetero aliantza nazionala sustatzen du auzoetako homofobiaren kontrako borrokan.

Gurasoek etxetik egotzitako gazteen egoera etxebizitzaren segurtasun ezakoa da. Etxetik botatako gazte askok prostituziora jotzen dute bizi ahal izateko. Gizarte-errefusa eta isolamendu psikologikoa direla-eta, gazte horiek bete erronka batzuei aurre egin behar izaten diete, hala nola, mendekuak, kaleko biolentzia, alkohol eta drogen abusua, joku-adikzioa eta osasun arazoak, sexuaren bidez transmititzen direnak eta HIESa barne, segurantzarik izan gabe. Badaude etxerik gabeko gazteentzako larrialdi-soluzioak, baina aterpetxeak ez dira LGBT gazteentzat seguruak izaten. Horietan jazarpen, lapurreta eta bortxaketa sufri dezakete. Horregatik, hiri ugaritan LGBT pertsonentzako aterpetxe espezifikoak eraikitzeko saiakerak izan dira, Londres edo Berlinen gertatzen den bezala. Politika ofiziala, berriz, zerbitzu orokorrak behar dituen edonork erabili ahal izatea da, talde espezifikorentzako zerbitzurik sortu gabe. Alabaina, zerbitzu horietako asko praktikan ez dira seguruak izaten gay, lesbiana, bisexual edo transgeneroentzat, emakumeentzako edo gazteentzako aterpetxeak barne direlarik. Oraingoz, seguru samarrak diren aterpetxe bakarrak Amsterdamen daude: "Veilige Haven" (Safe Haven, http://www.veiligehavenamsterdam.nl) eta Secret Garden (http://www.stichtingsecretgarden.nl/).

ESPAINIA

Lege espainiarretan ez dugu LGBT pertsonentzako housing-en erreferentzia espliziturik aurkitu. Gertuena 2014/11/20 lege katalanaren 17. artikulua da. 2. atalean administrazioak familiaren etxetik kanporatuak izan diren edo tratu txar edo presio psikologikoarengatik alde egin duten LGBTI nerabe eta gazteentzako laguntza-neurri eta ekintzak bultzatu behar dituela dio.

IX. KIROLA

Parlamentuko Batzarraren 1635 (2003) Aholkuak – Lesbianak eta gayak kirolean (Batzarraren ordezkaketan Batzorde Iraunkorrak 2003ko azaroaren 25ean adoptatua) zera ezartzen du:

Kirola gizarte-integrazioan ezinbesteko faktorea da eta Europako Kirol Gutunak kirolak guztiei irekita egon behar duela dio.

Gay eta lesbianak kexu dira kirol-ekintzetan parte hartzeko desabantailaz, talde erregular zein eskolan.

Batzarraren iritziz, kiroleko homofobia, partaideen artean edo publikoaren harremanetan, arrazakeriarekin eta beste diskriminazio-formekin egiten den modu berean eragotzi beharko litzateke.

Horregatik, Batzarrak estatu kideei deialdia luzatzen die honakoak egin ditzaten:

I. Kiroleko homofobiaren kontrako kanpaina aktiboak bultzatu eta kiroleko xenofobiaren kontrako kanpainak homofobiara hedatu;

ii. Homofobia eta gay eta lesbianen aurkako abusuzko hizkera sexu-orientazioarengatiko diskriminazio- eta jazarpen-salaketetarako oinarri gisa onartu;

iii. Kirol-ekitaldietako eta inguruetako kantu homofobikoak irain kriminaltzat jo, kantu arrazistekin gertatzen den bezalaxe;

iv. Gay eta lesbianen komunitatearen GKEak kirol-kanpaineta eta beren konfiantza garatzeko beharrezko beste urrats guztietan inplikatu.

Batzarrak kirol-erakundeei eskatzen die:

i. Kantu eta abusu homofobikoak faltatzat jotzeko, kantu eta bestelako abusu arrazista eta xenofoboekin honez gero gertatzen den bezala;

ii. UEFAk klub profesionaletarako hamar puntuko bere plana egoki dezan, homofobiaren kontrako ekintzak hartzeko;

iii. Kirol profesionaleko klubetarako gidalerro praktikoak egokitu eta adoptatzeko diskriminazio mota guztiak eragozten laguntzeko, arrazakeria, xenofobia, genero-diskriminazioa eta homofobia barne, eta xenofobiaren kontrako kanpainak egokitzeko homofobia ere barnera dezaten.

ITALIA

Azken urteotan kirolaren barruko homofobiaz asko eztabaidatu da eta horren aurka borrokatzeko iniziatiba ugari izan dira kultura matxistak sakonki eragindako eta ikuspegi sozialetik garrantzizko sektore batean (pentsa dezagun, adibidez, futbolak hiritar italiarrentzat duen garrantzia).

Aspaldidanik rugby eta saskibaloi talde anitzek homofobiaren aurkako kanpainak burutu eta atletak protagonistak diren egutegiak argitaratu dituzte. Hortik ateratako etekinak fundazio pribatuek eta erakunde publikoek kontzientziazio-proiektuak finantziatzeko erabili dira.

Egunkari horietako azken edizioetan irudiak ez ziren bakarrik atletenak izan, baizik eta beste pertsona batzuk ere azaldu ziren: auzokidea, anaiaren laguna, zakurra auzoan paseatu ohi den pertsona, hau da, besteek inposatutako etiketak gaitzesten dituzten pertsonak, direnak izateaz harro daudenak, beren biziaz biziz eta egiten duten orotan konprometituz. Mezu hori Italia osoan zehar zabaldu da, Batikanoraino ere iritsiz, Frantzisko aita santuaren mezua jaso duten antolatzaileek jakin duten bezala.

Futbol munduan eragin handia probokatu duen iniziatiba garrantzitsu bat Italiako futbol-federazioa (FIGC) eta Italiako Futbol Selekzio Nazionala Paddy Power elkarteak bultzatutako homofobiaren kontrako kanpainarekin bat egitea izan da, Candido Cannavò fudazioren gonbidapena onartzean.

Ligako txapelketako asteburu batez jokalariek txapelketan zehar ostadar-lazoak eraman zituzten eta Paddy Power elkarteak kirolaren barruan homofobia aurreikusteko komite baten sorrera bultzatu zuen, gai honen inguruko ikerketa eta txostenak bultzatu, kode etikoa sortu eta kirol mundu osoak parte hartzeko. Oraingoz ez dago komitearen jardueraren berririk.

HOLANDA

Ikerketa holandarrek erakusten dute LGBT kirolarientzat kirola oso eremu positiboa ez dela. Gizonen kulturaren barruko taldeko kirolak ez dira seguruak izaten LGBT pertsonentzat. Horregatik beren nortasuna ezkutatu ohi dute. Ikerketek ere erakusten dute LGBT pertsonek heterosexualek baino kirol gutxiago praktikatzen dutela, gazteek bereziki, eta kirolen bat praktikatuz gero, indibidualak nahiago dituzte taldekoak baino. Edonola ere, LGBT pertsonek taldeko kirolak praktikatzen dituztenean, LGBT klubetan egin ohi dute. Holandak LGBT kirol-kluben sarea mantentzen du, espezialitate askotan. Horien arteko ospetsuenak igeriketa, boleibol eta aretoko dantzak.

2008. urteaz geroztik gobernu holandarrak LGBT kirolarien emantzipazioa bultzatu du LGBT kirol-klub eta elkarte garrantzitsuenen koalizio bat ekonomikoki lagunduz. Koalizioaren izena "Jolas Berdintzailerako Aliantza" da (Alliantie Gelijk Spelen") eta elkarte hauek osatzen dute: Kirolaren bidezko Gay Batasuna (GUTS, LGBT kirol-kluben federazioa), NOC*NSF (kirol-klub holandarren federazioa eta komite olinpikoa), Nederlandse Sport Alliantie (NSA, kirol-kontseiluko bulegoa), John Blankenstein Foundation (LGBT gaiak kirolean promozionatzeko fundazioa, bereziki futbolean), COC (LGBT erakunde nazionala) y MOVISIE (gizarte-lanean adituen zentroa).

Jolas Berdintzailerako Aliantzaren estrategia batez ere sareen sorreran eta ikusgarritasunaren promozioan oinarritzen da. Partaideek beren sare propioetan ikertu eta lan egiten dute sexu-aniztasunean zentratuz. Interbentzio xumeena LGBT hiru ospakizun-egunetan (IDAHO, maiatzak 17; Gay harrotasuna, ekaineko azken larunbata; armairutik irtetze-eguna, urriak 11) ostadar banderak jarri edo elastiko arrosa edo ostadarrak janztea. Aliantzak ere kirol-kluben diskriminazioaren aurkako protokoloak bultzatu, formazioa eskaini eta kirol-elkarteetako presidenteei aholkatzen die homofobiaren aurkako adierazpenak egin ditzaten eta LGBT kirolariei armairutik irten daitezen.

NOC*NSFk gidalerroak argitaratu ditu pertsona transgeneroak kirolean integratzeko. Gidalerroek gai hauei arreta berezia eskaintzen diete: nola erregistratu kirola transgeneroak, nola esleitu kirolari transgeneroak kirol-klub bati, armairutik irten, taldeen eta kluben barruko komunikazioa, jantzi-gelak eta dutxak, nola tratatu lehiakideak eta transizioan nola lagundu. Gidalerro bakoitzean trans pertsonaren aukera propioa funtsezkoa da. Era berean, kirol batasun nazionaletarako kapitulua, salbuespen eta sexu-aldaketaz aholkua, armairutik nola irten, jantzi-gelez, komunikazioaz eta puntako kirolezko arauek gidalerroaren barruko kapitulua daukate.

ESPAINIA

Extremadura, Galizia edo Kataluniako legeek kirolaren barruko LGBTI pertsonen diskriminazio-ezari erreferentzia egiten diote, baita kirol-didaktikako eta aisialdiko profesionalen formazioari ere, LGBTI pertsonen errealitatea, errespetua eta kolektiboaren diskriminazio ororen aurreko babesa ziurtatu daitezen.

Espainian LGBT kirol-tradizioa 1994 urteaz geroztik LGBT txapelketa eta kirol-promozioa egiten duten Bartzelonako Panteres Grogues eta Madrilgo Halegatos taldeen eskutik dator. Lan horretan 2003. urtean Club Esportiu Samarucs València ere hasi zen. 2012 urteaz geroztik, Jocs Taronja delakoak antolatzen dira, futbol-, boleibol- eta igeriteta-txapelketekin, eta igeriketa sinkronizatu- eta errugbi-erakusketak. Kiroltasuna, aniztasuna eta sexu-orientazioari begiratu gabeko pertsonen arteko errespetua dira LGBT Kirol Talde Iberikoak antolatutako txapelketa honen ezaugarriak (http://adilgbt.blogspot.com.es).

X. ASILO-ESKUBIDEA

Hirugarren herri bateko hiritarrei edo herrigabeei nazioarteko babesaren estandarrei buruzko 2011/95/EU Zuzentarauan (Qualification Directive (recast)) sexu-orientazioa eta genero-nortasuna

“giza-talde bereziaren” definizioan sartzen dira. Horrela, hirugarren estatuko hiritarrei eta herrigabeei nazioarteko babesaren onura onartzen zaie, errefuxiatuek edo babes subsidiarioa izan dezaketen pertsonek estatus uniformea izan dezaten, eta bermatutako babesaren edukiak inklusioa ekar dezan jazarpenaren aurkako nazioarteko babesaren bermean funtsatuz.

PROIEKTUAN PARTE HARTZEN DUTEN HIRU HERRIETAKO EGOERA

ITALIA Qualification Directive (recast) zuzentaraua garatzen ari da, “genero-nortasuna” barne hartzen duena, 10. artikulua nazio mailan aplikatzeko. EBko zuzentaraua Italiara daramana 2014ko otsailaren 21eko 18 Lege Dekretua da, “Attuazione della direttiva 2011/95/UE recante norme sull'attribuzione, a cittadini di paesi terzi o apolidi, della qualifica di beneficiario di protezione internazionale, su uno status uniforme per i rifugiati o per le persone aventi titolo a beneficiare della protezione sussidiaria, nonche' sul contenuto della protezione riconosciuta”.

Italiako asiloaren praktikan ez da arazoa LGBT pertsonen aurkako zigorrak egotea ala ez. Italian sexu-orientazioa zigortzen duten herrietako lesbiana, gay eta bisexualek errefuxiatu-estatutua bermatuta daukate. Praktika hori Italiako Auzitegi Gorenak baieztatu zuen: “Sorterrian harreman homosexualak delitutzat hartzea garrantzitsua da, hiritar homosexualen bizitza pribatuan esku-hartze larria baita, beren askatasun pertsonala mehatxatu eta nazioarteko babesaren bermea justifika lezakeen jazarpen-egoera objektiboa sortzen duena.”

Italiako Auzitegi Gorenaren arabera, “harreman homosexualetarako zigor kriminala bizitza sexual eta pribatua askatasunez bizitzeko funtsezko eskubidearen kentze orokorreko egoera da berez. Orientazio homosexuala duten pertsonek lege kriminala urratzera (...) eta zigor larriak sufritzera behartuta daude (...). Hori hiritar homosexualen bizitza pribatuan esku-hartze larria da (…), beren askatasun pertsonala neurri handian murrizten duena. Funtsezko eskubidearen bortxaketa Italiako Konstituzioan, Giza Eskubideen Europako Konbentzioan eta EBko Funtsezko Eskubideen Aktan ezartzen da, horiek guztiak bete beharrekoak izanik.”

Auzitegi Gorenaren argudiaketari jarraituz, Bariko Apelazio Auzitegiak zera gehitu zuen: “harreman homosexualen aurkako zigorrak ez burutzeak ez du axola. Tolerantzia diskrezionalek ustezko ohitura desagertuz gero aplika litekeen zigor kriminalaren mehatxuak berak ondo funtsaturiko beldurra dakar, eta gayen askatasun pertsonalerako oztopoa da.”

ITURRIA: http://www.ilga-europe.org/sites/default/files/good_practices_related_to_lgbti_asylum_applicants_in_europe_jul14.pdf

Hala ere, erregulazio positiboek hainbat erronka praktiko topatzen dituzte. Lehenik eta behin, araudiok diote jazarpenean oinarritutako abegia soilik bermatu behar dela estatuaren jazarpen sistematikoaren frogak daudenean. Estatu askok ez dute onartzen LGBT pertsonak beren sexu-orientazio edo genero-nortasunarengatik jazarriak direla. Horren ordez, atxiloketa indibidualen zegatiak “eskandalo publikoa”, “naturaren kontrako ekintzak”, “jarrera antisoziala” edo “bortxaketa” dela diote (maiz gizonen arteko borondatezko sexu-harremanak ezinezkoak izaten dira). Bigarrenik, LGBT errefuxiatuak komunitatean ohore- edo gorroto-mendekuen biktima izaten dira, “estatuaren jazarpen sistematikotzat” jotzen ez dena. Beste alde batetik, LGBT errefuxiatu gehienak ez dira ausartzen inmigrazio-ofizial uniformedunei beren izaera aitortzea beren jaioterrian indar uniformedunek gaizki tratatuak, kolpatuak, lapurtuak edo bortxatuak izan ondore. Gaur egun, oraindik ere, inmigrazio-polizia holandarrek (IND) asiloaren arrazoia lehen elkarrizketan argi eta garbi zehazteko exijitzen dute. Asilo-eskatzaileak prozeduran zehar bere istorioa aldatzen badu, oportunistatzat joko dute eta asiloa lortzeko bere aukerak neurri handi batean murriztuko dira. Gainera, asilo-guneetan errefuxiatuak elkarrekin egoten dira, normalean herri berekoekin. Horrek errefuxiatuentzako zentroetan LGBT pertsonentzako segurtasun ezako eta arriskuko egoerak probokatzen ditu, baita gaur egungo errefuxiatu-zentroetan ere. Errefuxiatu-esparruetako autoritateek eta pertsonalak (COA) ez dute jakiten horri nola aurre egin edo ez dute pertsonal askirik segurtasuna monitorizatu edo mantentzeko. Azken urteotan COA pertsonala LGBT kontutan formatzen hasi da. Hala ere, formazioak bere denbora eskatzen du, errefuxiatu siriarren etorrera-erritmoak hazten jarraitzen duen bitartean. Gobernuak ostatu banandua eskaintzea ofizialki debekatzen du, zerbitzu espezifikoen gaitzespen-politika orokorraren barruan. Hori bakarrik egiten da. LGBT elkarte lokalak errefuxiatuoi laguntzen saiatzen dira estres- eta biolentzia-egoeratik asteburuetan eta, batzuetan, periodo luzeagoetan, ihes egin dezaten. Hainbat hiri handitan, COAk gutxi gora behera bananduak dauden etxebizitzak erreserbatu ditu LGBT errefuxiatuen ostaturako, gobernuak kontrako gidalerroak eman dituen arren.

Bakarrik 13 estatu kidek, Holanda

eta Espainia

barne, sexu bereko ezkontideak (salbuespen-egoera dena) sexu ezberdinekoak bezalaxe tratatzen dituzte.

Holandako Atzerritartasun Zirkularrak adierazten duenez, LGBT eskatzaileei ez zaie exijituko sorterrian sexu-orientazioa ezkutatu izana. 2009Ko ekainaren 27ko Atzerritartasun zirkularra aldatu zen sorterrian harreman homosexual adostuak delitu direnean, eskatzaileari hango autoritateen babesa eskatzeko ez zaiola exijitu behar zehazteko. Estatuko Kontseiluaren Sail Judizialak

bi epai sortu zituen 2013ko abenduaren 18an Sierra Leona eta Senegaleko asilo-eskaerengatik, eskatzaileei bizimodua aldatzeko exijitu ezin zaiela esanez. Holanda (2009), Atzerritartasun Zirkularra 2000 (Vreemdelingencirculaire 2000), C2/2.10.2 sekzioa, 2009. urtean aldatua. 2009Ko emendakina (Staatscourant (2009) 115an argitaratua) Holandako COC LGBT erakundearen eskaerari erantzuna ematearren.

Holandako Estatu Kontseiluak, CJEUk kriminalizazioaz emandako erantzunen bere interpretazioan, asilo-autoritateek legedi-kriminalaren funtzionamendu eta aplikazioa ere ikertu behar dituztela uste du. Ikerketa hori ez litzateke atxiloketa, espetxeratze eta beste epaietara soilik mugatuko, baizik eta aurreko ikerketa polizial eta judizialak kontuan hartu beharko lituzkete, baita homosexualek gizartean duten egoera orokorrean kriminalizazioaren ondorioak ere. Eskuarki, politika holandarrak kontsideratzen du eskatzailearen sorterrian homosexualitatea edo harreman homosexualak delitutzat jotzen baldin badira, hango autoritateei jazarpenaren aurkako babesa eskatu izana ez dela espero behar. Holandak badu LGBT irandarren errefuxiatu-estatusa bermatzeko zuzentaraua, duela gutxi ugandarrentzat ere indarrean jarri dena.

ITURRIA: http://www.ilga-europe.org/sites/default/files/good_practices_related_to_lgbti_asylum_applicants_in_europe_jul14.pdf

Espainiak ez zuen 2013ko abenduaren 21eko Qualification Directive (recast) zuzentaraua egokitu, eta beren sexu-orientazioa edo genero-nortasunarengatik asilo-eskatzaileei legezko zigorren biktimak direla frogatzeko eskatzen die.

AHOLKUAK

FRAren iritziz, EBko estatu kideek genero-nortasunean oinarrituriko jazarpena nazioarteko babesa bermatzeko motibotzat jo beharko lukete.

También proporcionamos algunos consejos de los autores del informe “Fleeing Homophobia”:

Asilo Laguntzarako Bulero Europarra ezartzen duen 2010/439 araudiaren 3. artikuluaren arabera, bulegoak lesbiana, gay bisexual, transexual eta intersexuen asilo-eskaeren analisiaren inguruko jarduera egokien identifikazio eta bilketaren koordinazioari eta promozioari lehentasuna eman beharko lieke.

Kriminalizazioa

•4. artikulua (3)(a) Kualifikazio-zuzentaraua aplikatu beharko litzateke lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileek errefuxiatu estatusa lor dezaten, beti ere sexu-orientazioa edo genero-nortasuna kriminalizatzen edo arrazoi horiengatik pertsonak jazartzeko disposizio legalak erabiltzen dituzten herrietatik datozenean.

• Sexu-orientazioa edo genero-nortasuna kriminalizatzen dituzten herriak ezin dira lesbiana, gay, bisexual, transexual edo intersexu eskatzaileentzako “jatorrizko herri segurutzat” hartu.

Estatuko jazarpenaren kontra estatuaren babesa

• Kualifikazio Zuzentarauaren 7. artikulua aplikatu beharko litzateke sexu-orientazioa edo genero-nortasuna jatorrizko herrian kriminalizatzen direnean, lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileak autoritateei babesa eskatzera beharturik egon ez daitezen.

Barruko babesa

• Kualifikazio Zuzentarauaren 8. artikulua aplikatu beharko litzateke barruko babesa kontuan ez hartzeko lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileen jatorrizko herriek sexu-orientazioa eta genero-nortasuna kriminalizatzen dituzten kasuetan. Beste kasu guztietan, erabakitzeko ardura duten autoritateek, proposaturiko barruko babesari dagokionez, lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu pertsonen egoeraren ebaluazio zehatza egin beharko dute, herri horietan lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexuek modu ireki batean bizi ote daitezkeen eta estatuak babes beharrezkoa ote dagoen barne direlarik.

• Ez litzaieke eskatzaile galdegin behar beren sexu-orientazioa edo genero-nortasuna ezkutatzeko edo horrela egingo dutela suposatu, jazarpenaz babestearren.

Sinesgarritasuna

• Printzipio orokor bezala, eskatzailearen sexu-orientazio edo genero-nortasunaren ezarpena bere adierazpenetan oinarritu beharko litzateke. Sendagile edo psikiatren iritziak ez dira metodo egokiak eskatzailearen sexu-orientazioa edo genero-nortasuna ezagutzeko.

• Elkarrizketa-egileek, erabaki-hartzaileek eta legezko laguntza-emaileek trebeak eta kapazak izan behar dute asilo-eskatzaileen sexu-orientazio eta genero-nortasunaren inguruko aldeak kontuan izateko, lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileen behar bereziak eta ezagutarazte publikoko prozesua barne direlarik. Horretarako, profesionalki formatu beharko lirateke, modulu espezifiko baten bidez eta heziketa-modulu orokor jarraikorren bidez. Eskatzaile bat lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexuen erakunde edo inguruneekin ohituta ez egotea ezin da berez hartu bere beldur- edo jazarpen-adierazpenak gezurrak direlako frogatzat.

Kualifikazio Zuzentarauaren 7. artikulua aplikatu beharko litzateke lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexuei ez exijitzeko autoritateen babesa eskatu izana, babesa eman beharko luketenak homofobo edo transfoboak izateko arriskua egon daitekeenean.

Diskrezioaren betebeharra

Funtsatuko beldurraren kontsiderazioa aplikatu beharko litzateke lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileak beren sexu-orientazioa edo genero-nortasuna ezkutatzera derrigortuta ez egoteko edo jazarpena ekiditeko, beren jatorrizko herrira bueltatuz gero, horrela egin beharko luketela ez suposatzeko.

Eskatazailea ezkonduta izana edo harreman heterosexualean bizi izana, harreman horretan seme-alabak izanik ere, ez da berez hartuko lesbiana, gay, bisexual, transexual edo intersexo ez izatearen frogatzat.

Elkarrizketa pertsonalean zehar eta Prozeduren Zuzentarauaren 12. artikuluaren arabera lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileei aukera eman beharko litzaieke beren sexu-orientazioa eta genero-nortasuna nola garatu den deskriba dezaten, baita ingurune, arazoen aurreko esperientzia, jazarpena, biolentzia, ezberdina izateko sentimenduak, estigmak, beldurra eta lotsaren inguruko gaiak ere.

–Homofobia eta transfobia gobernu-erakunde eta agentziatan, hala nola, polizia, espetxeak edo hezkuntza.

–Estatuaren eta estatutik kanpoko jazarpena.

–Homofobia eta transfobia egunerko bizitzan (kalean, lanean, eskolan, etxebizitzan).

–Autoritateen borondatea eta konpetentzia biolentzia homofobiko eta transfobikoaren aurkako babes eraginkorra ematerakoan eta lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu pertsonei babes hori egokiro eskaintzerakoan.

Ezagutarazte berantiarra

Ezagutarazte berantiarraren arrazoiak kontu handiz aztertu behar dira, eskatzaileek adierazitako faktoreei arreta berezia eskainiz.

Prozeduren Zuzentarauaren 32.(3) artikuluan “elementu berrien” aipamena ez litzateke era oso prozedimentalean interpretatu beharko, babesera orientaturik baizik. Horrela, res judicata printzipioaren aplikazio zorrotzegia ebita liteke.

Sinesgarritasun eza ez litzateke oinarritu behar sexu-orientazio edo genero-nortasunaren ezagutarazte berantiarrean.

Jatorrizko herriari buruzko informazioa

Kualifikazio Zuzentarauaren 4(3)(a) artikuluaren arabera, lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileen jatorrizko herri guztiez informazio garrantzitsua bildu eta zabaldu beharra dago.

Jatorrizko herriei buruzko informazioa giza eskubideen erakudeen eta NBen agentzien txostenetan oinarrituko dira, estatu kideen zerbitzu diplomatikoen informazioek osaturik, baita LGBT erakunde lokalen laguntzaz holakoak baleude. Lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu pertsonen ahozko zein idatzizko testigantzak, gobernurik gabeko edo nazioarteko erakundeen txostenak, edo beste txosten independienteak aurrekoen osagarriak izango dira.

Kualifikazio Zuzentarauaren 4(3)(a) artikuluaren arabera, jatorrizko herriari buruzko informazioan sexu-orientazioa edo genero nortasuna zuzenki edo zeharka kriminalizatuta ote dauden azaldu beharko litzateke.

Kualifikazio Zuzentarauaren 4(3)(a) artikuluaren arabera, jatorrizko herriari buruzko informazioak zehatza eta gaurkotua izan beharko luke.

–Herriko hainbat lekutan babes erangikorraren eskuragarritasuna, barruko babesari begira.

Jatorrizko herriari buruzko informazioak espezifikoa izan beharko luke lesbiana, gay, gizon eta emakumen bisexual, transexual (gizon eta emakume trans eta trabestiak barne) eta intersexuen egoerari dagokionez.

Jatorrizko herriari buruzko informazioaren erabilera egokia.

Lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu pertsonen giza eskubideen egoeraz informazio fidagarririk ez dagoen bitartean, edo eskasa bada, informazio hori ez da kontuan hartuko.

Sexu-orientazioaz edo genero-nortasunaz informazio-urritasuna ez litzateke hartu beharko kriminalizazioa ez izatearen adierazletzat.

Lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu pertsonei buruz jatorrizko herriak duen informazioaz konfiantza izanez gero, ez litzateke suposatu beharko azpitalde bati buruzko informazioa automatikoki beste azpitaldeei aplika dakiekeela, horretarako pisuzko arrazoirik egon ezean. Era berean, azpitalde bati buruzko informazio falta ez litzateke hartu behar azpitalde horretako kideek arriskurik ez dutelako seinaletzat.

Gay pertsonen sexu-orientazioa kriminalizatzen duten legeak dituzten herriak aztertzean, lesbianak, bisexualak, transexualak edo intersexuak aipatu gabe, horiek guztiak jazarpen-arriskuan daudela asumitu beharko litzateke, horrela ez dela frogatzen ez den bitartean.

Sexu-orientazioa kriminalizatzen duten herriak aztertzean, genero-nortasuna legean aipatzen ez den bitartean, transexual eta intersexuak ere jazarpen-arriskuan daudela asumitu beharko litzateke, horrela ez dela frogatu arte.

Harrera

• Estatu kideen harrera-autoritateek harrera, kokapen eta atxiloketa zentroetan lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu asilo-eskatzaileen beharretan arreta berezia jarri beharko lukete, behar horiek asetzeko prozedura, gidalerro eta formazio-modulu egokiak garatuz.

Harrera, kokapen eta atxiloketa zentroetan gertaera homofobiko eta transfobiko asko salatzen direnez, Harrera Zuzentarau berriaren zirriborroan sexu-orientazio eta genero-nortasunarekin zerikusia duten behar bereziak esplizituki aztertu beharko lirateke, eta harrera zentroetan eraso homofobiko eta transfobikoen aurreko babesa ziurtatu beharko litzateke.

Estatu kideek lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileen jazarpen- eta biolentzia-salaketak kanalizatzeko sistema eraginkorrak martxan jarri beharko lituzkete harrera, kokapen eta atxiloketa zentroetan.

• Lesbiana, gay, bisexual, transexual eta intersexu eskatzaileei aukera eman behar zaie banako gela batera edo beste ostatu batera joateko oraingo lekuan jazarpen edo biolentzia pairatzen ari bada, edo erasotzaileak beste leku batera eraman.

• Estatu kideek LGBT erakundeek harrera, kokapen eta atxiloketa zentroetan lan egitea ahalbidetu beharko lukete.

XI. GIZA ESKUBIDEEN EGITURA NAZIONALAK

Italiak

eta Holandak

LGBT pertsonentzako estrategia zehatzak badauzkate.

Holanda 1986 urteaz geroztik “homosexualak askatzeko politikez” zuzentaratuak periodikoki argitaratu dituen estatu kide bakarra da, transgenero pertsonen arazoei arreta berezia gradualki emanez. Transexualek arazo bereziak dituztela onartuz, Berdintasunaren Bulego Ingelesak LGBT plan orokorra eta transexualei soilik dedikaturiko beste plan berezi bat erredaktatu zituen.

Italian badaude LGBT GKErekin berdintasunarengatik elkarlanean ari diren erakundeak, berdintasun-printzipioez kontzientzia handitzeko hainbat proiektu egiten ari direnak.

Adibidez, Arraza Diskriminazioaren kontrako Bulego Nazionalak (UNAR) 2010 eta 2011n “Aniztasuna balore gisa” (Diversità come valore

) proiektua garatu zuen LGBT GKEen lan talde nazional batekin batera.

Puglia eskualdeko Diskriminazioaren aurkako Koordinazio Zentroa

Zentro hau eskualdeko erreferentzia-puntua da diskriminazio mota guztien kontrako borrokan eta prebentzioan.

Zentroa erakunde publiko eta hirugarren sektorekoekin elkarlanean ari da, eta UNARek (Arraza Diskriminazioaren kontrako Bulego Nazionalak) sostengatzen du, ekintza zabalak, informazioaren kalitatean homogeneotasuna eta legezko laguntza ziurtatzeko gai den diskriminazioaren aurkako zentro-sare bat lurraldean ezartzeko tresna analitiko eta operazionalak emanez.

Espainian ez dago berdintasunerako erakunderik, sexu-orientazioan eta genero-nortasunean tratu-berdintasuna espreski babesten duenik. Funtzio horiek estatu mailan 1981eko apirilaren 6ko Arartekoaren Lege Organikoaren bidez sortutako Arartekoari dagozkio, eta Autonomi Erkidego bakoitzeko Arartekoei, diskriminazio modu guztiak debekatzen dituen Konstituzioko 14. artikuluan aipatzen diren eskubide eta askatasunak babesteko konpententziak dauzkatenak. Horien zeregina administrazio publikoen ekintza guztiak gainbegiratzea da. Beharrezkotzat jotzen duten edozein ikerketa burutu eta emaitzak parlamentuari jakinaraz diezaizkiokete. Ikertzen dituzten kasuetatik eratorritako zigorrak ezin dituzte erabaki, baina zentzu horretan iradokizunak egin ditzakete.

Europako Batzordeak EB osorako Goi Mailako Diskriminaziorik Eza, Berdintasun eta Aniztasunaren Taldea sortu du, urtean bitan 28 estatu kideak bildu eta berdintasun-gatazkatan arduraduna dena

. Plataforma horren bidez, Batzordeak estatu kideen konpromisoa erraztuko du berdinen arteko ikasketa-posibilitateak eta jardunbide egokien trukaketa erregularrak eskainiz, LGBTI pertsonen diskriminazioaren kontrako borrokan zentratuak eta, gaiaren arabera, erakunde egokiak eta adituak inplikatuko dituztenak. Talde honek Kontseiluko Presidentziaren berdintasunaren inguruko lana sostengatzen du

Jardunbide egokien trukaketarako gaien barnean hauek daude: transgenero-legedia eta generoaren legezko onarpena, nazio mailako ekintza-plan eraginkorren garapena, eta LGBTI pertsonen gizarte-integrazioan laguntzeko Gizarte Funts Europarren erabilera.

AHOLKUAK

FRAren ustez, erakundea EB osoan etorkizuneko ekintzen koordinazio-puntu zentrala izan liteke. Bere ikuspegia koordinazio legal, finantzari eta politikoko tresnak eskuratzeko gune sinergikoa izatea litzateke. Are gehiago, goi mailako taldearen LGBTI kontuetako ekintza-plan adostuak estatu kideen arteko lana zehaztu eta konpromiso-sarea ehuntzeko balioko luke.

XII. DISKRIMINAZIOA EREMU ANITZETAN

CM/Rec(2010)5 Aholkuaren arabera, estatu kideei eskatzen zaie diskriminazioa debekatu edo aurreikusten duten legeek eremu askotan egin dezaten, sexu-orientazioa eta genero-nortasuna barne direlarik. Giza eskubideetarako egitura nazionalek gai hauei aurre egitea ahalbidetzen duen botere zabala izan beharko lukete.

PROIEKTUAN INPLIKATUTAKO HIRU HERRIETAKO EGOERA

Espainia 2013. urteaz geroztik diskriminazioaren inguruko datu-bilketarekin zerikusia duen jarduera

garatzen ari da. Osasun Gizarte Zerbitzu eta Berdintasunaren Ministeritzak garatutako proiektuak Diskriminazioaren Mapa eraikitzea barne hartzen du. Mapak, besteak beste, diskriminazioaz estatistika ofizialen eta ikerketa sistematiko eta zabalen gabezia konpondu nahi du. Lehen urratsak datu-iturri eskuragaien analisia ekarri zuen, gizartearen eta litezkeen biktimen ikuspegia ulertzeko eta Espainian diskriminazioaren aurkako politika hobeagoak garatzeko. Proiektuak diskriminazio mota ugari barne hartzen du, baita sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarritzen direnak ere.

AZKEN GOGOETAK

Bruselan 2014ko urrian ospatu zen “Sexu-orientazioan eta genero-nortasunean oinarritutako diskriminazioa eragoztea: EBren eta estatu kideen politiketan hurrengo urratsak”

konferentziaren ondorio-dokumentuaren arabera, legedia berez ez da aski aldaketa positiboa lortu nahi bada. Legezko markoaren garapena egin beharra dago, zuzentarau zabalekin eta aurreiritziak aztertzen eta gizarte-praktikak aldatzen animatzeko kontzientziazio-kanpainekin batera. Asmo horiekin, Europako Batzordeak LGBTI pertsonen berdintasuna EB osoan bultzatzeko ekintza-plana garatuko du. Horixe zen Batzordeko ordezkarien helburua EBko estatu kideekin ekintza-plan baten zirriborroan elkarlanean aritzeko beharra azpimarratu zutenean, bere ahaleginak prozesuaren jabeak diren estatu kideetako nazioko, eskualdeetako eta udaleetako iniziatibetan sustrai daitezen.

Etorkizunean, Batzordeak LGBTI pertsonen onarpen soziala hobetzeko komunikazio-kanpaina aurreikusten du. Helburu hauek betetzeko ekintza espezifikoak barne hartuko lituzke:

a) LGBTI pertsonen onarpen soziala hobetzea eta Europa osoan gizarte irekiago eta inklusiboagaoa lortzea;

b) Diskriminazioaren sorburua izaten diren LGBTI pertsonez estereotipo negatiboak eragoztea;

c) LGBTI pertsonen eskubideei buruzko kontzientzia handitzea. Arreta bereziko eremuak kiroleko homofobia, LGBTI gazteak, eskolako bullying-a eta pertsona transgenero eta intersexuak.

Kanpaina nazio mailan estatu kideekin eta gizarte zibilarekin elkarlanean burutuko da, herriaren egoera eta behar bereziak kontuan izanik. Gainera, bikoiztasunak ekiditearren, nazioarteko erakundeekiko kolaborazio eta koordinazioa indartuko dira.

Batzordeak EB mailan LGBTI pertsonen eskubideak defendatzen dituzten erakundeen lana sostengatzen jarraituko du. Sexu-orientazio, genero-nortasun edo sexu-ezaugarrietan (intersex) oinarritutako diskriminazioari aurre egiteko proiektuak lehenesten jarraituko da.

Europako Gizarte Funtsak periodo honetan (2014-2020) gizarte-inklusioari eta diskriminazioaren aurkako borrokari gutxienez %20a dedidatzen dio, babesgabeko kolektiboek (LGBTI pertsonak barne) lan-merkatuan aukera-berdintasuna lortzeko unean beste batzuek baino laguntza gehiago izango dutelarik.

Hezkuntza eta formazioaren barruko berdintasun- eta aniztasun-proiektuek (LGBTI kontrako diskriminazioari aurre egitekoak barne) hezkuntza, formazio eta gazteriaren Erasmus + programaren barruko dirulaguntza daukate.

Lehenago laburbildutako ekintzen garapenerako, Batzordeak Funtsezko Eskubideen Agentzia Europarrarekin , EIGE, elkarlanean jarraituko du, gizarte-zibilarekin eta nazioarteko erakundeekin egiten duen bezalaxe, hala nola, Europako Kontseilu, OECD eta NBE.

Berdintasunari buruz estatu kideen datu-bilketari dagokionez, 2016. urtean EB barruko legezko markoa eta egungo praktikak islatuko dituen dokumentu bat argiratuko da. Gainera, dokumentu horrek Berdintasun-datuez eskuliburu europarra

eguneratu eta estatu kideen arteko konparazioa eskainiko du.

Azkenik, tresna-multzoaren atal hau Justizia, Kontsumo eta Genero-berdintasunerako mandataria den Vera Jourováren hitz batzuekin amaituko dugu: “Diskriminazioaz 2015eko Euskobarometroak erakusten du, EBko hiritarren ia %60aren ustez, sexu-orientazio eta genero-nortasunarengatiko diskriminazioa oso hedatuta dagoela. Talde horrekiko onarpen-ezaren portzentajeak kezkagarriak dira. Hala ere, une berean, inkestatuetako %71 LGBT pertsonen eskubide-berdintasunaren aldekoa da. Kopuru horiek gobernuei ohartarazi beharko liekete. LGBTI pertsonek besteek jadanik gozatzen dituzten eskubideak baldin badauzkate, inor ez da galtzen aterako. Europar Batasuna oinarritzen deneko berdintasun, tolerantzia eta elkarrekiko begirunearen baloreen defentsan konprometiturik nago.”

Generoarengatiko aukera-berdintasunaren garapena

ITALIA

Hona hemenGENEROARENGATIKO AUKERA-BERDINTASUNAREN GARAPEN ETA PROMOZIOAren inguruko legeen analisi laburra:

MARKO NAZIONALA

Azken hamabost urteotan aukera-berdintasunari eta lan-inklusioari buruzko legedi italiarra bereziki emakumearen lan-merkaturatze, inklusio eta jarraikortasuna indartzera bideratu da.

Ekintzak, konkretuki, bi helburutara zuzendu dira:

• Emakumeak lan-merkatura sartzeko laguntza;

• Familiaren eta lan-bizitzaren kontziliazioa indartzera eta etxeko zereginak gizon eta emakumeen artean banatzera bideraturiko ekintza sistemikoen hedapena (haur heziketako zerbitzuen zabalpena, zerbitzuen sarbiderako inbertsioak, amatasun/aitatasun-lizentzia aitak ere erabiltzeari buruzko informazio eta kontzientziazioa).

Alde batetik, lege-interbentzio hauek emakumeak lan merkaturatzen eta, bestetik, emakumea familia barruan eta langile-rolean kontsiderazioa garatzen laguntzen dute.

Zehatzago izanda, aukera-berdintasunaz legedi modernoa Italian aurreratzen da Konstituzioaren 3, 37, 51 eta 117 artikuluekin. Europako legediko aukera-berdintasuna Italia eraman da 215/2003 Lege Dekretuarekin, 216/2003 Lege Dekretuarekin eta 67/2006 Legearekin.

2006ko apirilaren 11ko 198 Lege Dekretua (O.J. 31/05/2006) "Gizon eta emakumeen aukera-berdintasunaren kodea" izenaz ezagutzen da. Xedapen hau aukera-berdintasunezko beste legeen berrantolaketan oinarritzen da eta puntu hauek zehazten ditu:

• Gizon eta emakumeen arteko diskriminazioaren debekua;

• Aukera-berdintasunaren komisioa sortzea eta bere funtzio eta konposizioa definitzea;

• Berdintasunezko trataeraren eta langileen aukera-berdintasunaren garapenerako batzorde nazionalaren sorrera, bere zereginak eta funtzioak definituz;

• Elementu diskriminatzaileak identifikazio- eta erauzte-kasuak aztertuko dituen institutua sortzea, bere zereginak eta funtzioak definituz;

• Emakumeen ekintzailetza-batzordearen jarduerak.

Dekretuak hainbat diskriminazio-mota identifikatu eta irizpide hauen arabera debekatzen ditu:

● Lanerako sarbidea;

● Soldata;

● Lan-zeregin eta karrera;

● Gizarte-segurantzako zerbitzuetarako sarbidea;

● Administrazio publikoan lanerako sarbidea;

● Armadan eta gorputz berezietan izen-ematea;

● Armadan eta polizia judizialean izen-ematea;

● Karrera militarrak.

Horiez gain, finantzazio era espezikoak identifikatzen ditu.

2010eko urriaren 25eko 5 Lege Dekretua (O.J. 29 2010eko otsailak 5) 198/06 Lege Dekretuak aldatua "Aukera-berdintasuneko kodeak" tratu-berdintasunaren eta gizon eta emakumeen arteko aukera-berdintasunaren printzipioa indartu eta printzipio horiek bete ezean zigor gogorragoak aurreikusten ditu.

2010eko azaroaren 4ko 183. Legeak zera proposatzen du: “Gobernuari puntu hauetan boterea ematea: lan fisikoki gogorrak, erakundeen berrantolaketa, aitatasun-baimenak, bajak eta lan-baimenak, gizarte-segurantzaren babesa, enpleguan laguntza, aprendizaia, emakume-enplegua, lan-merkatu beltzaren aurkako neurriak, enplegu publikoaren probisioak eta lan-auziak.” Horiez gain, emakumeen enplegua erregulatzen duten arauetan ere bitartekoa da.

Enpleguari dagokionez, legeak eginkizun hauetarako gobernua eskuordetzen du:

• Emakumentzako ordutegi malguko lan-aukera errazteko intzentibo eta zerga-salbuespenak “lan- eta familia-bizitza kontziliatzeko beharren arabera”, emakumeen lana handitzea erraztuz;

• Aitatasun-baimenen egungo legea berrikustea, iraupena eta litezkeen onura ekonomikoak handituz, maizago erabiltzera animatzearren;

• Ume eta nagusi ez autonomoen zaintza-zerbitzuak indartzea, emakumeek lana aukeratzeko posibilitate errealak izan ditzaten.

Hain zuzen ere, lanean gizon eta emakumeen tratu-berdintasuna ziurtatzen duten bermeak hobetzeko beharrean ekiten dute. Lege berak inkesten erabilera mantentzen du, baita soldatari dagokion genero-diskriminazioa aurkitu eta neurtzeko gauza diren prozesu-sistemen erabilera ere.

2000-2012 LEGEDI NAZIONALAREN ANALISI LABURRA

KONTZILIAZIORAKO INIZIATIBAK: 53/2000 Legea – 9. artikulua

2000. urteaz geroztik, 53/2000 legearen 9. artikulua askotan aldatu da. Lan- eta familia-bizitza kontziliatzeko aukerak sortu eta hobetzera zuzentzen diren iniziatiben garapena ahalbidetzen duen sistema esperimentala da eta emaitza ahalik eta hoberenak lortzeko sortu da, denbora, espazio eta testuinguru ekonomiko eta sozialarekin batera etengabe aldatzen ari diren beharrak identifikatuz. Bereziki 9. artikulua kontuan hartu da; izan ere, adin txikiko seme-alaben kargua dauten inoren zein beren konturako langileentzako, desgaitasuna duten pertsonentzako, pertsona ez autonomo edo gaisotasun larria dutenentzako kontziliazio-neurriak kontuan hartzen baititu eta iniziatiba horiek praktikan jartzeko proiektuak garatzeko funts espezifikoak aurreikusten baititu. Funtsek guraso langileek ordutegi eta lan-antolaketa malguei etekina ateratzeko proiektuei laguntzen diete, adopzio- eta abegi-kasuak barne direlarik. Proiektu horien artean ordutegi partzial itzulgarriak, sartu eta irteteko ordutegi malguak, ordu-bankua, desplazamenduetan malgutasuna, lanaldi trinkoak, 8 urtetik beherako umeen gurasoentzako lehentasuna eta, adopzio- eta abegi-kasuetan, 12 urtetik beherakoentzat, gurasotasun-baimenaren ondoren langileak lanpostuan egokitzeko formazioa, gurasotasun-baimena ahalbidetzeko enpresa-jabea edo langile autonomoa ordezkatzeko proiektuak, eta langileen behar zehatzak ase litzaketen zerbitzu berritzaileak. Azken horiek partzuergo edo sare baten elkarketaren bidez egin liteke, eskualdeko sareen garapena bultzatuko lukeena, zerbitzu konkretu bateko onuradunen kopurua handitzeko, kosteak murriztuz eta azken erabiltzaile/onuradunen beharretara ahalik eta gehien hurbilduz.

1. 2000ko maiatzaren 23ko 196 Lege Dekretua, "Kontziliazioan berdintasunerako ekintzen erregulazioa, eta 1999ko maiatzaren 17ko 144 Legeko 47. artikuluan oinarrituriko ekintza positibotarako funtsak"

2. 2001eko martxoaren 30eko 165 Lege Dekretua, "Administrazio publikoetako lan-arau orokorrak" (57. artikulua)

2001eko Aitatasun eta amatasuna babesteko legea: aitatasun- eta amatasun-baimenak

Amatasun-baimenak (jaiotzaren aurretiko eta ondorengoak) ama eta haurraren osasun eta ongizatea babesten ditu. Baja malgua izateko posibilitatea ere ematen du, medikuaren preskripzioaz jaiotza baino hilabete lehenago hastea ahalbidetuz, haurdunek arriskurik gabe lanean jarrai dezaten.

Amatasuna eta aitatasuna babesteko legearen onarpenarekin (2001eko 151 Lege Dekretua) alde hauek guztiak arautu dira: amatasun- eta aitatasun-baimenak, beste baimen motak, egun askeak, bajak, gizon eta emakumeen lan-babesa aitatasun eta amatasun natural, adopzio eta kustodiarengatik, baita amatasun eta aitatasunaren sostengu ekonomikoa. Lege-eskuordetzea da aurreko arauak armonizatzera bideratua, familiak gizartean betetzen duen rola ikuspegi berrietatik baieztatzeko beharrak inspiraturik. Hain zuzen ere, gurasoen rola indartzen da, haurrak zaintzeko baimena onartuz. Ama langileak babesteko neurriak ere eskaintzen dira. Are gehiago, legediak haurrak adoptatu edo kustodian hartzen dituzten familiei laguntzeko tresnak ematen ditu.

2001: Desgaitasuna duten umeen gurasoen eskubideak

Desgaitasuna duten seme-alabak zaintzen dituzten guraso langileen beharrak asetzeko, legedi italiarrak (2001eko 151 Lege Dekretua eta 2011ko 119 Lege Dekretuak egindako aldaketak) hainbat babes mota eskaintzen ditu, desgaitasuna duten senideak zaintzearren. Horien artean umearen adinaren arabera aldatzen diren kontziliazio-neurriak daude, hala nola, ordukako baimenak, aitatasun/amatasun-baimenaren luzapena, bi urteko baimen ordaindua...

- Ordukako baimenak: Haurraren lehen eta hirugarren urteen artean, gurasoek bi orduko baimenak har ditzakete, beti ere 6 ordu edo gehiagoko lanaldia izanda. Familiaren eta etxeko zaintzaz arduratzen direnak, beren konturako langileak eta autonomoak babes-neurri hauetatik at daude.

- Amatasun/aitatasun-baimenaren luzapena: “ohiko” baimena barne, gehienez 36 hilabete iraun dezake. Bi gurasoak izan daitezke onuradun, jarraian edo aldizka, umearen bizitzaren lehen 8 urteren barruan.

- Bi urteko baimen ordaindua: Desgaitasuna duen umearen adinaren arabera, baimen honek 2 urterainoko iraupena izan dezake eta gurasoek aldizka aprobetxa dezakete. Desgaitasun larriak dituzten umeak bi izanez gero, ez da aldizkako baldintza aplikatzen eta bi gurasoek batera har dezakete baimena. Bestalde, ezinezkoa da gurasoetako batek baimen mota honen onuraduna den bitartean, besteak hileko baimenak, aitatasun/amatasun-baimenaren luzapena edo ordukako baimenak hartzea.

2005eko maiatzaren 30eko 145 Lege Dekretua, "2002/73/CE lanerako sarbide, formazio, bokazioaren promozio eta lan-baldintzeei dagokienez gizon eta emakumeentzako berdintasun-tratuaz"

2006ko apirilaren 11ko 198 Lege Dekretua, "2005eko azaroaren 28ko 246 legearen 6. artikuluaren araberako gizon eta emakumeentzako aukera-berdintasunaren kodea,"

2007ko maiatzaren 23ko Zuzentaraua "administrazio publikoetan gizon eta emakumeentzako aukera-berdintasuna garatzeko neurriez"

2009ko ekainaren 18ko 69 Legea,"Garapen ekonomiko, lehiakortasun eta prozesu zibilerako arauak", (38. artikulua)

2010eko urtarrilaren 25eko 5 Lege Dekretua buletin ofizialean 2010eko otsailaren 5ean argiratua eta aukera-berdintasunaren eta lanean gizon eta emakumeen tratu-berdintasunaren printzipioaren garapenari buruzko 2006/54/Ce Zuzentaraua aplikatzen duena. Helburua, lanari dagokionez, gizon eta emakumeen tratuan ezberdinatasunak ekidin eta lan-desberdintasun eta diskriminazioko forma guztiak deuseztatzea da.

Dekretuak sexuan, haurdunaldian, amatasunean eta aitatasunean oinarrituriko diskriminazio oro debekatzen du, adopzio- eta abegi-kasuetan ere. Lanera sarbidea bermatzen du, baita lan beragatik soldata bera lortzea eta lan-mugikortasun bertikala izatea ere. Faktore diskriminatzaileen artean, dekretu honek azpimarratzen du langileen duintasuna erasotu eta giro iraingarri eta mehatxugarria sortzen duten sexu-jazarpen fisiko edo psikologikoa edo nahi ez diren beste jokaera batzuk errefusatzeagatik gertatzen den tratu txarra. Era berean, “zeharkako” diskriminazioa zigor daiteke, hau da, itxurazko neutralak diren arau, praktika edo jokaerek sortutakoa, baina sexu zehatz bateko langileak beste sexukoen aurrean egoera babesgabean utz ditzaketena.

Gainera, “genero-soldataren arrailean” eragina dauka, ordainarekin zerikusia duen edozein diskriminazio, zuzen edo zeharkako, zigortuz, eta emakume langileak diskriminatzen dituzten enpresariei 250 eta 1.500 euroren arteko isunak jarriz. Are gehiago, enplegu-emaleak epaia beteko ez balu, 50.000 eurorainoko isuna ordaindu edo sei hile arteko espetxe-zigorra jasoko luke.

Gizarte-segurantzako zerbitzuetarako sarbideari dagokionez, emakume langileek lan-kontratuak gizonen adin-muga berberetaraino luzatzeko eskubidea dutela onartzen da. Gainera, elkarte eta sindikatuek kaltetutakoen eskubide eta interesak ordezkatzeko eskubidea bermatzen da, eta legezko babesa ez biktimena bakarrik, baizik eta diskriminazioa pairatzeagatik babesteko ordaintzen duteneena ere. Azkenik, berdinatasunerako erakundeak indartzen dira.

2010eko azaroaren 4ko 183 Legea, " Deleghe al governo in materia di lavori usuranti, di riorganizzazione di enti, di congedi e permessi, di ammortizzatori sociali, di servizi per l'impiego, di incentivi all'occupazione, di apprendistato, di occupazione femminile, recanti misure contro il lavoro sommerso e disposizioni in tema di lavoro pubblico e di controversie di lavoro", (21. artikulua)

2012ko urriaren 5eko Ministeritza Dekretua "2011ko abenduaren 6ko 201 Lege Dekretuaren 24. artikuluko 27. paragrafoa garantzen du, hainbat aldaketaren ondoren, abenduaren 22ko 214 legea izango zena, gazte eta emakumeen enpleguaren hobekuntza kualitatibo eta kuantitatiborako esku-hartzeetarako finantza-funtsa ezartzen duena"

2012ko ekainaren 28ko 92. Legeak "Lan-merkatuaren erreformarako arauak hazkuntza-ikuspegitik", (4. artikulua, 24-26 paragrafoak) – inoren konturako langile edo enpresarientzat egun bateko baimen beharrezkoa eta aukerazko bi egun sartu ditu. Amatasun-baimen beharrezkoari dagokionez, haurraren bizitzaren lehen 5 hilabeteen barruan gozatu beharko litzateke, soldataren %100ekin. Legeak ama langileentzako haurtzaindegiko edo umeak zaintzeko kupoiak aurreikusi ditu, baimenaren ondorengo 11 hilabeteetan. Posibilitate hori esleitutako baliabideen mugen barruan eta aitatasunaren baimenean onartzen da.

2012ko abenduaren 22ko Ministeritza Dekretuak arau berriak garatu ditu.

Aitatasun- eta amatasun-baimenei dagokienez, 2012. urtearen bukaeran “salva-infrazioni” izeneko dekretua argitaratu zen (Arau-hausteak saihesteko Dekretua) (3. artikulua L.D. n. 216/2012), zeinen edukiak 2013ko egonkortasun-legean txertatu diren (L. 228/2012, 1. artikulua, 336-339 paragrafoak).

Erregulazio berriek:

- Beren konturako emakumeen eta arrantzaleen baimenen onurak luzatzen dituzte;

- Negoziazio kolektiboetan ordukako guraso-baimenaz gozatzeko modalitateak definitzeko atazak esleitzen dituzte;

- Langileak eta enplegu-emaleak ados egon behar dute, beharrezkoa denean, baimena amaitutakoan ohiko jarduera berriro hasteko.

Azkenik, berdintasun-erakundeei informazio eskuragaia erakunde europar egokiekin trukatzeko zeregina esleitzen diete.

Gainera, gizon eta emakumeen tratu-berdintasunerako arau europarrak aplikatu eta aitatasun/amatasuna laguntzeko neurriak hartu dira.

Konstituzioaren 3 eta 51 artikuluetan oinarrituz, genero-berdintasunaren garapen osoa lortzeko asmoz, XVI. Legealdian bi lege garrantzitsu onartu ziren:

POLITIKEN BERDINTASUNA: 120/2011 Legea, gutxien ordezkatutako generoari enpresa publikoetako zuzendaritza-taldeko kideen herena behintzat esleitzen diona, eta 215/2012 Legea, genero-ordezkaketa administrazio lokaletan orekatzera zuzentzen dena eta, besteak beste, udalen hauteskunde-sistema aldatzen duena, genero-bikoitzaren lehentasuna delakoaren bidez.

Amatasunaren hieroglifoa beren konturako langileentzat eta emakume langile atipikoentzat

2001. urtean 151 Lege Dekretua onartu zenez geroztik, emakumeen berezko enpleguaz legezko probisioak aldatu dira, gizon langileekin ezberdintasunak egonik ere.

2007ko azaroaren 7tik emakume langile autonomoek besteen amatasun-baimen bera izateko arauak ezarri dira. Gainera, epe laburreko kontratua duten emakumeek seme-alabaren bizitzaren lehenengo urtean 3 hilabete arteko baimenaz goza dezakete. Jaiotza anitzaren kasuan, eskubidea seme-alabako onartzen da (Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalaren 137/2007 Zirkularra - INPS)

Beren konturako emakume langileen babesa handitzen da (minoristak, nekazariak, abeltzainak). Lanpostutik alde egiteko behartasunik gabe ere, amatasunaz goza dezakete erditu baino 2 hilabete lehenago eta 3 ondoren. Gainera, umearen lehen urtean 3 hileko aitatasun-baimena errekonozitzen da, lan-jarduera etenez gero.

Bere konturako langileak diren ama adoptibo eta abegikoentzako amatasun-baimena onartzen da. Familiara iristean, lehenengo 3 urteetan, 12 urte edo gutxiago adopzioan edo abegian hartutako umeko 3 hilabete errekonozitzen dira, eta inolaz ere ez 15 urte bete eta gero.

Beren konturako adin gutxiko langileek ezin dute eradoskitzeko etenik izan (minoristak, nekazariak, abeltzainak), ezta etxeko lanetan aritzen diren garbitzaile eta zaintzaileek ere.

AUKERA-BERDINTASUNARI BURUZKO ESKUALDEKO LEGEAK

2007ko martxoaren 21eko 7. Legea "Norme per le politiche di genere e i servizi di conciliazione vita-lavoro in Puglia" (Genero-politikaz eta familia- eta lan-bizitza kontziliatzeko arauak)

1990eko apirilaren 30eko 16. Legea "Commissione regionale per le pari opportunità fra uomo e donna in materia di lavoro" (Gizon eta emakumeen aukera-berdintasunerako eskualdeko batzordea).​

1980ko ekainaren 9ko 70. Legea "Istituzione della Consulta regionale femminile” (Eskualdeko emakumen-batzordearen ezarpena)​

2007ko martxoaren 21eko 7. Legearen EDUKI GARRANTZITSUENAK ETA GARAPENAREN EGOERA

Gobernanza de género (governance di genere)

a)       Genero Bermerako Bulegoaren ezarpena

Bulegoaren lana da genero-nortasuna integratu eta eskualdeko jarduera guztietan aukera-berdintasunaren printzipioen aplikaziorekin zerikusia duten ekintza eta programa orokorren ebaluazioa eskaintzea.

b)      Emakumeentzako Baliabide Zentroaren ezarpena, garapen lokaleko estrategietan EBko eskualdeetan kohesio sozial eta ekonomiko eta hazkunde egokia ziurtatzeko genero-politikak bultzatzeko helburuarekin. Zeregin nagusia eskualde mailan lanean ari diren genero-erakunde guztiak koordinatzea da, sarea eta komunikazioak indar daitezen.

c)        Kontseiluen arteko Koordinazio Taldearen ezarpena, eskualdeko politiken garapenean genero-politiken integrazioa erraztearren.

d)       Familia- eta lan-bizitza kontziliaziorako mahai iraunkorraren ezarpena, sindikatu, sektoreko elkarte, enpresari, berdintasun-erakunde, erakunde lokal autonomo eta hirugarren sektorekoen arteko trukaketa-espazio gisa, legezko probisioen aplikazioan akordioak bultzatzeko.

Familia- eta lan-bizitzaren kontziliaziorako:

Conciliazione dei tempi di vita e di lavoro e armonizzazione dei tempi delle città. 28. artikulua

Regolamento per i piani territoriali degli orari e degli spazi e delle banche dei tempi.

ELPENDÙ PARTZUERGOAREN PRAKTIKA AUKERA-BERDINTASUNEAN

• 903/1977 Legea – «Legge Anselmi» izenaz ere ezaguna

• 125/1991 Legea – Gizon eta emakumeen lan-berdintasuna lortzeko ekintza positiboak;

• 53/2000 Legea - “Amatasun eta aitatasuna laguntzeko probisioak, zaintza, formazio eta kontziliazioaren eskubidearen alde”;

• Lan-merkatuaren erreforma (Biagi Legea);

• Italia 2020: Emakumeen lan-merkatuko inklusiorako ekintza-programa eta Familia Plan Nazionala.

125/1991 Legea

• Heziketan, lanbide-heziketan, lan-merkaturako sarbidean, karreran, lan-bizitzan eta mobilitatean emakumeek jasandako ezberdintasunekin bukatu;

• Emakumeen lan-aukeran aniztasuna erraztu, bereziki eskolan eta bizitza osoan zeharko lanbide-orientazioan, emakume langile eta enpresarien beren konturako enplegu, enpresa-formazio eta bokazio-kualifikaziorako sarbidea bultzatuz;

• Generoaren arabera ondorio ezberdinak dauzkaten baldintzat gainditu: Emakume langileen aurkako aurreiritziak gainditu, formazio egokia eskainiz, lan- eta karrera-promozioa ahalbidetuz eta tratu ekonomiko eta soldata berdinak ziurtatuz;

• Emakumeen integrazioa bultzatu ordezkaketa txikia izan duten jardueretan, lan-sektoretan eta postuetan, eta bereziki sektore teknologiko aurreratutan eta ardura maila ezberdinetan;

• Lan, baldintza eta ordutegien antolaketa ezberdin baten bidez, familiaren eta lanaren kargen oreka eta gizon eta emakumeen arteko banaketa egokiagoa erraztu;

• Kontseilu Nazionalak, Eskualdekoak eta Probintzialak xedatu, lan-diskriminazioa monitorizatu eta jazartzeko, baitza familia- eta lan-bizitza kontziliatzeko politikak bultzatzeko ere.

53/2000 Legea - “Zaintza, formazio eta ordutegi-egokitzapenagatik amatasun eta aitatasuna laguntzeko probisioak”

- KULTUR EKINTZA

Familia-antolaketan gurasoen partaidetza bultzatu, seme-alabak zaintzeko baimenez gozatzen animatzera zuzendutako mekanismoen bidez;

- ERAKUNDE-EKINTZA

Pertsona eta familien bizi-kalitatea ziurtatu eta denbora orekatzeko funtzioa erakunde lokalei berriro esleitu. Gizarte-enpresa eta erakundeak lan-kontziliaziorako ekintza positiboen esperimentazioaren promozioan lehen aldiz mobilizatzen dira;

Udal mailan onartutako irekiera-ordutegiak definitzeko zeregina eskualdeei esleitu, udal-zerbitzuen ordutegiak partaidetza-taula lokalen bidez armonizatzeko;

- LAGUNTZA EKONOMIKORAKO EKINTZAK familia- eta lan-bizitzaren kontziliazioa errazten dutenak, gizon-emakumeak aitatasun/amatasun-baimenaren ondoren lanean berriro hasteko modu malguak esperimentatu eta sortzeko funtsak bermatuz, baita enpresaren jabea ordezkatzeko proiektuak ere, familia- eta lan-bizitzaren arteko oreka bultzatuz.

Familia Plan Nazionala

- Haurren zaintza-zerbitzuak indartu;

- Seme-alaben heziketan gurasoen laguntza-ekintzak;

- Familia-politiken eremuan ekintza berriak;

- Zaintza eta heziketako familia-kargetan laguntza;

- Desgaitasuna duten senide edo nagusi menpekoen zaintzan familiei laguntzera bideratutako zerbitzu eta esku-hartzeen planifikazio eta garapena.

● Familia- eta lan-bizitza kontziliaziorako zerbitzuetan esperimentazioa faboratu;

ESKUALDEKO MARKOA

• 7/2007 eskualdeko legea;

• 953/2008 eskualdeko batzordearen erabakia;

• 19/2006 eskualdeko legea;

• 21/2008 eskualdeko erregulazioa;

• Enplegurako ezohiko plana;

• 29/2014 eskualdeko legea;

7/2007 eskualdeko legea

• Genero-dimentsioa eskualdeko estrategien planifikazio, garapen eta ebaluazioan integratu;

• Lan-bizitza, harremanak, familia-zaintza eta pertsonala bultzatzeko bizi-kalitatea bultzatu;

• Hiritarren pentsamolde-aldaketa bultzatzeko jarduera egokiak trukatu eta aplikatzera zuzendutako iniziatibak lagundu eta bultzatu, genero-ezberdintasunez kontzienteago eginez eta emakumeen aurkako biolentzia eta jazarpen edozein forma deuseztuz;

• Amatasunaren balore soziala bultzatu, amatasunean kontzientzia handituz, eta seme-alaben zaintzan arduren banaketa erraztuz, genero eta belaunaldien arteko aliantzen bidez;

• Eremu publiko nahiz pribatuan, hautespen-batzarretan, erakunde eta batzordeetan eta kontseilu eta eskualdeko batzordeko zeregin guztietan erabakiak hartzeko emakumeen partaidetza bultzatu;

• Administrazio publikoetan eta enpresa pribatuetan emakumeen konpromisoa bultzatu;

• Emakumeen ekintzailetza, enpresa berriei laguntza eta emakume ekintzaileentzako formazioa bultzatu.

Generoko gizarte-itunak (R. L. 7/2007 - 5. artikulua)

Erakunde, enpresa pribatu, sindikatu, enpresari-talde eta eskola-sistemaren arteko akordioak, lan- eta familia-bizitzaren kontziliaziorako lan-antolaketako modalitateen esperimentazioa bultzatzearren eta gizon eta emakumeen artean familia-zereginak berdintasunez banatzearren.

Familia- eta lan-bizitza ekintza anitzeko programen definizioaren bidez kontziliatzeko esku-hartze eta zerbitzuak planifikatzeko moduan berrikuntza dakarte. Programa horiek partaidetzazkoak dira, egile publiko eta pribatuen kooperazio bultzatzen dute, planifikazio eta inbertsioan, eremuko testuinguru sozial eta instituzionalean eragiteko eta litezkeen baliabideak gaitzeko.

BIBLIOGRAFIA ETA SITOGRAFIA

http://www.pinknews.co.uk/2015/09/30/did-this-school-really-refuse-to-educate-a-boy-for-being-gay/

ESPAINIA:

1. Europako Kontseiluko Ministro Batzordea (1992). Autoritate nazionalentzako berrerabiltze- eta integrazio-programa eredua, desgaitasuna duten pertsonen berrerabiltzako politika koherentea deitua. BOE, 140, 19798-19802.

2. EHLABE. (2014). AEDIS eredu berriak.

3. FSC Inserta. (2012). Zentro okupazionaletik Enplegu Zentro Berezirako Transizioa. Madril: ONCE.

4. Espainiako Gobernua. (2012). Enplegu zentro berezietako gaurko egoera eta etorkizuna. Enplegu eta Gizarte Segurantzako Ministeritza.

5. Espainiako Gobernua. (2013). Desgaituaren Gizarteratze Legea. BOE, 103, 11106-11112.

6. Espainiako Gobernua. (2014). Behar bereziko ikasleei buruzko legedi espainiarra. BOE, 52, 19358-19360.

7. Eusko Jaurlaritza. (1998). Behar bereziko ikasleei buruzko euskal legedia. BOPV, 164, 15961-15975.

ERANSKINAK

text of laws mentioned in the section on guidelines,.......

pictures of learning activities on the mentioned good practices,

ANNEXES (pictures of learning activities on the mentioned good pr, text of laws mentioned in the section on guidelines,.......

LEGEDIAK

ESPAINIAKO LEGEDIA

1/2013 Legegintzako Errege Dekretua, azaroaren 29koa, desgaitasuna duten pertsonen eskubideei eta haien gizarteratzeari buruzko Lege Orokorraren Testu Bategina onartzen duena.

Desgaitasunen bat duten pertsonen gizataldea multzo handia da, oso kontu handia behar duena; gainera, gizartearen antolaerak eta jarduteko moduak bazterturik eduki ditu maiz, ezaguna den egoeran. Egoera horretan, haien funtsezko eskubideak eta askatasunak murrizturik egon dira, haien giza garapena oztopaturik, herritar guztien eskura egon ohi diren baliabide eta zerbitzuez ere ezin izan dute besteek bezala gozatu, eta ezin izan diote lagundu gizartearen aurrerabideari beren gaitasunekin.

Bizimodu betea egiteko gurariak eta beren burua garatzeko beharrak bizi ditu pertsona hauek ere, baina ezin izaten dituzte nahi horiek bete, baldin askatasunerako, berdintasunerako eta duintasunerako eskubideak murriztu egiten bazaizkie edo aintzat hartzen ez bazaizkie. Horixe da, oraindik, desgaitasunen bat duten emakumeen eta gizonen egoera; izan ere, ezin ukatu diren arren gizartean izan diren aurrerapen asko, eskubideak murrizturik aurkitzen dituzte zenbait ingurune, prozesu edo zerbitzu eskuratzeko edo haietan parte hartzeko orduan, haien behar espezifikoak kontuan hartu gabe pentsatu izan direlako edo haien parte hartzea eragozten dutelako berez.

Badira, beraz, eragozpen ugari eta askotarikoak, desgaitasunen bat duten pertsonei beren eskubideak bete-betean baliatzea eragozten dietenak, eta eragozpen horien ondorioek bazterketa soziala eragiten dute; hala, botere publikoek konponbidea ipini behar diote bazterketa sozial horri, aitzakiarik gabe.

Aukera-berdintasuna sustatzen duten neurriak bultzatzea eta, horretarako, desgaitasunen bat duten pertsonentzako oztopoak kentzea herritar, erakunde eta entitate guztien zeregina da, baina, batez ere, legegilearena, beharrizanak hauteman eta konponbideak proposatu behar baititu, ekintza-lerro orokor egokienekin batera. Lehenago ere frogatu izan dugunez, beharrezkoa da desgaitasunari buruzko arau- esparruak eta ekintza publikoek gizartearen antolamenduan eta haren adierazpide material edo harremanezkoetan eragin dezaten, zeintzuek, beren egitura eta jarduerekin, baztertu edo gibelarazi egiten baitituzte desgaitasunen bat duten pertsonak ohiko bizimodutik; eta, eragin ere, desgaitasunen bat duten pertsonek ere aukera izan dezaten, eskubidedun subjektu aktibo gisa, bizimodua gainerako herritarrekiko baldintza-berdintasunean egiteko.

Hala, Desgaitasuna duten pertsonen eskubideei eta haien gizarteratzeari buruzko Legea (13/1982 Legea, apirilaren 7koa) izan zen lehenbiziko legea Espainian, desgaitasunen bat duten pertsonentzako eta haien senitartekoentzako arreta eta laguntzak arautzera zuzendua; Espainiako Konstituzioaren 9., 10., 14. eta 49. artikuluen esparruan onartu zen, eta aurrerapen garrantzitsua ekarri zuen garai hartan.

Lege horretan ere jaso zen ideia hori, alegia, desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak bermatzeko berdintasunezko neurriak eta haiei eman beharreko babes bereziak honako honetan oinarritu behar dutela: beren inguruan bizimodu normala egiteko aukera emango dien laguntza-neurri osagarri, laguntza tekniko eta zerbitzu espezializatuetan. Prestazio ekonomikoen eta zerbitzuen sistema bat ezarri zen, baita laneratzeko neurriak, irisgarritasuna sustatzeko neurriak eta laguntza ekonomikoak ere, eta ondoren osasunari, hezkuntzari eta enpleguari buruzko legeetan jasoko ziren printzipio batzuk ere bai.

Ondoren, Desgaitasunen bat duten pertsonen aukera-berdintasunari, diskriminaziorik ezari eta irisgarritasun unibertsalari buruzko Legeak (51/2003 Legea, abenduaren 2koa) bultzada berria eman zien desgaitasunen bat duten pertsonen aldeko berdintasun-politikei, eta esku hartzeko bi estrategiatan jarri zuen arreta, bereziki: diskriminazioaren kontrako borroka eta irisgarritasun unibertsala. Lege horrek berak xedatu zuen arau-hausteen eta zigorren araubide bat ezartzeko, eta Desgaitasunen bat duten pertsonentzako aukera-berdintasunen, diskriminaziorik ezaren eta irisgarritasun unibertsalaren arloko arau-hausteak eta zigorrak ezartzen dituen 49/2007 Legeak ezarri zuen azkenean araubide hori (49/2007 Legea, abenduaren 26koa).

Era berean, ez da sartzen arau honek batzen dituen xedapenen artean, baina nabarmendu beharrekoa da desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen legeen esparruan 27/2007 legea, urriaren 23koa, espainiar zeinu-hizkuntzak aintzat hartzekoa eta gorren, entzuteko desgaitasunen bat dutenen eta gor-itsuen ahozko komunikazioari laguntzeko bitartekoak arautzen dituena, eta gorrek, entzuteko desgaitasunen bat dutenek eta gor-itsuek espainiar zeinu-hizkuntzak ikasi, ezagutu eta erabiltzea libreki hautatzeko duten eskubidea eta ahozko komunikazioari laguntzeko bitartekoetarako duten eskubidea aintzat hartzen dituena. Lege hori funtsezko faktorea izan zen haien gizarteratzean.

Azkenean, ezinbestekoa da desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideei buruzko nazioarteko konbentzioa aipatzea, Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiek (NBE) 2006ko abenduaren 13an onartua, eta Espainiak 2007ko abenduaren 3an berretsia; 2008ko maiatzaren 3an sartu zen indarrean. Konbentzio horrek ezarri zuen desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen ikuspegia erdigunean, halako moldez non desgaitasunen bat duten pertsonak eskubideen subjektu titular jotzen dituen eta botere publikoak behartzen dituen eskubide horiek osorik eta eraginkortasunez baliatu ahal izango direla bermatzera.

Arauak Desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen gaineko Nazioarteko Konbentzioaren arabera egokitzeari buruzko Legearen azken xedapenetako bigarrenaren agindua da hiru lege horiek bat egitea, erregularizatuz, argituz eta armonizatuz (26/2011 Legea, abuztuaren 1ekoa), eta behar-beharrezkoa da hori, kontuan hartuta zer aldaketa izan diren azken urteetan eta zer funtsezko aldaketa izan diren desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak arautzen dituzten arauen esparruan –betiere, xedapen horri merkataritza eta zenbait zerbitzu liberalizatzeko presako neurriei buruzko Legearen azken xedapenetako bosgarrenak emandako idazketaren arabera (12/2012 Legea, abenduaren 26koa)–. Nazioarteko Konbentzio hori izan da eginkizun horren erreferente nagusia. Hori dela eta, legeak, bere printzipioak Konbentzioan xedatutakoaren arabera berrikusteaz gain, badakar titulu bat, berariaz desgaitasunen bat duten pertsonen zenbait eskubideren gainekoa. Berariaz aitortzen du, orobat, desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak printzipio honen arabera erabili beharko direla: erabakiak hartzeko askatasuna.

Testu bategin hori egiteko orduan, kontsulta egin zaie autonomia-erkidegoei eta Ceuta eta Melilla hiriei, eta txosten aginduzko eta aldez aurrekoa eskatu zaio Desgaitasunari buruzko Estatu Batzordeari. Entzunaldia eman zaie eragiten zaien sektoreei, eta aldez aurreko txostena aurkeztu zaio Datuak Babesteko Espainiar Agentziari.

Arauak Desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen gaineko Nazioarteko Konbentzioaren arabera egokitzeari buruzko Legearen azken xedapenetako bigarrenean xedatutakoa aplikatuz eman da arau hau (26/2011 Legea, abuztuaren 1ekoa).

ILDO ETA POLITIKEI BURUZKO AHOLKUAK

6

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

151

152

153

154

155

156

157

158

159

160

161

162

163

164

165

166

167

168

169

170

171

http://www.pinknews.co.uk/2015/09/30/did-this-school-really-refuse-to-educate-a-boy-for-being-gay/

ESPAINIA:

1. Europako Kontseiluko Ministro Batzordea (1992). Autoritate nazionalentzako berrerabiltze- eta integrazio-programa eredua, desgaitasuna duten pertsonen berrerabiltzako politika koherentea deitua. BOE, 140, 19798-19802.

2. EHLABE. (2014). AEDIS eredu berriak.

3. FSC Inserta. (2012). Zentro okupazionaletik Enplegu Zentro Berezirako Transizioa. Madril: ONCE.

4. Espainiako Gobernua. (2012). Enplegu zentro berezietako gaurko egoera eta etorkizuna. Enplegu eta Gizarte Segurantzako Ministeritza.

5. Espainiako Gobernua. (2013). Desgaituaren Gizarteratze Legea. BOE, 103, 11106-11112.

6. Espainiako Gobernua. (2014). Behar bereziko ikasleei buruzko legedi espainiarra. BOE, 52, 19358-19360.

7. Eusko Jaurlaritza. (1998). Behar bereziko ikasleei buruzko euskal legedia. BOPV, 164, 15961-15975.

BIBLIOGRAFIA ETA SITOGRAFIA

clxxii

1/2013 Legegintzako Errege Dekretua, azaroaren 29koa, desgaitasuna duten pertsonen eskubideei eta haien gizarteratzeari buruzko Lege Orokorraren Testu Bategina onartzen duena.

Desgaitasunen bat duten pertsonen gizataldea multzo handia da, oso kontu handia behar duena; gainera, gizartearen antolaerak eta jarduteko moduak bazterturik eduki ditu maiz, ezaguna den egoeran. Egoera horretan, haien funtsezko eskubideak eta askatasunak murrizturik egon dira, haien giza garapena oztopaturik, herritar guztien eskura egon ohi diren baliabide eta zerbitzuez ere ezin izan dute besteek bezala gozatu, eta ezin izan diote lagundu gizartearen aurrerabideari beren gaitasunekin.

Bizimodu betea egiteko gurariak eta beren burua garatzeko beharrak bizi ditu pertsona hauek ere, baina ezin izaten dituzte nahi horiek bete, baldin askatasunerako, berdintasunerako eta duintasunerako eskubideak murriztu egiten bazaizkie edo aintzat hartzen ez bazaizkie. Horixe da, oraindik, desgaitasunen bat duten emakumeen eta gizonen egoera; izan ere, ezin ukatu diren arren gizartean izan diren aurrerapen asko, eskubideak murrizturik aurkitzen dituzte zenbait ingurune, prozesu edo zerbitzu eskuratzeko edo haietan parte hartzeko orduan, haien behar espezifikoak kontuan hartu gabe pentsatu izan direlako edo haien parte hartzea eragozten dutelako berez.

Badira, beraz, eragozpen ugari eta askotarikoak, desgaitasunen bat duten pertsonei beren eskubideak bete-betean baliatzea eragozten dietenak, eta eragozpen horien ondorioek bazterketa soziala eragiten dute; hala, botere publikoek konponbidea ipini behar diote bazterketa sozial horri, aitzakiarik gabe.

Aukera-berdintasuna sustatzen duten neurriak bultzatzea eta, horretarako, desgaitasunen bat duten pertsonentzako oztopoak kentzea herritar, erakunde eta entitate guztien zeregina da, baina, batez ere, legegilearena, beharrizanak hauteman eta konponbideak proposatu behar baititu, ekintza-lerro orokor egokienekin batera. Lehenago ere frogatu izan dugunez, beharrezkoa da desgaitasunari buruzko arau- esparruak eta ekintza publikoek gizartearen antolamenduan eta haren adierazpide material edo harremanezkoetan eragin dezaten, zeintzuek, beren egitura eta jarduerekin, baztertu edo gibelarazi egiten baitituzte desgaitasunen bat duten pertsonak ohiko bizimodutik; eta, eragin ere, desgaitasunen bat duten pertsonek ere aukera izan dezaten, eskubidedun subjektu aktibo gisa, bizimodua gainerako herritarrekiko baldintza-berdintasunean egiteko.

Hala, Desgaitasuna duten pertsonen eskubideei eta haien gizarteratzeari buruzko Legea (13/1982 Legea, apirilaren 7koa) izan zen lehenbiziko legea Espainian, desgaitasunen bat duten pertsonentzako eta haien senitartekoentzako arreta eta laguntzak arautzera zuzendua; Espainiako Konstituzioaren 9., 10., 14. eta 49. artikuluen esparruan onartu zen, eta aurrerapen garrantzitsua ekarri zuen garai hartan.

Lege horretan ere jaso zen ideia hori, alegia, desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak bermatzeko berdintasunezko neurriak eta haiei eman beharreko babes bereziak honako honetan oinarritu behar dutela: beren inguruan bizimodu normala egiteko aukera emango dien laguntza-neurri osagarri, laguntza tekniko eta zerbitzu espezializatuetan. Prestazio ekonomikoen eta zerbitzuen sistema bat ezarri zen, baita laneratzeko neurriak, irisgarritasuna sustatzeko neurriak eta laguntza ekonomikoak ere, eta ondoren osasunari, hezkuntzari eta enpleguari buruzko legeetan jasoko ziren printzipio batzuk ere bai.

Ondoren, Desgaitasunen bat duten pertsonen aukera-berdintasunari, diskriminaziorik ezari eta irisgarritasun unibertsalari buruzko Legeak (51/2003 Legea, abenduaren 2koa) bultzada berria eman zien desgaitasunen bat duten pertsonen aldeko berdintasun-politikei, eta esku hartzeko bi estrategiatan jarri zuen arreta, bereziki: diskriminazioaren kontrako borroka eta irisgarritasun unibertsala. Lege horrek berak xedatu zuen arau-hausteen eta zigorren araubide bat ezartzeko, eta Desgaitasunen bat duten pertsonentzako aukera-berdintasunen, diskriminaziorik ezaren eta irisgarritasun unibertsalaren arloko arau-hausteak eta zigorrak ezartzen dituen 49/2007 Legeak ezarri zuen azkenean araubide hori (49/2007 Legea, abenduaren 26koa).

Era berean, ez da sartzen arau honek batzen dituen xedapenen artean, baina nabarmendu beharrekoa da desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen legeen esparruan 27/2007 legea, urriaren 23koa, espainiar zeinu-hizkuntzak aintzat hartzekoa eta gorren, entzuteko desgaitasunen bat dutenen eta gor-itsuen ahozko komunikazioari laguntzeko bitartekoak arautzen dituena, eta gorrek, entzuteko desgaitasunen bat dutenek eta gor-itsuek espainiar zeinu-hizkuntzak ikasi, ezagutu eta erabiltzea libreki hautatzeko duten eskubidea eta ahozko komunikazioari laguntzeko bitartekoetarako duten eskubidea aintzat hartzen dituena. Lege hori funtsezko faktorea izan zen haien gizarteratzean.

Azkenean, ezinbestekoa da desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideei buruzko nazioarteko konbentzioa aipatzea, Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiek (NBE) 2006ko abenduaren 13an onartua, eta Espainiak 2007ko abenduaren 3an berretsia; 2008ko maiatzaren 3an sartu zen indarrean. Konbentzio horrek ezarri zuen desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen ikuspegia erdigunean, halako moldez non desgaitasunen bat duten pertsonak eskubideen subjektu titular jotzen dituen eta botere publikoak behartzen dituen eskubide horiek osorik eta eraginkortasunez baliatu ahal izango direla bermatzera.

Arauak Desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen gaineko Nazioarteko Konbentzioaren arabera egokitzeari buruzko Legearen azken xedapenetako bigarrenaren agindua da hiru lege horiek bat egitea, erregularizatuz, argituz eta armonizatuz (26/2011 Legea, abuztuaren 1ekoa), eta behar-beharrezkoa da hori, kontuan hartuta zer aldaketa izan diren azken urteetan eta zer funtsezko aldaketa izan diren desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak arautzen dituzten arauen esparruan –betiere, xedapen horri merkataritza eta zenbait zerbitzu liberalizatzeko presako neurriei buruzko Legearen azken xedapenetako bosgarrenak emandako idazketaren arabera (12/2012 Legea, abenduaren 26koa)–. Nazioarteko Konbentzio hori izan da eginkizun horren erreferente nagusia. Hori dela eta, legeak, bere printzipioak Konbentzioan xedatutakoaren arabera berrikusteaz gain, badakar titulu bat, berariaz desgaitasunen bat duten pertsonen zenbait eskubideren gainekoa. Berariaz aitortzen du, orobat, desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak printzipio honen arabera erabili beharko direla: erabakiak hartzeko askatasuna.

Testu bategin hori egiteko orduan, kontsulta egin zaie autonomia-erkidegoei eta Ceuta eta Melilla hiriei, eta txosten aginduzko eta aldez aurrekoa eskatu zaio Desgaitasunari buruzko Estatu Batzordeari. Entzunaldia eman zaie eragiten zaien sektoreei, eta aldez aurreko txostena aurkeztu zaio Datuak Babesteko Espainiar Agentziari.

Arauak Desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideen gaineko Nazioarteko Konbentzioaren arabera egokitzeari buruzko Legearen azken xedapenetako bigarrenean xedatutakoa aplikatuz eman da arau hau (26/2011 Legea, abuztuaren 1ekoa).

1.5. Desgaitasuna duten pertsonen eskubideak

1/2013 Legegintzako Errege Dekretua, azaroaren 29koa, desgaitasuna duten pertsonen eskubideei eta haien gizarteratzeari buruzko Lege Orokorraren Testu Bategina onartzen duena.

I. TITULUA: Eskubideak eta betebeharrak

7. artikulua: Berdintasunerako eskubidea: Desgaitasunen bat duten pertsonek, hala, gainerako herritarrek ordenamendu juridikoaren arabera dituzten eskubide berberak dituzte.

I. KAPITULUA: Prestazio sozial eta ekonomikoen sistema

8.  artikulua. Desgaitasunen bat duten pertsonentzako prestazio sozial eta ekonomikoen sistema berezia.

1.  Desgaitasunen bat duten pertsonentzako prestazio sozial eta ekonomikoen sistemaren babes-ekintzak honako hauek hartzen ditu, pertsona horiek, lanean ez ibiltzeagatik, Gizarte Segurantzaren sistemaren aplikazio-eremuan sartuta ez daudenean:

a) Osasun-laguntza eta prestazio farmazeutikoa.

b) Mugikortasun- eta garraio-gastuetarako sorospena. c) Lanbiderako oneratzea.

d) Lanbiderako errehabilitazioa eta gaitzea.

2.  9. artikuluan xedatutakoa gorabehera, erregelamenduz ezarritako hedadura, iraupena eta baldintzak izango dituzte aurreko paragrafoan xedatutako osasun-laguntza eta prestazio farmazeutikoak.

3.  Gutxieneko diru-sarreren bermerako sorospena eta hirugarren pertsona bati laguntzeko sorospena jasotzen duten pertsonek ez dute galduko eskubide hori, lehenbiziko xedapen iragankorrean ezarritakoari jarraituz.

9.  artikulua. Desgaitasunen bat duten pertsonentzako prestazio sozial eta ekonomikoen sistema bereziko prestazio farmazeutikoa.

Kapitulu honetan xedatutako prestazio laguntzazko eta ekonomikoetako sistema bereziaren onuradunak salbuetsita egongo dira berezitasun farmazeutikoak kontsumitzeagatiko ekarpena egin beharretik.

II. KAPITULUA

Pertsonaren osotasunerako eskubidea

10.  artikulua. Osasuna babesteko eskubidea.

1.  Desgaitasunen bat duten pertsonek eskubidea dute osasunaren babeserako, eta hor sartzen da eritasunaren prebentzioa eta osasuna babestu, sustatu eta sendatzea, desgaitasuna dela -eta diskriminaziorik eragin gabe, eta arreta berezia jarriz osasun mentalari eta sexu- eta ugalketa-osasunari.

2.  Herri-administrazioek eta subjektu pribatuek arreta berezia jarriko diete desgaitasunen bat duten pertsonen beharrizanei, indarrean den osasun arloko legeriaren eta legeria sektorialaren arabera.

3.  Herri-administrazioek, hala, arreta soziala eta osasun- arloko arreta koordinatzeko beharrezkoak diren jarduerak eraginkortasunez eta egiaz gauzatuko dituzte, beren desgaitasunarekin zerikusia duten osasun-arazoak izateagatik arreta-sistema baten eta bestearen beharra aldi berekoa edo bata bestearen ostekoa duten pertsonei zuzendurik, eta beharrezkoak diren neurriak sustatuko dituzte, desgaitasunen bat duten pertsonek beren osasunarekin lotutako prestazioak eta zerbitzuak gainerako herritarrekiko baldintza berdinetan eskuratu ahal izan ditzaten.

11.  artikulua. Urritasunen eta desgaitasun-areagotzeen prebentzioa.

1.  Urritasunen eta desgaitasun-areagotzeen prebentzioa herritarren eskubidea eta betebeharra da, bai eta gizarte osoarena ere, eta Estatuak osasun publikoaren eta zerbitzu sozialen arloan dituen lehentasunezko obligazioen artekoa. Urritasunen eta desgaitasun-areagotzeen prebentzioak aintzat hartuko du desgaitasunen bat duten pertsonen dibertsitatea, eta tratamendu berezitua eskainiko du, pertsona bakoitzaren beharrizanen araberakoa.

2.  Herri-administrazio eskudunek urritasunen eta desgaitasun- areagotzeen prebentziorako planak sustatuko dituzte, eta kontuan hartuko dute, orobat, Mendetasun-egoeran dauden pertsonen autonomia pertsonala sustatzeari eta zaintzeari buruzko Legearen 21. artikuluan xedatutakoa (39/2006 Legea, abenduaren 14koa).

3.  Plan horietan, garrantzi berezia emango zaie honako zerbitzu hauei: familia-orientazio eta -planifikazioko zerbitzua, aholku genetikoa, jaio aurreko eta jaio osteko arreta, hautemate eta diagnostiko goiztiarra eta asistentzia pediatrikoa, tartean direla haurren eta gaztetxoen osasun mentala, asistentzia geriatrikoa, bai eta laneko segurtasuna eta osasuna, bideko zirkulazioko segurtasunerako laguntza, elikagaien kontrol higieniko eta sanitarioa eta ingurumen-kutsadura. Berariazko arreta jarriko zaie nekazaritza-inguruneetarako ekintzei.

12.  artikulua. Desgaitasunari arreta eskaintzeko talde multiprofesionala

1.  Arlo sektorial bakoitzeko desgaitasunari arreta eskaintzeko talde multiprofesionalek dagokien prestakuntza espezializatua eduki beharko dute, eta eskumena izango dute, nork bere lurralde-esparruan, desgaitasunen bat duen pertsona bakoitzari, behar badu, diziplina arteko arreta eskaintzeko, eta bermatzeko ezen gizartean osoki parte hartu ahal izango dutela, gainerako guztiekiko baldintza berdintasunean eta gizarteratuak izango direla.

2.  Desgaitasun-maila kalifikatzeko eta aintzat hartzeko ardura duten talde multiprofesionalak organoak dira, desgaitasun-egoerak baloratzen eta kalifikatzen dituztenak, eskumena duen administrazio-organoak ondoren aintzatespen ofiziala egin dezan.

3.  Desgaitasun-maila kalifikatu eta aintzat hartzeko talde multiprofesionalen eginkizunak dira:

a) Txosten tekniko normalizatu bat egitea urritasunen, jarduerak gauzatzeko mugen eta gizartean parte hartzeko oztopoen inguruan, zehaztuz, betiere, dena delako pertsona horrek zer gaitasun eta trebetasunetarako behar dituen laguntzak.

b) Gaikuntzarako eta errehabilitaziorako orientazioa, desgaitasunarekiko pertsonaren autonomia erabat errespetatuz, eta osatzeko beharrizan, gaitasun eta aukeren gaineko proposamenak eginez; orobat, osatzeko prozesua behatu eta berraztertzea.

c) Desgaitasun-egoera baloratu eta kalifikatzea, desgaitasun-maila eta motak zehaztuz legerian xedatutako onurei, eskubide ekonomikoei eta zerbitzuei begira, hargatik eragotzi gabe administrazio-organo eskudunek eskubidea onartzea, hala egitea badagokie.

d) Desgaitasun-egoeraren balorazioa eta kalifikazioa berrikusi egingo da, erregelamenduz ezarritako eran. Behin betiko balorazioa eta kalifikazioa egitekotan, dena delako pertsona horrek errehabilitazio-mailarik handiena lortu behar du, edo urritasunak, presuntzioz, behin betikoa izan behar du. Edonola ere, aldez aurreko balorazioak egin ahal izango dira zenbait onura eskuratzeko.

4.  Desgaitasun-maila kalifikatzeko eta aintzat hartzeko talde multiprofesionalek irizpide tekniko bateratuen arabera egingo dituzte kalifikazioak eta aintzat hartzeak, eskura duten ebidentzian oinarriturik, eta balioa izango dute edozein organismo publikoren aurrean, Estatuaren lurralde osoan.

III. KAPITULUA

Arreta osoa

13.  artikulua. Arreta osoa.

1.  Arreta osoa prozesuak edo esku hartzeko neurriak dira, honetara zuzenduak: desgaitasunen bat duten pertsonek garapen-mailarik eta autonomia pertsonalik handiena lortzea; independentziarik handiena eta gaitasun fisiko, mental eta sozialik handiena lortu eta horiei eustea; eta bizitzako alderdi guztietan gizarteratzea eta osoki parte hartzea, bai eta enplegu egoki bat eskuratzea ere.

2.  Arreta osoko programetan honako hau sartu ahal da:

a) Gaikuntza eta errehabilitazio mediku-funtzionala. b) Arreta, tratamendu eta orientazio psikologikoa. c) Hezkuntza.

d) Lanbide-jarduerarako laguntza.

3.  Programa hauek lehenbailehen abiarazi behar dira, eta desgaitasunarekiko pertsonaren beharrizan eta gaitasunak nahiz inguruak eskaintzen dituen aukerak diziplina anitzetatik ebaluatzea izan behar dute oinarri, beti aintzat harturik egokiak izan daitezkeen moldaketa eta egokitzeak eta erabakiak hartzeko eta pertsonaren autonomia sustatzeko laguntzak.

4.  Herri-administrazioek arduratu egin beharko dute arreta-zerbitzuak egokiak izan daitezen, eta, horretarako, koordinatu egingo dituzte osasunaren, enpleguaren, hezkuntzaren eta gizarte-zerbitzuen arloetako baliabideak eta gaitze- eta errehabilitazio-zerbitzuak, hartara, desgaitasunen bat duten pertsonei, bizimodua egiten duten inguruan, zerbitzu- eta programa-eskaintza gertuko, behar besteko eta dibertsifikatua bermatzearren, hala nekazaritza-inguruetan nola hiri-inguruetan.

14.  artikulua. Gaikuntza edo errehabilitazio mediku-funtzionala.

1.  Gaikuntza edo errehabilitazio mediku-funtzionalaren helburua da gaitasun fisiko, sentimenezko, mental edo intelektualen funtzionalitaterik ahalik eta handiena lortzea. Prozesu hori hasten da pertsona bakoitzaren urritasun eta behar psikosozialak hautemanez eta identifikatuz, eta pertsonaren garapen eta autonomia ahalik eta handiena lortu eta mantendu artean irauten du.

2.  Horretarako, bere egitura edo eginkizun gorputzezko edo psikosozialetan urritasunen bat duen pertsona orok, urritasun horretatik jarduerarako mugaren bat ondorioztatzen bazaio lege honen arabera desgaitasun gisa kalifikatua, eskubidea izango du gaikuntza edo errehabilitazio mediku- funtzionaleko prozesuen onuradun izateko, baldin eta beharrezkoak badira ahalik eta autonomia pertsonalik handiena lortu nahiz hobetzeko, eta beharrezkoak dituen laguntzekin garapen pertsonala lortzeko nahiz gizartean gainerakoekiko baldintza-berdintasunean eta egiaz eta osoki parte hartzeko.

3.  Gaikuntza- edo errehabilitazio-prozesua zerbitzu espezifikoetan hasten bada, jarraipena izan behar duen interbentzio-zentroekiko lotura estuan garatuko da prozesua, eta, beharrezkoa izanez gero, etxeko tratamenduarekin emango zaio segida, edo, bestela, desgaitasunarekiko pertsonak bizimodua egiten duen inguruan, han diren komunitate-baliabideekin.

4.  Gaikuntza eta errehabilitazio-programak osatu egingo dira beste hauekin: hornidura, egokitzea, laguntza-teknologiak zaindu eta berritzea, protesi eta ortesia, gailuak, ibilgailuak, eta desgaitasunen bat duten pertsonen egoera dela-eta komenigarri denerako beste laguntza-osagai batzuk.

15.  artikulua. Psikologiazko arreta, tratamendua eta orientazioa.

1.  Psikologiazko arreta, tratamendua eta orientazioa beti izango dira diziplinarteko gaikuntza- edo errehabilitazio-prozesuaren faseetan zehar, eta desgaitasunarekiko pertsonak ahalik eta autonomia pertsonal handiena izatea eta bere nortasuna osoki garatu ahal izatea izango ditu xede, bai eta haren familia-inguru gertuenekoari laguntzea ere.

2.  Psikologiazko arreta, tratamendu eta orientazioa desgaitasunarekiko pertsonaren ezaugarrietan, haren motibazio nahiz interesetan eta eragin ahal dioten familia-eta gizarte-faktoreetan oinarrituko dira, eta gaitasunen erabilera eta autonomia pertsonala ahalik eta gehien indartzea izango dute xede, betiere haren bizi-proiektu berezia kontuan hartuta.

3.  Psikologiazko arreta, tratamendua eta orientazioa bakoitzaren autonomiarako laguntzen barruan izango dira, eta gainerako tratamendu funtzionalekin koordinaturik egon beharko dira, eta, betiere, urritasuna hautematen denetik eskainiko dira, edo prozesu patologikoa hasten den unetik edo jarduera mugatzea ekar dezakeen ezinbesteko bat gertatzen denetik.

16.  artikulua. Hezkuntza.

Hezkuntza inklusiboa desgaitasunarekiko pertsonei arreta integrala emateko prozesuaren zati bat izango da, eta titulu honetako IV. kapituluan eta Hezkuntzari buruzko Legean (2/2006 Lege Organikoa, maiatzaren 3koa, Hezkuntzari buruzkoa) aipatzen diren laguntzen eta doikuntzen bitartez emango da.

17.  artikulua. Lanbide-jarduerarako laguntza.

1.  Desgaitasunarekiko pertsonek, lan-adinean daudela, eskubidea izango dute bokazio- eta lanbide-errehabilitazioko programen, enplegua mantentzeko programen eta lan merkatura itzultzeko programen onuradun izateko.

2.  Lanbide-jarduerarako prozesuetan, honako prestazio hauek sartuko dira, besteak beste:

a) Gaikuntza- edo errehabilitazio-prozesu mediku-funtzionalak. b) Lanbide-orientazioa.

c) Lanbide-prestakuntza, -berregokitze edo -birkualifikazioa.

3.  Lanbide-jarduerarako eta gaikuntza edo errehabilitazio mediku-funtzionalerako laguntza-prozesuetan (14. artikuluan arautzen dira), gaitasunak garatzea ez ezik, laguntzako produktu eta teknologiak eta lan bat gainerakoen baldintza berdinekin gauzatzeko behar diren gailuak ere sartuko dira.

4.  Lanbide-orientazioa dagokien zerbitzuek emango dute, betiere kontuan hartuz desgaitasunarekiko pertsonak zer beharrizan dituen egiaz; beharrizan horiek, baina, desgaitasun-maila kalifikatzeko eta aintzat hartzeko talde multiprofesionalen taldeen txostenen arabera zehaztuko dira. Era berean, aintzat hartuko da zer prestakuntza izan duen, zer prestakuntza hartzekoa den, eta kasuan-kasuko enplegu-aukerak ere bai; halaber, zer motibazio eta gaitasun dituen eta lanbide-aukeren artean zeintzuk hobesten dituen. Bestalde, enplegua bilatzeko, lortzeko, hari eusteko eta galduz gero berreskuratzeko laguntzak ere sartzen dira lanbide-orientazioan.

5.  Lanbide-prestakuntza, -berregokitze edo -birkualifikazioak –aldez aurreko prestakuntza oinarrizko orotariko bat ere sar daiteke hor– ekar lezake lan-merkatuan lan-esperientzia hartzea ere; nolanahi ere, bakoitzaren ibilbidearen eta lehenago hartutako lanbide-orientazioaren arabera eskainiko da, desgaitasunarekiko pertsonak hartutako erabakiaren arabera, eta 15. artikuluan ezarritako irizpideei jarraituz.

6.  Prestakuntza-jarduerak, hartarakoxe prestakuntza-zentroetan ez ezik, enpresetan ere eskaini ahal izango dira; horretarako, beharrezkoa izango da prestakuntzarako eta ikaskuntzarako kontratu bat egitea, zeinaren oinarrizko edukia Langileen Estatutuaren Legearen Testu Bateginaren 11. artikuluan xedatutakoari egokituko baitzaio (1/1995 Legegintzako Errege Dekretua, martxoaren 24koa, eta hura garatzeko arauak).

7.  Artikulu honetan aipatzen diren lanbide-jarduerarako laguntza-prozesuek osagarri izan ditzakete, hala balegokio, beste neurri osagarri batzuk, onuradunari lagunduko diotenak garapen pertsonalean ahalik eta mailarik handiena iristen eta bizimodu sozialean erabat parte hartzen eta sartzen.

IV. KAPITULUA

Hezkuntzarako eskubidea

18.  artikulua. Eskubidearen edukia.

1. Desgai den pertsona orok eskubidea du bere osotasun fisikoa eta mentala errespeta daitezen, gainerakoekiko baldintza-berdintasunean.

2.  Hezkuntza- administrazioari dagokio hezkuntza -sistema inklusiboa ziurtatzea hezkuntzaren maila guztietan, eta, orobat, desgaitasunen bat duten ikasleei bizitza osoko irakaskuntza eta oinarrizko hezkuntzan postu bat bermatzea eskolan, arreta berezia jarriz desgaitasunen bat duten ikasleen hezkuntza-beharrizan askotarikoei; horretarako, beraz, ikasketan edo inklusioan arreta berezia behar dutenentzako laguntzak eta doikuntza zentzuzkoak arautuko dira.

3.  Ikasle horiek hezkuntza bereziko zentroetan edo horien ordezko unitateetan eskolaratzea kasu bakarrean egingo da, salbuespenez: haien beharrizanei ezin zaienean erantzun zentro arrunten dibertsitateari kasu egiteko neurriekin, eta, orduan ere, gurasoen edo legezko zaintzaileen iritzia kontuan hartuz.

19.  artikulua. Irakaskuntza doakoa.

Desgaitasunen bat duten pertsonek, hezkuntza jasotzea dagokien garaian, eskubidea izango dute ikastetxe arruntetan eta ikastetxe berezietan doako irakaskuntza jasotzeko, Konstituzioak eta hura garatzen duten legeek xedatutakoaren arabera.

20.  artikulua. Berme gehigarriak.

Desgaitasunen bat duten pertsonen hezkuntza inklusiborako eskubidea bermatzearren, honako berme gehigarri hauek ezartzen dira, hezkuntzari buruzko araudian xedatutako neurriak alde batera utzi gabe:

a) Hezkuntza bereziko zentroetan, hezkuntza-zentro arruntekiko lotura errazteko eta ikasleak hezkuntza-sistema arruntean sartzeko beharrezkoak diren baldintzak sortuko dira.

b) Haur-erietxeetan, errehabilitazio-erietxeetan eta pediatria-zerbitzu iraunkorrak dituzten erietxeetan, diren titulartasun publikokoak nahiz pribatukoak, gutxienez beren oheen erdiak, ohiki, egonaldia eta osasun-arreta baliabide publikoen kontura finantzatzen zaizkien pazienteekin beteta izaten dituztenak, atal pedagogiko bat izan beharko da, erietxe horietan ingresatuta dauden eskola-adineko ikasleak hezkuntza-prozesutik kanpo gera ez daitezen.

c) Unibertsitate-ikasketak egiten ari diren pertsonek, desgaitasunen baten eraginez zailtasun larria badute ororentzako ezarritako deialdi-araubideari egokitzeko orduan, aukeran izango dute deialdi horien kopurua gehitzeko eskatzea, zailtasun hori konpentsatzeko heinean, betiere eskatzekoa den maila urritu gabe; eta, unibertsitateek baiezkoa eman beharko diote eskariari, unibertsitatean jarraitzeko arauek xedatutakoaren arabera, betiere; arau horiek, bestalde, kontuan hartu beharko dute desgaitasunen batekiko pertsonen egoera, unibertsitatean ikasketak egiten ari direnenak. Nolanahi ere, probak egokitu egin beharko dira, eskatzaileak duen desgaitasunaren ezaugarrien arabera.

d) Hezkuntzako zuzendaritza-talde, irakasle eta profesionalentzako sentiberatze-kanpainak, informazio-kanpainak eta prestakuntza etengaberako kanpainak egingo dira, desgaitasunen bat duten ikasleen hezkuntza-beharrizan berezien arretan espezializatze aldera, halako moldez non arreta hori eskaintzeko behar dituzten ezagutzak eta tresnak eskuratuko dituzten.

21.  artikulua. Hezkuntza-beharrizanen balorazioa.

1. Hezkuntza-orientazioko zerbitzuen eginkizun espezifikoak dira ikastetxeei laguntzea inklusiorako prozesu horretan, eta, bereziki, orientazio- eginkizunetan, hezkuntzako ebaluazioan eta esku-hartzean; eta, hartara, dinamizazio pedagogikoan, kalitatean eta hezkuntzaren berrikuntzan laguntzea.

2.  Hezkuntzarako eskubidea arautzen duen Legean (8/1985 Lege Organikoa, uztailaren 3koa) eta Hezkuntzaren Legean (2/2006 Legea, maiatzaren 3koa) xedatzen den moduan ikastetxeen kontrolean eta kudeaketan parte hartze aldera, kontuan hartuko da lege honek hezkuntza-orientazioko zerbitzuei buruz dakarren espezialitatea.

V. KAPITULUA

Bizimodu beregaina egiteko eskubidea.

1.  sekzioa. Xedapen orokorrak

22.  artikulua. Irisgarritasuna.

1.  Desgaitasunen bat duten pertsonek eskubidea dute bizimodu beregaina egiteko eta bizitzako alderdi guztietan osoki parte hartzeko. Horretarako, botere publikoek neurri egokiak onartuko dituzte, irisgarritasun unibertsala gainerako pertsonekiko baldintza-berdintasunean izango dela ziurtatzeko, dela inguru batzuetan eta besteetan behar den irisgarritasun unibertsala, edo dela prozesuetan, produktu eta zerbitzuetan, garraioetan, informazioan eta komunikazioetan (informazioko eta komunikazioetako sistemak eta teknologiak barne), hedabide sozialetan eta herritarrek erabiltzeko edo herri-erabilerako beste zerbitzu eta instalazio ireki batzuetan behar den irisgarritasun unibertsala.

2.  Enpleguaren esparruan, irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzek, zeinak kapitulu honetan aipatzen baitira, aplikazio ordezko eta osagarria izango dute lan-arloko legerian xedatutakoarekiko.

23.  artikulua. Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzak.

1. Gobernuak arautuko ditu, autonomia-erkidegoei eta toki-erakundeei esleitutako eskumenak gorabehera, irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzak, desgaitasunen batekiko pertsona guztiei aukera berdinak bermatzekoak.

Arauketa hori apurka-apurka egingo da denboran, eta apurka -apurkakoa izango da ezarritako betebeharren irismena eta edukia; gainera, 5. artikuluan aipatzen diren arlo eta esparru guztiak hartuko ditu.

2.  Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzen bidez, neurri zehatzak ezarriko dira arlo edo esparru bakoitzean, diskriminazioak saihesteko edo ezabatzeko, eta desabantailak eta zailtasunak konpentsatzeko. Gutxienez, honako hauei buruzko xedapenak sartuko dira:

a) Dena delako sektorean edo arloan erabiltzekoak diren eraikin eta inguruen, lanabesen, ekipoen eta teknologien, ondasun eta produktuen irisgarritasun- baldintzak. Bereziki, instalazioei ezarritako hesiak ezabatzea eta ekipoak eta lanabesak egokitzea, bai eta horiek guztiak behar bezala seinalatzea ere.

b) Baldintza lagungarriagoak arlo edo esparru bakoitzeko baliabideak eskuratzeko, haietan parte hartzeko eta erabiltzeko.

c) Laguntza osagarriak, hala nola diru-laguntzak, laguntzeko produktu eta teknologiak, zerbitzu edo tratamendu espezializatuak eta beste zerbitzu pertsonal batzuk, bai eta pertsona edo animalia bidezko beste laguntza modu batzuk ere. Bereziki, komunikaziorako laguntza eta zerbitzu lagungarriak, hala nola handiagotzeko sistemak eta sistema alternatiboak, braillea, gailu multimedia sarbide errazekoak, ahozko komunikaziorako eta zeinu- hizkuntzarako laguntza-sistemak, ukipenezko komunikazio-sistemak eta komunikazioan laguntzen duten beste gailu batzuk.

  Desgaitasunen bat duten pertsonen diskriminazioa-egoera orokorrak eta desabantailak ezabatzea sustatzen eta suspertzen duten enpresetan edo zentroetan barne-arauak onartzea, eta doikuntzak ere egitea, baldin eta arrazoizkoak badira.

  Irisgarritasun-baldintzak ezartzeko eta baldintza lagungarriagoak eta diskriminaziorik ezaren baldintzak ezartzeko planak eta egutegia.

  Dena delako arloan irisgarritasuna eta diskriminaziorik eza sustatzeko giza baliabideak eta baliabide materialak.

3.  Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzak ezartzeko, kontuan hartuko dira legearen aplikazio-arlo bakoitzeko inguru, produktu eta zerbitzuen hasierako diseinuak nahiz ondoko doikuntza arrazoizkoak erabakitzean aintzat hartu beharko diren desgaitasun motak eta mailak.

24.  artikulua. Informazioaren gizartearekin eta hedabide sozialekin lotutako produktuen eta zerbitzuen arloko irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren baldintza oinarrizkoak.

1. Informazioaren gizartearekin eta edozein hedabide sozialekin lotutako teknologiak, produktuak eta zerbitzuak eskuratzeko eta erabiltzeko irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren baldintza oinarrizkoak erregelamenduz ezarritako epe eta baldintzen arabera izango dira exijitzekoak.

Nolanahi ere, aurreko paragrafoan xedatutako baldintzak teknologia, produktu eta zerbitzu horietarako guztietarako izango dira exijitzekoak, hirugarren xedapen gehigarriko 1. paragrafoko gehienezko baldintza eta epeen arabera.

2.  Lege hau indarrean sartzen denetik hasita bi urteko epearen barruan, Gobernuak azterlan integralak egin beharko ditu ondasun eta zerbitzu horien irisgarritasunari buruz, diskriminaziorik ezaren eta irisgarritasun unibertsalaren ikuspuntutik axolazkoen irizten zaizkienak.

25.  artikulua. Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren baldintza oinarrizkoak espazio publiko urbanizatuen eta eraikuntzaren arloan.

1. Espazio publiko urbanizatuetara eta eraikinetara irispidea izateko eta haiek erabiltzeko oinarrizko baldintzak, desgaitasunen bat duten pertsonen irisgarritasunak eta diskriminaziorik ezari dagozkionak, erregelamenduz ezarritako epe eta baldintzen arabera exijituko dira.

Nolanahi ere, aurreko paragrafoan aipatzen diren baldintzak espazio publiko urbanizatu eta eraikin guztietarako exijituko dira, hirugarren xedapen gehigarriaren 1. paragrafoan xedatutako baldintza eta gehienezko epeen arabera.

2.  Lege hau indarrean sartzen denetik hasita bi urteko epean, Gobernuak azterlan integralak egin beharko ditu espazio publiko urbanizatu eta eraikinen irisgarritasunari buruz, diskriminaziorik ezaren eta irisgarritasun unibertsalaren ikuspuntutik axolazkoen irizten zaionaz.

26.  artikulua. Eraikuntzaren Araudi Teknikoa.

1.  Eraikuntzari buruzko arau teknikoen artean zehaztu beharko da eraikinek zer gutxieneko baldintza bete behar dituzten desgaitasunen bat duten pertsonek irispidea izateko.

2.  Arau horiek guztiak, beraz, oinarrizko proiektuak, egikaritze-proiektuak eta proiektu partzialak idazteko fasean jaso behar dira, eta, betetzen ez dituztenei, ukatu egingo zaizkie dagozkien onirizte ofizialak, hala elkargo profesionalenak nola eskumena duten herri-administrazioetako ikuskapen-bulegoenak.

27.  artikulua. Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren baldintza oinarrizkoak garraiobideen arloan.

1.  Garraiobideetara irispidea izateko eta haiek erabiltzeko baldintzak, desgaitasunen bat duten pertsonen irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzei dagozkienak, erregelamenduz ezarritako epeen eta baldintzen arabera exijituko dira.

Nolanahi ere, aurreko paragrafoan xedatutako baldintzak garraio-azpiegitura eta -material guztietan izango dira bete beharrekoak, hirugarren xedapen gehigarriaren 1. paragrafoan xedatutako baldintzen eta gehienezko epeen arabera.

2.  Lege hau indarrean sartzen denetik hasita bi urteko epean, Gobernuak azterlan integralak egin beharko ditu era bateko eta besteko garraiobideetarako irisgarritasunari buruz, diskriminaziorik ezaren eta irisgarritasun unibertsalaren aldetik axolazkoen irizten zaien alderdiei buruz.

28.  artikulua. Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren baldintza oinarrizkoak herri-administrazioekiko harremanen eremuan.

1. Bulego publikoek, herritarren arretarako gailu eta zerbitzuek eta gai publikoetan parte hartzeko gailuek eta zerbitzuek, Justizia Administrazioari eta bizitza politikoan eta hauteskunde-prozesuetan parte hartzeari dagozkionak barne, irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren aldetik bete behar dituzten oinarrizko baldintzak erregelamenduz ezarritako epe eta baldintzen arabera exijituko dira.

Nolanahi ere, aurreko paragrafoan aipatzen diren baldintzak administrazio-inguru, -produktu, -zerbitzu, -gailu, -irizpide edo -praktika guztietarako exijituko dira, hirugarren xedapen gehigarriaren 1. paragrafoan xedatutako baldintza eta gehienezko epeen arabera.

2.  Lege hau indarrean sartzen denetik hasita bi urteko epearen barruan, Gobernuak azterlan integralak egin beharko ditu diskriminaziorik ezaren eta irisgarritasun unibertsalaren ikuspuntutik axolazkoen irizten zaizkien inguru edo sistema horien irisgarritasunari buruz.

29.  artikulua. Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzak, herritarren eskura dauden ondasun eta zerbitzuak erabiltzeko eta haietara irispidea izateko.

1. Pertsona fisiko edo juridiko guztiek, sektore publikoan nahiz pribatuan, herritarren eskura jartzekoak diren ondasunez edo zerbitzuez hornitzen jarduten direnean, ondasun edo zerbitzu horiek bizimodu pribatuaren eta familia-bizitzaren eremutik kanpo eskainiz, obligazioa izango dute desgaitasunen bat duten pertsonen aukera-berdintasunaren printzipioa betetzeko beren jarduera eta transakzioetan, betiere desgaitasuna dela-eta zeharka edo zuzenean eragiten den diskriminazioa saihestuz.

2.  Aurreko paragrafoan xedatutakoak ez dio eragingo kontratatzeko askatasunari, ezta kontratua norekin egin nahi duen hautatzeko askatasunari ere, non eta hautaketa hori ez den haren desgaitasunak behartua.

3.  Aurreko paragrafoetan xedatutakoa gorabehera, onargarria izango da tratamendu-ezberdintasuna ondasunetarako eta zerbitzuetarako irispidean, baldin eta asmoa bidezkoa izanik justifikatua bada eta asmoa betetzeko bitartekoak egokiak, neurrizkoak eta beharrezkoak badira.

4.  Irisgarritasunaren eta diskriminaziorik ezaren oinarrizko baldintzak, desgaitasunen bat duten pertsonek herritarren eskura dauden ondasunak eta zerbitzuak erabil ditzaten eta haietara irispidea izan dezaten bete behar direnak, erregelamenduz ezarritako epe eta baldintzen arabera izango dira exijitzekoak.

Nolanahi ere, aurreko paragrafoan xedatutako baldintzak teknologia, ondasun eta zerbitzu horietarako guztietarako izango dira exijitzekoak, hirugarren xedapen gehigarriko 2. paragrafoko baldintza eta gehienezko epeen arabera.

5.  Lege hau indarrean sartzen denetik hasita bi urteko epearen barruan, Gobernuak azterlan integralak egin beharko ditu ondasun eta zerbitzuen irisgarritasunari buruz, diskriminaziorik ezaren eta irisgarritasun unibertsalaren ikuspuntutik axolazkoen irizten zaizkienak.

2.  atala.  Ekintza positiboko neurriak

30.  artikulua. Ibilgailuak aparkatzea errazteko neurriak.

Udalek, beraz, desgaitasuna dela-eta mugitzeko arazo larriak dituzten pertsonen autoak aparkatzea errazteko neurri egokiak onartuko dituzte.

31.  artikulua. Mugikortasunerako eta garraio-gastuak konpentsatzeko sorospena.

Desgaitasunen bat izanik garraio kolektiboak erabiltzeko zailtasunak dituzten pertsonek, erregelamenduz ezarritako baldintzak betetzen badituzte, eskubidea izango dute mugikortasunerako eta garraio -gastuak konpentsatzeko sorospena jasotzeko. Sorospenaren zenbatekoa Estatuaren Aurrekontu Orokorren Legean ezarriko da urtero-urtero.

32.  artikulua. Etxebizitzak desgaitasunen bat duten pertsonentzat atxikitzea eta irisgarritasun-baldintzak.

1. Etxebizitza babestuen egitasmoetan, gutxienez ehunetik lau atxikiko dira, desgaitasunen bat duten pertsonek irispidea izan dezatela eta erraz eta segurtasunez molda daitezela bermatzeko eraikuntza- eta diseinu-ezaugarri egokiez hornitzeko.

Atxikitako etxebizitza horiek, errentarako badira, desgaitasun batekiko pertsona jakinei esleitu ahal izango zaizkie, edo desgaitasun batekiko pertsonaren bat duten familia-unitateei, edo desgaitasunaren sektoreko entitate irabaziak egiteko asmorik gabekoei, baldin eta, azken kasu horretan, entitate horiek desgaitasunarekiko pertsonen gizarteratzea eta haien bizimodu autonomoa sustatzeko baliatzen badituzte, –etxebizitza sorotsi gisa, etxebizitza konpartitu gisa, edo laguntzarako etxebizitza gisa–edo desgaitasunarekiko pertsonen bizimodu beregainerako proiektuetarako baliatzen badituzte.

2.  Aurreko paragrafoan ezarritako betebehar horren pean izango dira, orobat, beste edonolako etxebizitzak, herri-administrazioek eta gainerako entitate beregainek nahiz sektore publikoarekiko lotura dutenek eraikitzen, sustatzen edo diruz laguntzen dituztenak. Herri-administrazio eskudunek erregelamenduzko xedapenak onartuko dituzte gurpil-aulki arauzkoak eta desgaitasunarekiko pertsona bat aldi berean irateko gaitasuna duten igogailuak instalatuko direla bermatzeko.

3.  Herri- administrazioek, hala, aurreko paragrafoetan xedatutakoa betetzeko beharrezkoak diren oinarrizko arau teknikoak emango dituzte.

4.  Proiektua arkitektura-konplexu bat eratzen duten eraikuntza- eta instalazio-multzo bati buruzkoa denean, konplexua proiektatu eta eraikitzeko orduan kontuan hartu beharko da desgaitasunen bat duten pertsonek era bateko eta besteko higiezin eta instalazio osagarrietara behar duten irisgarritasuna.

33.  artikulua. Etxebizitza birgaitzea: kontzeptua.

Etxebizitza birgaitzea direla joko da, diru-laguntzak eta interesetan diru-laguntza duten maileguak eskuratzeari begira, desgaitasunen bat duten pertsonek eta desgaitasunen batekiko kideak dituzten familiek edo elkarbizitza-unitateek beren etxebizitza ohiko eta iraunkorra irisgarriago bihurtzeko egin beharreko erreformak.

34.  artikulua. Beste irisgarritasun-neurri publiko batzuk.

1.  Herri- administrazioek beren mendeko higiezinetan egin beharreko egokitzeak finantzatzeko beharrezkoak diren diru-partidak izendatuko dituzte beren aurrekontuetan.

2.  Aldi berean, titulartasun pribatuko higiezinak egokitzea sustatuko dute, laguntzak, salbuespenak eta diru-laguntzak ezarriz horretarako.

3.  Horrez gain, hirigintzaren gaineko eskumena duten administrazioek, udal hirigintza-planak prestatzen edo onartzen dituztenean, kontuan hartu beharko dute aldez aurreko egokitze horien beharrizana eta, hala balegokio, plan horietan sartu egokitzeok.

4.  Udalek, bestalde, jarduteko udal-planak onartu beharko dituzte bide publikoak, parkeak eta lorategiak arau orokorrei egokitzeko, eta aurrekontuaren ehuneko bat horrexetarako izendatu beharko dute.

VI. KAPITULUA

Lanerako eskubidea

1.  sekzioa. Xedapen orokorrak

35.  artikulua. Lanerako eskubidearen bermeak.

1.  Desgaitasun batekiko pertsonek lanerako eskubidea dute, tratu-berdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren printzipioen aplikazioa bermatzeko moduko baldintzen arabera, eduki ere.

2.  Pertsonek tratu-berdintasunerako duten eskubidearen bermea eta eraginkortasuna eta aukera berdinak izateko duten eskubidearen bermea eta eraginkortasuna, berriz, kapitulu honetan eta araudi espezifikoan ezarritakoaren arabera izango dira honako alderdi hauetan: enplegua eskuratzea; norbere konturako jarduera batean aritzea eta lanbide jakin batean aritzea; lan-baldintzak, ordainsariak eta kaleratzea barne; lanbidean gora egitea, lanerako prestakuntza eta prestakuntza etengabea; enplegurako prestakuntza; sindikatu eta enpresen ordezkaritza-erakundeetan kide izan eta parte hartzea; lanbide jakin batean ari direnak kide dituen edozein erakundetako kide izatea eta haietan parte hartzea.

3.  Diskriminazio zuzenekoa izango da desgaitasunen bat duen pertsona batek, bere desgaitasuna dela eta, antzeko egoeran den beste batek baino tratu okerragoa jasotzea.

4.  Zeharkako diskriminazioa izango da legezko edo erregelamenduzko xedapen batek, hitzarmenezko edo kontratuzko klausula batek, banakako itun batek edo enpresaburuak berak bakarrik hartutako erabaki batek, itxura batean neutroak, desgaitasunen bat duen pertsona bati, beste batzuen aldean, desabantaila berezi bat eragitea; non eta desabantaila hori, objektiboki, ez den xede bidezko baten ondoriozkoa eta xede hori iristeko bitartekoak ez diren egokiak eta beharrezkoak, edo non eta enpresaburuak ez duen neurri egokiak ezartzeko betebeharrik, egoera jakin baten beharrizanen arabera eta 40. artikuluarekin bat etorriz, xedapen, klausula, itun edo erabaki horrek dakartzan desabantailak ezabatzearren.

5.  Deusez eta eraginik gabeak joko dira desgaitasuna dela-eta enpleguari, ordainsariei, lanaldiari eta gainerako lan-baldintzei buruz diskriminazio-egoera zuzeneko edo zeharkako eragozgarriak sorrarazten dituzten erregelamenduzko arau, hitzarmen kolektiboko klausula, banakako itun eta enpresaburuak berak bakarrik hartutako erabakiak.

6.  Desgaitasuna dela-eta eragiten den jazarpena, 2. artikuluaren f) hizkian definitutako baldintzen araberakoa, diskriminazioa eragiten duen egintzatzat joko da.

7.  Era berean, diskriminaziotzat joko da desgaitasuna dela-eta pertsona bat diskriminatzeko emandako agindu oro.

36.  artikulua. Tratu-berdintasuna.

Tratu-berdintasuna da desgaitasuna dela-eta ez eragitea diskriminazio zuzeneko edo zeharkakorik ez enpleguan, ez prestakuntzan eta lanbidean gora egiteko prozeduretan eta ez gainerako lan-baldintzetan ere.

37.  artikulua. Desgaitasunen bat duten pertsonen enplegu-motak.

1.  Enplegu-politikaren xedea izango da desgaitasunen bat duten pertsonen jarduera, enplegu eta laneratzearen tasak handitzea, bai eta haien enpleguaren kalitatea hobetzea eta lan -baldintzak duinagoak izan daitezen lortzea ere, haien diskriminazioaren aurka ekinez gogor. Horretarako, herri-administrazio eskudunek sustatu egingo dituzte haiek lan-merkatuan dituzten enplegu-aukerak eta lanbidean gora egiteko aukerak, eta orobat sustatuko dute beharrezkoak diren laguntzak izan ditzaten enplegua bilatzeko, eskuratzeko, hari eusteko eta utzitako enplegura itzultzeko.

2.  Desgaitasunen bat duten pertsonek honako enplegu-mota hauen bitartez balia dezakete beren lanerako eskubidea:

a) Enplegu arrunta, bai enpresetan bai eta herri-administrazioetan, laguntzarekiko enplegu-zerbitzuak barne.

b) Enplegu babestua, enplegu-zentro berezietan eta enplegu-enklabeetan. c) Enplegu autonomoa.

3.  Enplegu publikorako irispidea arlo horretako araudiak arautzen du.

38.  artikulua. Desgaitasunen bat duten langileei laneratzeko orientazioa edo enplegu jakin bat eman eta haiek erregistratzea.

1. Enplegu-zerbitzu publikoei eta enplegu-agentzia behar bezala baimenduei dagokie desgaitasunen batekiko pertsonei orientazioa ematea eta gainerakoen baldintza berdinekiko enplegua bilatzea, haiek lan bila ari direlarik; enplegu-zerbitzu publikoek berek bakarrik nahiz entitate laguntzaileen bitartez beteko dute eginkizun hori.

2. Lege honek eta bera garatzeko arauek desgaitasunen batekiko pertsonei eta haiek enplegatzen dituzten enpresei onartzen dizkieten onurak aplikatzearren, enplegu-zerbitzu publikoek, langileek aldez aurretik baimena emanez gero, erregistro bat egingo dute, langabetuen erregistroan jasota egonik lan bila ari diren desgaitasunen batekiko pertsonak jasotzeko bertan.

3.  Enplegu-zerbitzu publiko nahiz enplegu-agentzia behar bezala baimenduen eta desgaitasuna kalifikatzeko eta aitortzeko lege honetan xedatutako talde multiprofesionalen artean koordinazioa izan beharko da, erregelamenduz ezarria, eraginkortasunez aplikatu dadin aurreko bi paragrafo horietan xedatutakoa eta egokitzea lor dadin desgaitasunen bat duen pertsonaren egoera eta ezaugarrien eta lanpostuaren ezaugarrien artean.

39.  artikulua. Desgaitasunen bat duten pertsonentzako enplegua sortzeko laguntzak.

1.  Sustatu egingo da desgaitasunen bat duten pertsonak enplegatzea, haien laneratzea erraztuko duten laguntzak ezarriz.

2.  Laguntza horiek hainbat eratakoak izan daitezke: kontratatzeko diru-laguntzak edo maileguak, lanpostu-egokitzeak, lantegietan haien irispidea, mugikortasuna, komunikazioa edo ulermena eragozten duten oztopoak kentzea, langile autonomo gisa hasteko aukerak, Gizarte Segurantzako kuotetan hobariak eskaintzea eta desgaitasunen bat duten pertsonak enplegatzea sustatzeko egoki irizten zaion beste edozein neurri, batez ere kooperatibak eta ekonomia sozialeko beste erakunde batzuk sustatzea.

2.  sekzioa. Ohiko enplegua

40.  artikulua. Lanean berdintasun osoa izango den berme gisa, desgaitasunak eragindako desabantailak saihesteko edo konpentsatzeko neurriak onartzea.

1. Lanbide -bizitzan erabateko berdintasuna bermatzeko xedearekin, tratu-berdintasunaren printzipioak ez du eragotziko neurri bereziei eustea edo neurri bereziak onartzea, 1. artikuluko edozein arrazoiren ondorioz sortutako desabantailak prebenitu edo konpentsatzeko.

2.  Enpresaburuek lanpostuak eta irisgarritasuna egokitzeko neurriak ezarri behar dituzte, egoera bakoitzeko beharrizanen arabera, hartara desgaitasunen bat duten pertsonek enplegurako irispidea izan dezaten, lana egin ahal izan dezaten, lanbidean aurrera egin ahal izan dezaten eta prestakuntza jaso ahal izan dezaten, non eta neurri horiek ez dakarkien gehiegizko zama.

Zama gehiegizkoa den edo ez ebazteko, kontuan hartuko da ea desgaitasunen bat duten pertsonentzako neurriekin nahikoa arintzen ote den, eta kontuan hartuko dira orobat neurriek dakartzaten finantza-kostuak eta bestelako kostu batzuk, bai eta erakundearen edo enpresaren guztirako tamaina eta negozio-bolumena ere.

41.  artikulua. Laguntzarekiko enplegurako zerbitzuak.

Laguntzarekiko enplegurako zerbitzuak dira lanpostuan bertan banakako orientazioa eta laguntasuna emateko ekintzak, desgaitasunen bat izanik ohiko lan-merkatuko enpresetan laneratzeko zailtasun bereziak dituzten langileen egokitze sozial eta lanekoa errazteko xedea dutenak, antzeko lanpostuetan ari diren gainerako langileen antzeko baldintzetan egokitu daitezen. Laguntzarekiko enplegurako zerbitzuak erregelamendu-araudi bereziaren pean izango dira.

42.  artikulua. Desgaitasunen batekiko pertsonentzako atxiki beharreko lanpostuen kuota.

1. Enpresa publiko nahiz pribatuetan, 50 langile edo gehiago enplegatzen badituzte, langileen arteko 100eko 2 gutxienez desgaitasunen bat duten langileak izan beharko dira. Kopuru hori dena delako enpresa horretako langileen plantilla osoari buruz ezarrita dago, edozein dela ere enpresa horrek dituen lantegien kopurua eta edozein dela ere enpresako langile horien lan-kontratazioaren mota. Halaber, baldin eta, aldi baterako lanerako enpresekin langileak lagatzeko egindako kontratuen ondorioz, desgaitasunen batekiko langileak unean-unean enpresa publiko edo pribatuetan zerbitzuak ematen ari badira, horiek ere kopuru horretan sartzen direla joko da.

Hala ere, gerta liteke enpresa publiko nahiz pribatuak betebehar horretatik salbuetsirik geratzea, partez edo osoki, bai estatu osoaren esparruko negoziazio kolektibo sektorialetan jasotako akordioak medio, bai esparru murritzagoko negoziazio kolektibo sektorialetan jasotako akordioak medio, betiere Langileen Estatutuaren Legearen Testu Bategineko 83. artikuluaren 2. eta 3. paragrafoetan xedatutakoaren arabera (martxoaren 24ko 1/1995 Legegintzako Errege Dekretuak onartua); orobat enpresaburuak hala erabaki izanagatik, betiere lan- agintaritzari behar bezala jakinarazi badio. Nolanahi ere, bai kasu batean, bai bestean, erregelamenduz ezarritako neurri alternatiboak aplikatu beharko dira.

2.  Enplegu publikoko eskaintzetan, kopuru bat atxikiko da desgaitasunen batekiko pertsonek bete dezaten, gaia arautzen duen araudian ezarritako baldintzen arabera.

3.  sekzioa. Enplegu babestua

43.  artikulua. Desgaitasunen bat duten pertsonak laneratzeko enplegu-zentro bereziak.

1.  Enplegu -zentro bereziak dira merkatu-operazioetan ohikotasunez parte hartuz ondasunak edo zerbitzuak produzitzeko jarduera batean aritzea izanik xede nagusia, desgaitasunen bat duten pertsonentzat enplegu ordaindu bat ziurtatzeko helburua dutenak; aldi berean, bitarteko bat dira ahalik eta era horretako pertsona gehien ohiko enplegu-erregimenera biltzeko. Era berean, enplegu-zentro bereziek, laguntzako unitateen bitartez, desgaitasunen bat duten langileen egokitze pertsonala eta soziala lortzeko behar dituzten doikuntza-zerbitzuak eskaini behar dituzte, kasuan kasuko egoeraren arabera eta erregelamenduz ezarritakoari jarraituz.

2.  Enplegu-zentro berezietako plantilletan, produkzio-prozesuaren izaerak utzi adina langile izango dira desgaitasunen batekikoak, ahalik eta gehien, eta, betiere, 100 langiletik 70 izango dira desgaitasunen batekikoak. Hartara, ez dira kontuan hartuko egokitze pertsonal eta sozialerako zerbitzuak ematen aritzen diren langile desgaitasunik gabekoak.

Egokitze pertsonal eta sozialeko zerbitzutzat joko dira enplegu-zentro berezietako langile desgaitasunen batekikoek lanpostu batean hasteko orduan edo lanpostu horretan irauteko edo aurrera egiteko orduan aurkitzen dituzten oztopo edo eragozpenak gainditzen laguntzen dutenak. Halaber gizartera, kulturara edo kirolera biltzen laguntzen dutenak ere.

3.  Enplegu-zentro berezietan zerbitzu ematen duten desgaitasunen batekiko langileen lan-harremana berezia da, Langileen Estatutuaren Legearen Testu Bategineko 2.1 g) artikuluan ezarritakoari jarraituz (1/1995 Legegintzako Errege Dekretuak onartua, martxoaren 24koak), eta berariazko araudiak arautzen du.

44.  artikulua. Desgaitasunen batekiko pertsonak laneratzeko enplegu-zentro berezientzako ordain ekonomikoa.

1. Enplegu-zentro bereziek dituzten ezaugarri bereziei begira, eta zentro horiek dagokien eta eskatzen zaien eginkizun soziala bete ahal izan dezaten, herri-administrazioek aukeran izango dute, erregelamenduz ezarritakoari jarraituz, zentro horientzako ordain ekonomikoak ezartzea, zentro horien bideragarritasunari laguntzearren; horretarako, gainera, egoki irizten zaizkien kontrol-mekanismoak ezarriko dituzte.

2.  Ordain ekonomiko horiek ezartzeko irizpideak, bestalde, honako hauek izango dira: enplegu-zentro horiek herri-onurakoak izatea, ezinbestekoak izatea eta ez izatea irabaziak egiteko asmorik.

45.  artikulua. Enplegu-zentro bereziak sortzea desgaitasunen bat duten pertsonak laneratzeko.

1. Enplegu-zentro bereziak, sortu, organismo publikoek eta pribatuek sortu ahal izango dituzte, bai eta enpresek ere, betiere lan- harremanak arautzen dituzten legezko, erregelamenduzko eta hitzarmenezko arauei men eginez.

2.  Herri -administrazioek, beren eskumenen esparruan eta sektore bakoitzeko beharrizanak aztertu ondoren, enplegu -zentro bereziak sortu eta abiaraztea sustatuko dute, dela berek zuzenean, dela beste organismo edo entitate batzuekiko lankidetzaz; halaber, desgaitasunen batekiko pertsonentzako lanpostuak sortuko dituzte, hori lortzeko beharrezkoak diren neurriak onartuz. Era berean, aldizka eta zorroztasunez, desgaitasunen batekiko pertsonak lan-baldintza egokiekin enplegatzen direla zainduko dute.

46.  artikulua. Enplegu-enklabeak.

Desgaitasunen bat izanik ohiko enplegu bat lortzeko zailtasun bereziak dituzten langileei errazago izan dakien ohiko enplegura aldatzea, enplegu-enklabeak sortu ahal izango dira; enklabe horien ezaugarriak eta baldintzak erregelamenduz ezarriko dira.

4.  sekzioa. Enplegu autonomoa.

47.  artikulua. Enplegu autonomoa.

Botere publikoek, zeinek bere eskumenen eremuan, desgaitasunen bat duten pertsonen lan autonomoa sustatzeko politikak onartuko dituzte, betiere ekimen ekonomiko eta profesionalak abiarazi eta garatzeari begira, diren norbere konturakoak edo ekonomia sozialeko erakundeen bitartezkoak, baina arloa arautzen duen araudiaren arabera, betiere.

VII. KAPITULUA

Babes sozialerako eskubidea

48.  artikulua. Babes sozialerako eskubidea.

Desgaitasunen batekiko pertsonek eta haien familiek eskubidea dute beren beharrizanei behar bestean eta iraunkortasunez erantzungo dieten zerbitzu eta prestazioak jasotzeko, zerbitzu eta prestaziook, betiere, haien nortasuna garatzeari eta haiek komunitatean sartzeari begira ematen direla, haien bizi-kalitatea eta gizarte-ongizatea areagotuz.

49.  artikulua. Babes soziala aplikatzeko irizpideak.

1. Desgaitasunen bat duten pertsonentzako eta haien familientzako zerbitzu sozialak, hala, herri-administrazioek nahiz irabazi asmorik gabeko erakundeek eman ahal izango dituzte, beharrezkoak diren bide eta baliabideen bitartez, diren giza baliabideak, finantzazkoak nahiz teknikoak.

Nolanahi ere, herri-administrazioek gizarte- eta osasun-arreta koordinatzeko beharrezkoak diren jarduerak bideratuko dituzte, eraginkortasunez eta efizientziaz, 10. artikuluan ezarritakoari jarraituz.

2.  Gizarte-zerbitzuak ematean, ahalik eta gehien errespetatuko da desgaitasunen bat duten pertsonek beren familia- eta geografia-inguruan iraun dezaten, kontuan hartuz, betiere, landa-inguruetan bizi direnen oztopo bereziak.

3.  Sustatu egingo da desgaitasunen bat duten pertsonek gizarte- zerbitzuei dagozkien elkarbizitza-, zuzendaritza- eta kontrol-eginkizun elkarrekikoetan parte har dezaten.

50.  artikulua. Babes sozialerako eskubidearen edukia.

1.  Desgaitasunen bat duten pertsonek eta haien familiek eskubidea dute honako gizarte-zerbitzu hauek jasotzeko: familiei laguntzeko gizarte-zerbitzuak, urritasunei eta desgaitasunen areagotzeei aurre hartzeko gizarte-zerbitzuak, norberaren autonomia sustatzekoak, informazio-eta orientazio zerbitzuak, bizitokian bertan laguntza jasotzekoak, egoitza-zerbitzuak, norberaren inguruan bertan laguntzekoak, egoitzetan emateko zerbitzuak, kultur jarduerak, kirol jarduerak eta aisialdi eta denbora librekoak.

2.  Gainera, lege honetan xedatutako neurrien osagarri, autonomia-erkidegoko legediak zerbitzuak eta prestazio ekonomikoak ezar ditzake desgaitasunen bat duten pertsonentzat, baldin eta beharrizanean badira eta beharrizan horri erantzuteko ezinbestekoak diren baliabideak ez badituzte.

51.  artikulua. Gizarte-zerbitzu motak.

1.  Familiari laguntzeko zerbitzuak xede hauek izango ditu: familiei orientazioa nahiz informazioa ematea eta laguntza emozionala ematea, bai eta gaikuntza eta prestakuntza ere, desgaitasunen bat duten haurren estimulazioari, heltzeari eta garapen fisiko, psikiko eta adimenezkoari laguntzeko; bai eta desgaitasunen bat duten pertsonei laguntzeko ere,

eta familia-ingurua eta gertuko ingurua haien guztien beharrizanen arabera egokitzeko ere bai.

2.  Orientazio- eta informazio-zerbitzuek jakinarazi egin beharko diete desgaitasunen bat duten pertsonei eta haien familiei zer prestazio eta zerbitzu dituzten eskura, eta zeintzuk diren prestazio eta zerbitzu horiek eskuratzeko baldintzak.

3.  Urritasunen eta desgaitasunen areagotzeen prebentziorako eta bakoitzaren autonomiaren prebentziorako zerbitzuen xedea da ez dadila desgaitasunik edo desgaitasunen ondoriorik ager edo lehendik direnak ez daitezela areagotu, eta, horretarako, bizi-baldintza osasungarriak sustatzea, pertsonen inguruan bertan laguntza ematea eta prebentzio-programa espezifikoak sustatzea.

4.  Bizitokian bertan laguntzeko zerbitzuen eginkizuna izango da laguntza pertsonala eta etxean bertako laguntza ematea, edo gaikuntzarako edo errehabilitaziorako prestazioa ematea, 14. artikuluan xedatzen den bezala, baina desgaitasunen bat duten pertsonen egoerak hala eskatzen badu, ez bestela.

5.  Etxebizitza -zerbitzuek, direla desgaitasunen batekiko pertsonen arretarako egoitza-zerbitzuak, tutoretzapeko etxebizitzak edo gizarteratzen laguntzeko beste era batera ostatu ematea, xedetzat izango dute desgaitasunen bat duten pertsonen autonomia eta bizimodu beregaina sustatzea elkarbizitzaren bidez, bai eta haiek gizarteratzen laguntzea ere.

Era berean, desgaitasunen batekiko pertsonak egoera bereziki ahulean direnean, haien oinarrizko beharrizanei erantzun beharko diete, hala nola etxerik edo familiarik ez dutenean, edo familia-elkarbizitza egokia bermatzeko arazo larriak dituztenean.

6.  Eguneko egoitzako eta gaueko egoitzako zerbitzuek arreta integrala eskaintzen diete, egunez edo gauez, desgaitasunen bat duten pertsonei, haien autonomia pertsonalaren maila handitzeko edo ahalik eta mailarik handienean eusteko eta familiei laguntzeko.

7.  Herri-administrazioek, desgaitasunen bat duten pertsonek berek eta haien familiek, bai eta haien ordezkaritza-erakundeek ere egoitza-zerbitzuak, eguneko egoitzako eta gaueko egoitzako zentroak eta tutoretzapeko etxebizitzak sustatu ahal dituzte. Egoitzak, eguneko egoitzako zentroak eta tutoretzapeko etxebizitzak desgaitasunen bat duten pertsonek eta haien familiek sustatzen dituztenean, edo haien ordezkaritza -erakundeek sustatzen dituztenean, herri-administrazioek lehentasunezko babesa emango diete.

Zerbitzu horien planifikazioa egitean, zerbitzuok desgaitasunen bat duten pertsonek bizimodua egiten duten lekutik gertu eman daitezen begiratuko da.

8.  Kirolak, kultur jarduerak, aisialdiko jarduerak eta denbora librekoak, ahal dela, instalazioen irisgarritasun unibertsalaren printzipioaren arabera gauzatuko dira, herritarren zerbitzura ezarritako baliabide arruntekin. Laguntzen espezifikotasunak eta beharrizanak hala eskatzen dutenean bakarrik ezarri ahal izango dira zerbitzu eta jarduera espezifikoak, ordezko eta osagarri.

9.  Lege honetan ezarritako neurri orokorrak aplikatzea ezertan eragotzi gabe, desgaitasunen bat duen pertsonak eskubidea izango du zentro espezializatu batean bizitzeko edo han arta dezaten, baldin eta laguntzen espezifikotasuna eta beharrizana dela-eta beharrezkoa bada.

52.  artikulua. Lanerako ikastegiak.

1. Lanerako ikastegien xedea da lanaren bidezko terapiaren eta egokitze pertsonal eta sozialaren zerbitzuak ziurtatzea desgaitasunen bat duten pertsonei, ahalik eta garapen pertsonal handiena lor dezaten eta, ahal denean, lana eskuratzeko haien gaitasuna eta prestakuntza errazteko. Halaber emango zaizkie zerbitzu hauek desgaitasunen batekiko langileei, baldin eta lan espezifiko batean ibili eta behar bezala egokitu ez badira edo okerrera egin eta lanerako ikastegi batean sartzea komeni bazaie.

2.  Herri-administrazioek, zeinek bere eskumenen arabera, dagozkien arau espezifikoak emango dituzte, lanerako ikastegiak sortzeko zer baldintza bete behar diren eta jarduteko zer baldintza bete behar dituzten ezarriz.

anerako ikastegiak sortzea eta sostengatzea herri-administrazio horien eskumena ez ezik, irabazi asmorik gabeko instituzio edo pertsona juridiko pribatuena ere izango da; nolanahi ere, instituzio edo pertsona juridiko pribatuek begiratu egin beharko dituzte, beti, aurreko paragrafoan xedatutakoaren arabera haiek sortzeko eta haiek jarduteko emandako arauak.

VIII. KAPITULUA

Gai publikoetan parte hartzeko eskubidea

53.  artikulua. Bizimodu politikoan parte hartzeko eskubidea.

Desgaitasunen bat duten pertsonek gainerako herritarren baldintza berdinekin baliatu ahal izango dute bizimodu publikoan eta hauteskunde-prozesuetan parte hartzeko eskubidea, indarrean dagoen araudiaren arabera, betiere. Horretarako, herri-administrazioek haien eskura jarriko dituzte behar dituzten baliabide eta bitartekoak.

54.  artikulua. Bizimodu publikoan parte hartzeko eskubidea.

1. Desgaitasunen bat duten pertsonek bete-betean parte hartu ahal izango dute berei eragiten dieten erabaki publikoetan, gainerako herritarren baldintza berdinekin. Horretarako, herri-administrazioek haien eskura jarriko dituzte behar dituzten bitartekoak eta baliabideak.

2.  Desgaitasunen bat duten pertsonek, haurrak barne, eta haien familiek, beren ordezkaritza-erakundeen bitartez, erabakiak prestatzen, lantzen eta hartzen parte hartuko dute, eta, hala balegokio, baita berei eragiten dieten arau eta estrategietan ere; halaber, herri -administrazioen betebeharra izango da parte-hartze hori egiazkoa eta eraginkorra dela ziurtatzeko baldintzak sustatzea, zeinek bere eskumenen esparruan. Halaber, herri-administrazioen parte-hartze eta kontsulta-organoetan egon beharko dute, haien eginkizunek zerikusi zuzenekoa dutenean desgaitasunen bat duten pertsonen eta haien familien lehentasunezko interesekin.

3.  Herri-administrazioek sustatu eta erraztu egingo dute desgaitasunen bat duten pertsonak eta haien familiak biltzen dituzten elkarte eta gainerako entitateen garapena. Era beran, laguntza finantzazko eta teknikoa eskainiko dute haien jarduerak gauza daitezen, eta hitzarmenak ere egin ahal izango dituzte interes sozialeko programak garatzeko.

55.  artikulua. Desgaitasunaren Kontseilu Nazionala.

Desgaitasunaren Kontseilu Nazionala ministerio arteko organo bat da, kontsultakoa, eta desgaitasunen bat duten pertsonen eta haien familien elkarteen eta Estatuko Administrazio Orokorraren arteko lankidetza biltzen du, hain zuzen, desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak bermatzen dituzten politika publikoak definitu eta koordinatzeko lankidetza. Erregelamenduz ezarriko da nortzuk izango dituen kide eta zer eginkizun izango dituen.

Bereziki, Desgaitasunaren Kontseilu Nazionalari dagokio desgaitasunen bat duten pertsonen aukera-berdintasuna eta diskriminaziorik eza sustatzea.

56.  artikulua. Desgaitasunaren Arretarako Bulegoa.

Desgaitasunaren Arretarako Bulegoa Desgaitasunaren Kontseilu Nazionalaren organo iraunkor eta espezializatua da, desgaitasunen bat duten pertsonen aukera-berdintasuna, diskriminaziorik eza eta irisgarritasun unibertsala sustatzeko ardura duena.

Desgaitasunaren Arretarako Bulegoarekiko elkarlanean jardungo dira desgaitasunen bat duten pertsonen eta haien familien herri-onurako erakunde, entitate eta elkarte ordezkaritasun handienekoak.

ESPAINIAKO LEGEDIA

clxxiii

clxxiv

clxxv

clxxvi

clxxvii

clxxviii

clxxix

clxxx

clxxxi

clxxxii

clxxxiii

clxxxiv

clxxxv

clxxxvi

clxxxvii

clxxxviii

clxxxix

cxc

cxci

cxcii

cxciii

cxciv

cxcv

cxcvi

cxcvii

cxcviii

cxcix

cc

cci

ccii

cciii

cciv

ccv

ccvi

ccvii

ccviii

ccix

ccx

ccxi

Dokumentu honek egileen iritzia besterik ez du islatzen. Agentzia Nazionala eta Batzordea ez dira horren erabileraren arduradunak, ezta daukan informazioarenak ere.

© Erasmus+ Program - KA2 - Strategic Partnerships - LeGoP Learning Good Practices in European Countries

Code: 2014-1-IT02-KA200-004061

EKOIZKIN INTELEKTUAL 04 – TRESNA - MULTZOA

ccxii